Toplumsal değişme süreçlerini değerlendiren bir sosyolog; bir toplumda sanayileşmenin yaygınlaşması, bürokratik yapının rasyonelleşmesi ve iş bölümünün uzmanlaşması gibi nesnel ve yapısal dönüşümlerin yaşandığını saptamıştır. Ancak bu sosyolog, söz konusu değişimlerin toplumsal huzuru bozduğunu ve bireysel yabancılaşmayı artırdığını belirterek, bu süreci mutlaka 'daha iyiye bir gidiş' veya 'toplumsal bir üstünlük' olarak nitelendirmemektedir. Bu sosyoloğun yaklaşımı, toplumsal değişmenin hangi iki kavramı arasındaki temel farka dayanmaktadır?
- AEvrim - Büyüme
- BBüyüme - Gelişme
- Gelişme - İlerlemeCevap
- DDeğişme - Evrim
- Eİlerleme - Büyüme
Cevap
Gelişme ve ilerleme kavramları arasındaki fark, değişimin yapısal niteliği ile ona yüklenen değer yargısı arasındaki ayrımdan kaynaklanmaktadır.
Toplumsal gelişme; bir toplumda kurumların uzmanlaşması, iş bölümünün artması ve yapının karmaşıklaşması gibi nesnel ve yapısal dönüşümleri ifade eder. İlerleme ise bu dönüşümün 'iyi', 'arzulanan' veya 'insanlık için daha üstün' bir noktaya doğru gerçekleştiğini varsayan, değer yargılarına dayalı öznel bir kavramdır. Sorudaki sosyolog, yapısal gelişmeleri (gelişme) saptamasına rağmen bunlara olumlu bir değer atfetmediği için ilerleme ve gelişme arasındaki farkı vurgulamaktadır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
İlerleme (değer yargısı/öznel) ve Gelişme (yapısal-niteliksel dönüşüm/nesnel) ayrımı