Examkin

Karma Tarama Modeli (Etzioni)

23 soru

Soru 1Soru →

Kamu politikası disiplininde rasyonel-kapsamlı modelin aşırı bilgi yüklemesi ve maliyet sorunları ile artırımcı modelin değişime dirençli yapısını sentezleyen Amitai Etzioni tarafından geliştirilen "Karma Tarama Modeli" (Mixed Scanning), karar verme sürecinde nasıl bir strateji izlenmesini öngörmektedir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Karar vericilerin temel yönelimleri belirleyen "yüksek düzeyli" kararlar için geniş bir inceleme, bu kararları destekleyen "ayrıntılı" kararlar için ise sınırlı bir inceleme yapması

Cevap

Karma Tarama Modeli'ne göre etkili karar alma; temel stratejik kararların geniş bir perspektifle (rasyonel), uygulama detaylarının ise dar bir perspektifle (artırımcı) incelenmesini gerektirir.
Amitai Etzioni'nin Karma Tarama Modeli, karar vermeyi iki aşamalı bir tarama süreci olarak görür: İlki, sistemi bir bütün olarak gören ve temel hedefleri belirleyen 'yüksek düzeyli/temel' kararların rasyonel incelenmesidir. İkincisi ise bu ana kararlar çerçevesinde kalan spesifik alanların daha dar kapsamlı ve 'artırımcı' bir şekilde taranmasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Modelin teorik temellerini analiz etme
Karma Tarama'nın rasyonel ve artırımcı modellerin bir sentezi olduğu saptandı.
Etzioni, rasyonel modelin ütopik/pahalı, artırımcı modelin ise vizyonsuz/muhafazakar olduğunu savunarak orta bir yol önermiştir.
2
Karar türleri arasındaki ayrımı belirleme
Temel kararlar (fundamental decisions) ve ayrıntılı kararlar (incremental decisions) ayrımı yapıldı.
Bu modelin ayırt edici özelliği, her karara aynı düzeyde analiz uygulanmaması gerektiğini savunmasıdır.
3
İnceleme derinliğini eşleştirme
Temel kararlar için 'geniş tarama', ayrıntılı kararlar için 'derinlemesine dar tarama' yapılması gerektiği sonucuna ulaşıldı.
Bu strateji, kaynakların verimli kullanılmasını ve stratejik yönün kaybedilmemesini sağlar.

Anahtar Kavram

Karma Tarama (Mixed Scanning): Temel ve Ayrıntılı Karar Ayrımı

Daha Fazla Pratik

Etzioni'nin modelini daha iyi anlamak için modelin kullandığı 'Hava Durumu Uydusu' analojisini (geniş açıdan dünyaya bakarken bulut yoğunlaşan yere zum yapma) inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 2Soru →

Amitai Etzioni tarafından geliştirilen ve rasyonel-kapsamlı model ile artırımcı (incremental) modelin bir sentezi olarak kabul edilen 'Karma Tarama Modeli'ne göre, kamu politikasında karar alma süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Temel politik yönelimleri belirleyen geniş kapsamlı kararlar rasyonel incelemeyle, bu çerçevede kalan spesifik kararlar ise artırımcı yöntemle alınmalıdır.

Cevap

Temel politik yönelimleri belirleyen geniş kapsamlı kararlar rasyonel incelemeyle, bu çerçevede kalan spesifik kararlar ise artırımcı yöntemle alınmalıdır.
Amitai Etzioni'nin Karma Tarama Modeli (Mixed Scanning), rasyonel modelin her ayrıntıyı analiz etme imkansızlığını ve artırımcı modelin statükocu yapısını eleştirir. Modele göre, 'temel kararlar' (fundamental decisions) stratejik bir rasyonellikle geniş bir tarama gerektirirken, bu kararların alt dalları olan 'ayrıntılı kararlar' (bit-level decisions) için küçük adımlarla ilerleyen artırımcı yöntem yeterlidir. Bu sayede hem zaman ve maliyet tasarrufu sağlanır hem de büyük ölçekli değişimlerin önü açılır.

Adım Adım Çözüm

1
Modelin kökenini belirle
Karma Tarama Modeli (Etzioni), rasyonel ve artırımcı modellerin sentezidir.
Modele ait temel varsayımları anlamak için sentezlenen yapıları tanımak gerekir.
2
Karar türlerini ayırt et
Etzioni kararları 'temel kararlar' ve 'ayrıntılı kararlar' olarak ikiye ayırır.
Modelin işleyiş mantığı bu hiyerarşik ayrıma dayanmaktadır.
3
Uygulanacak yöntemi eşleştir
Temel kararlarda geniş kapsamlı rasyonel analiz, ayrıntılı kararlarda ise artırımcı (küçük adımlı) analiz uygulanır.
Rasyonel modelin bilgi yükü maliyetini düşürmek ve artırımcı modelin vizyonsuzluğunu gidermek için bu eşleştirme yapılır.

