Kamu politikası disiplininde Amitai Etzioni tarafından geliştirilen 'Karma Tarama Modeli' (Mixed Scanning), rasyonel-kapsamlı yaklaşımın 'bilgi yükü ve maliyet' sorunu ile artırımcı yaklaşımın 'statükocu ve yeniliklere kapalı' doğasına yönelik bir sentez önerir. Model, karar vericinin sınırlı kapasitesini optimize etmek amacıyla tarama (scanning) faaliyetini iki farklı düzeyde kurgular.
Bu modelin teorik yapısına göre, 'temel kararlar' (fundamental decisions) ve 'ayrıntılı kararlar' (bit-level decisions) arasındaki fonksiyonel ilişki hakkında yapılabilecek aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?
- Temel kararlar; sistemin genel yönelimini belirleyen geniş kapsamlı bir rasyonel incelemeye dayanırken; ayrıntılı kararlar, bu temel kararların çizdiği çerçeve içerisinde kaynak tasarrufu sağlayan artırımcı bir süreci ifade eder.Cevap
- BModel, her türlü kararın başlangıçta rasyonel-kapsamlı yöntemle ele alınmasını, ancak uygulama maliyeti arttığında kendiliğinden artırımcı bir yapıya dönüşmesini savunur.
- CTemel kararlar kriz anlarında rasyonel modelin yetersizliğini gidermek için kullanılan istisnai durumlardır; asıl politika süreci ayrıntılı kararların toplamından oluşur.
- DAyrıntılı kararların rasyonel bir derinlikle analiz edilmesi, temel kararların ise siyasi pazarlıklar ve grup baskılarıyla (artırımcı yöntemle) alınması modelin temel çalışma prensibidir.
- ETemel ve ayrıntılı kararlar arasındaki ayrım sadece zamansaldır; kısa vadeli kararlar artırımcı, uzun vadeli kararlar ise rasyonel modelle alınmalıdır.
Cevap
Temel kararların geniş kapsamlı rasyonel bir bakışla, ayrıntılı kararların ise bu çerçeve içinde artırımcı mantıkla alınması gerektiğini belirten ifade doğrudur.
Karma Tarama Modeli'ne göre karar verme süreci iki aşamalıdır. İlk aşamada, karar verici konuya 'yüksek bir noktadan' bakar (geniş tarama) ve politikanın temel yönünü rasyonel bir perspektifle belirler. İkinci aşamada ise, belirlenen bu ana çerçeve içinde kalarak, her bir ayrıntıyı derinlemesine rasyonel incelemeye tabi tutmak yerine (ki bu çok maliyetlidir), küçük ve artırımcı adımlarla ilerler. Bu sayede hem rasyonel modelin bilgi yükünden kaçınılır hem de artırımcı modelin vizyonsuzluğu engellenmiş olur.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Karma Tarama (Mixed Scanning) Karar Hiyerarşisi
Daha Fazla Pratik
Etzioni'nin 'Etkin Toplum' (The Active Society) eserindeki kontrol ve kapasite kavramlarını inceleyerek modelin felsefi derinliğini pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 30s