Türkiye’de yılında başlayan çok partili hayata geçiş sürecinde, seçimlerinin yarattığı siyasal gerginlik ve Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) içindeki "sertlik yanlısı" kanat ile muhalefetteki Demokrat Parti (DP) arasındaki çatışmanın bir rejim krizine dönüşme riski karşısında Cumhurbaşkanı İsmet İnönü tarafından yayımlanan ** Temmuz Beyannamesi**, Türk parti sisteminin kurumsallaşması yolunda hayati bir dönüm noktası kabul edilir. Bu metnin, devlet başkanının konumu ve siyasal partilerin sistemdeki yeri bakımından sağladığı en temel kurumsal dönüşüm aşağıdakilerden hangisidir?
- AAnayasası’nda yapılan köklü bir değişiklikle cumhurbaşkanlığı makamının sembolik hale getirilerek meclis hükümeti sisteminden tam parlamenter sisteme geçilmesi
- Devlet başkanının partili kimliğine rağmen siyasal rekabetin tarafları karşısında "tarafsız bir hakem" rolünü üstlenmesi ve muhalefetin varlığını meşru bir anayasal unsur olarak tescil etmesiCevap
- Cseçimlerinde uygulanan "açık oy-gizli tasnif" usulünün derhal terk edilerek seçimlerin yargı denetimine bırakılmasını sağlayan yeni seçim kanununun yürürlüğe girmesi
- DTerakkiperver Cumhuriyet Fırkası'nın kapatılmasına dayanak oluşturan Takrir-i Sükun Kanunu'nun tüm siyasal sonuçlarıyla birlikte ortadan kaldırıldığının ilan edilmesi
- EMilli Kalkınma Partisi ve Demokrat Parti'nin birleşerek CHP karşısında tek bir muhalefet bloku oluşturmasını zorunlu kılan yasal bir çerçevenin oluşturulması
Cevap
Devlet başkanının partili kimliğine rağmen siyasal rekabetin tarafları karşısında 'tarafsız bir hakem' rolünü üstlenmesi ve muhalefetin varlığını meşru bir anayasal unsur olarak tescil etmesi
Doğru yanıt olan seçenek, Temmuz Beyannamesi'nin Türk demokrasi tarihindeki kurumsal etkisini tam olarak karşılamaktadır. Beyanname ile İsmet İnönü, partisinin içindeki sertlik yanlılarına karşı durarak muhalefeti korumuş ve devlet başkanının sadece iktidarın değil, tüm milletin ve tüm partilerin başkanı olması gerektiğini vurgulamıştır. Bu durum, muhalefetin sistem içinde güvenle faaliyet göstermesinin önünü açmıştır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
12 Temmuz Beyannamesi ve Tarafsız Cumhurbaşkanlığı
Daha Fazla Pratik
İsmet İnönü'nün bu beyannameyi yayımlarken iktidar partisindeki Recep Peker hükümetiyle yaşadığı fikir ayrılığının sonuçlarını araştırınız.
Tahmini Süre:2m 30s