Emile Durkheim, *Toplumsal İş Bölümü* adlı eserinde geleneksel toplumdan modern topluma geçişi incelerken, bu evrimin yalnızca nüfus artışı gibi fiziksel bir değişimle açıklanamayacağını belirtir. Ona göre asıl dönüştürücü güç; bireyler arasındaki toplumsal ilişkilerin, iletişimin ve etkileşimin artmasıdır. Ancak iş bölümünün hızla geliştiği bu süreçte, ekonomik ve toplumsal ilişkilere yön verecek yeni ahlaki kuralların ve sözleşmelerin eş zamanlı olarak kurulamaması, toplumda bir 'kuralsızlık' ve bütünleşme krizine yol açar.
Durkheim'ın kuramsal yaklaşımına göre, parçada sırasıyla 'değişimi tetikleyen temel faktör' ve 'ortaya çıkan bütünleşme krizi' aşağıdaki kavramlardan hangileriyle ifade edilmektedir?
- AMaddi yoğunluk – Organik dayanışma
- BOrtak vicdan – Kültürel gecikme
- Manevi (dinamik) yoğunluk – AnomiCevap
- DMekanik dayanışma – Yabancılaşma
- EOrganik dayanışma – Sınıf çatışması
Cevap
Değişimi tetikleyen faktörün 'manevi (dinamik) yoğunluk', ortaya çıkan krizin ise 'anomi' olduğu seçenektir.
Durkheim'a göre toplumların mekanik dayanışmadan organik dayanışmaya geçişi, nüfusun fiziksel artışı olan 'maddi yoğunluk' ile başlasa da, asıl değişimi yaratan ve iş bölümünü zorunlu kılan faktör bireylerin etkileşim sıklığını ifade eden 'manevi (dinamik) yoğunluk'tur. Hızlı ekonomik ve sosyal değişim dönemlerinde eski geleneksel kuralların yıkılması, ancak yeni ilişkileri düzenleyecek ahlaki ve hukuki kuralların henüz oluşamaması durumu ise patolojik bir durum olan 'anomi' (kuralsızlık) olarak kavramsallaştırılır. Parçada tam olarak bu iki olgu betimlenmiştir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Emile Durkheim'da İş Bölümü, Manevi Yoğunluk ve Anomi