Türkiye’de 1950 sonrası yaşanan toplumsal dönüşümde, kırdan kente yönelen yoğun göç dalgaları neticesinde ortaya çıkan gecekondu olgusu, sosyolojik literatürde genellikle fiziksel bir mekân birimi olmanın ötesinde anlamlandırılmaktadır. Özellikle "kentleşme" (nüfusun kentlerde toplanması) ile "kentlileşme" (kentsel tavır ve davranışların benimsenmesi) arasındaki hız ve nitelik farkı dikkate alındığında, gecekondunun bu süreçteki işlevi hakkında aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılabilir?
- Gecekondu, kentleşme hızının kentlileşme kapasitesini aştığı durumlarda, göç eden nüfusun kentsel sisteme aniden ve yıkıcı bir şekilde dahil olmasını önleyen, kırsal değerler ile kentsel imkânlar arasında köprü kuran bir geçiş alanıdır.Cevap
- BGecekondu süreci, kente göç edenlerin kırsal bağlarını tamamen koparmasını sağlayarak kentlileşme sürecini hızlandıran ve kentsel modernleşmeyi homojen bir yapıya kavuşturan temel araçtır.
- CKentleşme ve kentlileşme arasındaki kopukluk sadece teknolojik yetersizlikten kaynaklandığı için, gecekondu yerleşimleri maddi kültürün manevi kültüre baskın gelmesini engelleyen koruyucu bir yapıdır.
- DGecekondu bölgelerinde yaşanan toplumsal hareketliliğin dikey yönlü olması, bu yerleşimlerin kentsel yapıya entegre olmasını engelleyen temel yapısal tıkanıklıktır.
- EGecekondulaşma, kentsel kültürün kırsal alana transfer edilmesini sağlayarak tersine göç mekanizmalarını tetikleyen ve bu sayede kentlerdeki nüfus baskısını azaltan bir planlama stratejisidir.
Cevap
Gecekondunun kentleşme ve kentlileşme arasındaki boşluğu dolduran, göçmenlerin kentsel sisteme kademeli eklemlenmesini sağlayan bir geçiş alanı olması
Doğru yanıt olan seçenek, gecekondunun Türkiye özelindeki sosyolojik gerçekliğini en kapsamlı şekilde sunar. 1950 sonrası sanayileşmenin kısıtlı kalmasına rağmen nüfusun hızla kentlere yığılması (kentleşme), bu nüfusun kentsel kurumlarla ve kültürle hemen bütünleşmesini (kentlileşme) imkânsız kılmıştır. Gecekondu, bu iki süreç arasındaki asimetrinin yarattığı gerilimi emen, göçmenlerin kentsel yaşama 'şok' yaşamadan, kendi dayanışma ağlarını kullanarak eklemlenmesini sağlayan bir geçiş mekanıdır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Tampon Mekanizma ve Kentleşme/Kentlileşme Asimetrisi
Alternatif Yöntem
Soruyu çözerken Mübeccel Kıray'ın 'Tampon Mekanizmalar' teorisini hatırlamak, kentsel ve kırsal arasındaki köprü işlevini hemen teşhis etmenizi sağlar.
Tahmini Süre:1m 40s