Soru

Zorluk: Zor1950 Sonrası Hızlı Kentleşme ve Nedenleri

Türkiye’de 19501950’li yıllardan itibaren Marshall Yardımları’nın da etkisiyle tarımda makineleşmenin hızlanması, kırsal alandaki üretim ilişkilerini kökten değiştirerek büyük bir işgücü fazlası yaratmıştır. Ancak bu nüfusun kentlere akışı, kentsel sanayinin işgücü talebi ve konut sunum kapasitesinden bağımsız, çok daha hızlı bir tempoda gerçekleşmiştir. Literatürde bu durum, "kentleşme hızının sanayileşme hızını aşması" olarak tanımlanmaktadır.

Bu yapısal dengesizlik göz önüne alındığında, Türkiye'nin 19501950 sonrası kentleşme deneyiminin Batı Avrupa'daki sanayi odaklı kentleşme modelinden sapan temel karakteristiği aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Kentsel çekici güçlerin, kırsal itici güçlere oranla göç sürecinde daha belirleyici ve baskın bir rol oynaması
  2. B
    Kentleşme sürecinin ekonomik gelişmişlik düzeyini takip etmesi ve sanayi istihdamıyla eşgüdümlü ilerlemesi
  3. Kentsel nüfus birikiminin ekonomik tabanla uyumsuzluğu sonucunda ortaya çıkan "sahte kentleşme" (pseudo-urbanization) olgusuCevap
  4. D
    Marshall Planı sayesinde kentlerdeki sanayi yatırımlarının işgücü fazlasını tamamen soğurarak yapısal işsizliği önlemesi
  5. E
    Fiziksel kentleşme ile birlikte kentlileşme sürecinin de aynı paralellikte gerçekleşerek kentsel kültürün homojenleşmesi

Cevap

Ekonomik gelişmişlik ve sanayi kapasitesini aşan nüfus yığılması nedeniyle oluşan sahte kentleşme (pseudo-urbanization) olgusudur.
Doğru yanıt olan 'sahte kentleşme' ifadesi, kentsel nüfus artışının o kentin ekonomik üretim ve sanayi istihdam kapasitesini aşması durumunu açıklar. Türkiye'de 19501950 sonrası yaşanan süreç, sanayinin işgücü talebinden ziyade kırsalın nüfusu dışarı atmasıyla (itici nedenler) şekillendiği için bu kavramla tanımlanır.

Adım Adım Çözüm

1
Kırsal alandaki değişim analiz edilir.
Marshall Yardımları ve tarımda makineleşme, kırsalda işsizlik (itici neden) yaratmıştır.
Göçün kaynağını ve 'itici güçlerin' neden baskın olduğunu anlamak için gereklidir.
2
Kentteki ekonomik yapı ile nüfus artışı karşılaştırılır.
Sanayi istihdamı (çekici neden), kırsaldan gelen yoğun nüfusu karşılayacak kapasitede değildir.
Kentleşme ile sanayileşme arasındaki hız farkını (dengesizliği) tespit etmek için gereklidir.
3
Dengesizliğin literatürdeki karşılığı bulunur.
Sanayileşme hızını aşan bu sağlıksız kentleşmeye 'sahte' veya 'aşırı' kentleşme denir.
Soruda istenen temel karakteristiği bilimsel kavramla eşleştirmek için gereklidir.

Anahtar Kavram

Sahte Kentleşme (Pseudo-Urbanization)
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla