İçişleri Bakanlığı tarafından, olası afet durumlarında arama kurtarma faaliyetlerini koordine etmek amacıyla özel olarak inşa edilen ve yalnızca görevli kamu personelinin yetkili erişimine açık olan "İl Afet ve Acil Durum Koordinasyon Merkezi" faaliyete geçirilmiştir. Bir süre sonra, idare aleyhine sonuçlanan bir hukuki uyuşmazlık neticesinde alacaklı taraf, mahkeme kararını icraya koyarak alacağına karşılık söz konusu merkez binasının haczini talep etmiştir.
İdare hukukundaki mal rejimine göre, bu binanın hukuki statüsü ve haciz talebinin akıbeti hakkında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- Bina, bir kamu hizmetinin yürütülmesine doğrudan tahsis edildiği için hizmet malı statüsündedir ve haczedilmesi hukuken mümkün değildir.Cevap
- BBina, halkın serbest ve ortak kullanımına açık olmayan kapalı bir idari tesis olduğundan idarenin özel malı sayılır ve haczedilebilir.
- CBina, devletin hüküm ve tasarrufu altındaki sahipsiz mallar kapsamında değerlendirildiğinden sadece kesinleşmiş yargı kararıyla haczedilebilir.
- DBina, acil durumlarda topluma hizmet sunmak için kurulduğundan orta malı kabul edilir ve ancak idare tarafından tahsis amacı değiştirilirse haczedilebilir.
- EBinanın haczedilemezliği hizmet malı olmasından değil, tapu sicilinde kamu yararı şerhi bulunmasından kaynaklanır; aksi takdirde haczedilmesi mümkündür.
Cevap
Doğru cevap, binanın bir kamu hizmetinin yürütülmesine doğrudan tahsis edildiği için hizmet malı statüsünde olduğunu ve bu sebeple haczedilmesinin hukuken mümkün olmadığını ifade eden seçenektir.
İdare hukukunda kamu malları üçe ayrılır: orta malları, sahipsiz mallar ve hizmet malları. Bir kamu hizmetinin doğrudan doğruya yürütülmesine tahsis edilen, o hizmetin ayrılmaz bir parçası olan ve idarenin kullanımında bulunan taşınır veya taşınmaz mallara 'hizmet malı' denir (örneğin hastaneler, okullar, bakanlık binaları, karakollar). Olaydaki İl Afet ve Acil Durum Koordinasyon Merkezi, afet yönetimi kamu hizmetine fiilen tahsis edildiğinden ve idari bir faaliyetin yürütüldüğü merkez olduğundan net bir şekilde hizmet malıdır. Kamu malları (hizmet malları dâhil olmak üzere) yasal düzenlemeler gereği özel hukukun haciz işlemlerine tabi tutulamaz; yani idarenin borcu nedeniyle haczedilmeleri, satılmaları veya rehnedilmeleri hukuken kesinlikle mümkün değildir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Hizmet Mallarının Tanımı ve Kamu Mallarının Haczedilmezliği