Soru

Zorluk: ZorHizmet Yerinden Yönetim Kuruluşları (Kamu Kurumları)

Türkiye'nin idari teşkilat yapısında yerinden yönetim ilkesi; yerel ihtiyaçların karşılanması amacıyla oluşturulan "yer yönünden yerinden yönetim" ve teknik uzmanlık gerektiren kamu hizmetlerinin yürütülmesi amacıyla oluşturulan "hizmet yerinden yönetim" şeklinde ikiye ayrılmaktadır. Bu ayrım doğrultusunda kurumların hukuki statüleri, kamu tüzel kişiliğine sahip olup olmadıkları ve merkezi idare ile olan denetim ilişkileri farklılık gösterir.

Buna göre;
I. Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu (TRT)
II. Emniyet Genel Müdürlüğü
III. Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK)
IV. Devlet Üniversiteleri
V. İl Özel İdaresi

yukarıda verilen kurum ve kuruluşlardan hangileri "hizmet yerinden yönetim kuruluşları" (kamu kurumları) arasında yer alır?

  1. I, III ve IVCevap
  2. B
    I, II ve III
  3. C
    II, III ve IV
  4. D
    I, III ve V
  5. E
    II, IV ve V

Cevap

I, III ve IV ifadelerinin yer aldığı seçenek doğrudur. Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu (TRT), Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) ve Devlet Üniversiteleri hizmet yerinden yönetim kuruluşlarıdır.
Hizmet yerinden yönetim kuruluşları; belirli bir hizmetin uzmanlık ve teknik gereklilikler nedeniyle merkezi idareden bağımsız bir tüzel kişilik altında örgütlenmesidir. TRT (Yayıncılık), SGK (Sosyal Güvenlik) ve Devlet Üniversiteleri (Yükseköğretim) bu tanıma tam olarak uyar ve her biri ayrı birer kamu tüzel kişisidir.

Adım Adım Çözüm

1
Kurumların tüzel kişilik varlığını analiz etme
TRT, SGK, Üniversiteler ve İl Özel İdaresi'nin ayrı kamu tüzel kişiliği varken, Emniyet Genel Müdürlüğü merkezi idare (İçişleri Bakanlığı) hiyerarşisindedir.
Hizmet yerinden yönetim kuruluşlarının en temel şartı ayrı bir kamu tüzel kişiliğine sahip olmaktır.
2
Yerinden yönetimin türünü ayırt etme
İl Özel İdaresi coğrafi bir temele dayalı 'mahalli idare' (yer yerinden yönetim) iken; TRT, SGK ve Üniversiteler teknik bir hizmete dayalı 'kamu kurumları'dır.
Hizmet yerinden yönetim kuruluşları belirli bir uzmanlık alanına (yayıncılık, sosyal güvenlik, eğitim gibi) odaklanır.
3
Hizmet yerinden yönetim kuruluşlarını gruplandırma
I, III ve IV numaralı öncüller hizmet yerinden yönetim kategorisine girer.
Bu kurumlar özerk bütçeli, uzmanlık odaklı ve merkezi idarenin idari vesayetine tabi kuruluşlardır.

Anahtar Kavram

Hizmet yerinden yönetim kuruluşları (kamu kurumları); uzmanlık gerektiren bir hizmetin, merkezi idarenin hiyerarşisi dışına çıkarılarak ayrı bir kamu tüzel kişiliği ve bütçe ile örgütlenmesidir.
Bu soruyu puanla