Soru

Zorluk: OrtaIslahat Fermanı (1856) ve Toplumsal Statü Değişimleri

Osmanlı Devleti’nde 18561856 yılında ilan edilen Islahat Fermanı, Paris Antlaşması öncesinde Avrupalı devletlerin desteğini almak ve tebaa arasındaki din eksenli ayrımcılığı sonlandırmak amacıyla hazırlanmıştır. Fermanın getirdiği düzenlemeler, gayrimüslimleri klasik hukuk düzenindeki "zimmî" statüsünden çıkararak "Osmanlı vatandaşlığı" idealine yaklaştırmayı amaçlamıştır.

Buna göre, Islahat Fermanı ile getirilen aşağıdaki düzenlemelerden hangisi, gayrimüslim tebaanın toplumsal statüsünde yaşanan bu değişimin mali ve askeri alandaki en somut yansımasıdır?

  1. Cizye vergisinin kaldırılarak yerine askeri hizmet yükümlülüğünü düzenleyen "bedel-i nakdi" sisteminin getirilmesiCevap
  2. B
    İltizam usulünün ilga edilerek vergilerin doğrudan devlet memurları eliyle toplanması usulüne geçilmesi
  3. C
    Gayrimüslimlere devlet memuru olma ve askeri okullara girme hakkının tanınması
  4. D
    Tüm tebaanın hukuk önünde eşit kabul edilerek can ve mal güvenliğinin devlet güvencesine alınması
  5. E
    Şer'iyye mahkemeleri dışında, karma üyeliğe sahip nizamiye mahkemelerinin kurulmaya başlanması

Cevap

Cizye vergisinin kaldırılarak yerine askeri hizmet yükümlülüğünü düzenleyen bedel-i nakdi sisteminin getirilmesi
Islahat Fermanı ile gayrimüslimlerden alınan ve onların 'korunan tebaa' (zimmî) statüsünü temsil eden 'cizye' vergisi kaldırılmıştır. Bunun yerine, gayrimüslimlerin de askerlik hizmetine alınması kuralı getirilmiş, ancak fiilen bu hizmeti yerine getirmek istemeyenler için 'bedel-i nakdi' usulü belirlenmiştir. Bu değişim, tebaa arasındaki mali ve askeri eşitsizliği hukuki düzlemde sona erdirerek modern vatandaşlık statüsüne geçişin en somut adımı olmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Islahat Fermanı'nın gayrimüslimlerin toplumsal statüsü üzerindeki temel amacını belirlemek.
Fermanın, gayrimüslimleri zimmî statüsünden çıkarıp Müslüman tebaa ile haklar ve ödevler bakımından eşit vatandaşlar haline getirmeyi amaçladığı görüldü.
Toplumsal statü değişimi, tebaanın devlete karşı yükümlülüklerinin niteliği ile doğrudan ilişkilidir.
2
Mali ve askeri alandaki somut düzenlemeyi tespit etmek.
Klasik dönemde gayrimüslimlerin ödediği 'cizye' vergisinin kaldırıldığı ve bunun yerine askerlik hizmetinden muafiyet sağlayan 'bedel-i nakdi' sisteminin getirildiği saptandı.
Cizye, din temelli bir ayrımcılık simgesiyken; bedel-i nakdi, vatandaşlık bağıyla gelen askerlik ödevinin bir alternatifi olarak kurgulanmıştır.

Anahtar Kavram

Vatandaşlık Eşitliği ve Cizye-Bedel-i Nakdi Dönüşümü
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla