Examkin

Soru

Zorluk: ZorDeğişme ile İlgili Kavramlar (İlerleme, Gelişme, Evrim, Büyüme)

Toplumsal değişme süreçlerini analiz eden bir sosyoloğun, belirli bir toplum üzerinde yaptığı şu gözlemler dikkate alınmalıdır:

I. Üretim teknolojilerindeki kapasite artışına bağlı olarak kişi başına düşen enerji tüketiminin ve milli gelirin sadece sayısal olarak yükselmesi.
II. Ekonomik kapasitedeki bu yükselişle eş zamanlı olarak; toplumsal tabakalaşma yapısının farklılaşması, yeni kurumların oluşması ve toplumsal uzmanlaşmanın artmasıyla gerçekleşen yapısal dönüşüm.
III. Gerçekleşen bu yapısal dönüşümün, toplumun paylaştığı ortak değerler ve 'muasır medeniyet' idealleri doğrultusunda daha 'üstün' ve 'arzulanır' bir aşama olarak tanımlanması.

Bu gözlemler, toplumsal değişme literatüründeki kavramlarla eşleştirildiğinde aşağıdakilerin hangisinde doğru bir sıralama yapılmıştır?

  1. Büyüme - Gelişme - İlerlemeCevap
  2. B
    Gelişme - Büyüme - Evrim
  3. C
    İlerleme - Gelişme - Büyüme
  4. D
    Büyüme - Evrim - İlerleme
  5. E
    Evrim - Gelişme - Büyüme

Cevap

Toplumsal değişme kavramlarının hiyerarşisine göre niceliksel artış 'Büyüme', niceliksel artışla beraber gelen yapısal ve niteliksel dönüşüm 'Gelişme', bu sürecin toplumsal değer yargılarıyla olumlanması ise 'İlerleme' olarak tanımlanır.
Doğru sıralama olan büyüme, gelişme ve ilerleme seçeneği; sosyolojideki temel ayrımı yansıtır. Büyüme niceliksel (sayısal) bir genişlemeyi, gelişme bu genişlemenin yapısal/niteliksel bir dönüşüme evrilmesini, ilerleme ise tüm bu sürecin toplumsal idealler açısından 'daha iyi' bir aşamaya geçiş olarak nitelendirilmesini ifade eder.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci öncüldeki değişimin doğasını belirleme
Sadece sayısal ve ölçülebilir (enerji tüketimi, milli gelir) bir artış vurgulanmaktadır.
Toplumsal değişmede tek başına sayısal/niceliksel artışlar 'Büyüme' kavramıyla karşılanır.
2
İkinci öncüldeki yapısal değişimleri analiz etme
Niceliksel artışa ek olarak kurumların farklılaşması ve uzmanlaşma gibi yapısal/niteliksel unsurlar eklenmiştir.
Hem niceliksel hem de niteliksel dönüşümü kapsayan bütüncül süreç 'Gelişme' (Kalkınma) olarak tanımlanır.
3
Üçüncü öncüldeki değerlendirme kriterini saptama
Değişimin 'arzulanır', 'üstün' ve 'mükemmel' bir yöne doğru gittiği yönünde bir değer yargısı belirtilmiştir.
Değişimin yönünün toplumsal değerlere göre 'daha iyiye' doğru olduğunu varsayan öznel kavram 'İlerleme'dir.

Anahtar Kavram

Toplumsal değişme kavramları arasındaki niceliksel, niteliksel ve değer odaklı ayrımlar.

Alternatif Yöntem

Kavramları 'Değer yargısı içeriyor mu?' ve 'Niteliksel mi, niceliksel mi?' sorularıyla test ederek eleme yapabilirsiniz. Sadece nicel ise büyüme, nicel+nitel ise gelişme, olumlu değer yargısı var ise ilerlemedir.
Tahmini Süre:1m 40s
Bu soruyu puanla

Konular

Değişme ile İlgili Kavramlar (İlerleme, Gelişme, Evrim, Büyüme)

Bu konudan daha fazla soru