Soru

Zorluk: OrtaTemel Hak ve Hürriyetlerin Sınıflandırılması ve Statü Hakları

Anayasa hukukunda Jellinek tarafından geliştirilen statü hakları ayrımına göre; bireyin devlet tarafından dokunulamayacak ve müdahale edilemeyecek özel alanını belirleyen haklara 'negatif statü hakları' (koruyucu haklar), bireyin devletten olumlu bir hizmet veya yardım talep edebildiği haklara ise 'pozitif statü hakları' (isteme hakları) denilmektedir.

Buna göre, 1982 Anayasası'nda düzenlenen aşağıdaki haklardan hangisi 'negatif statü hakları' kategorisinde yer almaktadır?

  1. A
    Sosyal güvenlik hakkı
  2. B
    Konut hakkı
  3. Mülkiyet hakkıCevap
  4. D
    Eğitim ve öğrenim hakkı
  5. E
    Sağlık hizmetleri ve çevrenin korunması

Cevap

Mülkiyet hakkı, Jellinek'in tasnifinde bireyin devlet müdahalesinden uzak tutulduğu alanı temsil eden negatif statü hakları arasında yer alır.
Negatif statü hakları, bireyin devlet tarafından aşılamayacak özel alanını korur ve devletten sadece müdahale etmemesini talep eder. 1982 Anayasası'nda 'Kişi Hak ve Ödevleri' başlığı altında düzenlenen mülkiyet hakkı, devletin kişinin mal varlığına ancak kanunla ve kamu yararı amacıyla dokunabileceğini öngören, temel olarak bir koruma (negatif) hakkıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Negatif ve pozitif statü haklarının temel ayrımını belirle.
Negatif haklar 'durma' (müdahale etmeme), pozitif haklar ise 'hizmet' (verme/yapma) yükümlülüğü getirir.
Soruda istenen kategoriyi doğru tanımlamak için ayrımın niteliğini anlamak gerekir.
2
Verilen seçenekleri 1982 Anayasası'ndaki bölümlere ve Jellinek tasnifine göre eşleştir.
Sosyal güvenlik, konut, eğitim ve sağlık hakları 'Sosyal ve Ekonomik Haklar' (Pozitif Statü) grubundadır; mülkiyet hakkı ise 'Kişi Hak ve Ödevleri' (Negatif Statü) grubundadır.
Anayasa sistematiği ile Jellinek kuramı arasındaki paralelliği kurmak doğru cevaba ulaştırır.

Anahtar Kavram

Jellinek'in Üçlü Statü Kuramı ve Mülkiyet Hakkının Niteliği

Daha Fazla Pratik

Jellinek tasnifinde 'aktif statü hakları' (katılma hakları) olan seçme-seçilme ve siyasi parti kurma gibi hakları tekrar ediniz.
Tahmini Süre:45s
Bu soruyu puanla