Anahtar Kavram

Karma Tarama Modeli (Etzioni)

Daha Fazla Pratik

Etzioni'nin modelini daha iyi anlamak için modelin metaforu olan 'hava durumu uydusu' örneğini inceleyiniz: Uydu önce geniş bir alanı tarar (temel karar), şüpheli bir alan gördüğünde ise o bölgeye odaklanarak detaylı çekim yapar (ayrıntılı karar).
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 3Soru →

Amitai Etzioni tarafından geliştirilen Karma Tarama Modeli (Mixed Scanning), rasyonel-kapsamlı modelin "uygulama güçlüğü ve bilgi yükü" ile artırımcı modelin "toplumsal değişimi engelleyen dar görüşlü yapısı" arasında bir orta yol arayışıdır. Bu modelde karar verme süreci, farklı derinlikteki iki ayrı inceleme düzeyinin hiyerarşik bütünleşmesine dayanır. Buna göre, Karma Tarama Modeli'nde yer alan "temel kararlar" (fundamental decisions) ile "ayrıntılı kararlar" (bit-level decisions) arasındaki işlevsel ilişkiye dair aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Temel kararlar rasyonel bir yaklaşımla sistemin stratejik yönelimini ve genel çerçevesini belirlerken; ayrıntılı kararlar bu çerçeve içerisinde artırımcı adımlarla rutin düzenlemeleri gerçekleştirir.

Cevap

Temel kararların rasyonel bir yaklaşımla genel stratejik çerçeveyi çizdiği, ayrıntılı kararların ise bu çerçeve içinde artırımcı yöntemle ilerlediği seçenek doğrudur.
Doğru cevap, Etzioni'nin modelindeki iki katmanlı yapıyı doğru tanımlar. Temel kararlar (fundamental decisions), rasyonel bir yaklaşımla ama tüm detaylara boğulmadan geniş bir tarama yaparak sistemin genel yönünü belirler. Ayrıntılı kararlar (bit-level decisions) ise bu temel kararların belirlediği sınırlar içerisinde, artırımcı bir mantıkla küçük çaplı, detaylı ve operasyonel işleri yürütür.

Adım Adım Çözüm

1
Etzioni'nin sentez yapısını analiz etme
Karma Tarama, Rasyonel-Kapsamlı ve Artırımcı modellerin birleşimidir.
Karar vericinin hem geniş bir vizyona (rasyonel) hem de pratik uygulama kabiliyetine (artırımcı) ihtiyacı vardır.
2
Karar düzeylerini ayrıştırma
Temel kararlar (yüksek düzey/stratejik) ve ayrıntılı kararlar (alt düzey/operasyonel) olarak iki yapı bulunur.
Bilgi yükünü azaltmak için tarama yoğunluğu kararın önemine göre değişmelidir.
3
İşlevsel ilişkiyi belirleme
Temel kararlar 'yol gösterici' bir çerçeve sunar; ayrıntılı kararlar bu yol içinde 'küçük adımlar' atar.
Artırımcı kararların bağlamdan kopup statükocu hale gelmesini önleyen unsur, yukarıdan gelen rasyonel temel kararlardır.

Anahtar Kavram

Karma Tarama Modeli'nin Hiyerarşik Sentez Mantığı

Daha Fazla Pratik

Etzioni'nin 'Hava Tahmini Uydusu' metaforunu inceleyerek geniş tarama ve dar tarama arasındaki farkı somutlaştırabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 4Soru →

Kamu politikası karar alma sürecinde, rasyonel-kapsamlı modelin aşırı bilgi yükü ve maliyet sorunları ile artırımcı modelin yeniliklere kapalı statükocu yapısı arasında bir 'orta yol' arayışıyla geliştirilen; kararları 'temel kararlar' ve 'ayrıntılı kararlar' olmak üzere iki düzeyde ele alan yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Karma Tarama Modeli

Cevap

Kararları 'temel' ve 'ayrıntılı' düzeylerde ele alan ve rasyonel ile artırımcı modellerin sentezi olan yaklaşım Karma Tarama Modeli'dir.
Karma Tarama Modeli, Amitai Etzioni tarafından 'rasyonel-kapsamlı model' ile 'artırımcı model' arasındaki çatışmayı gidermek için geliştirilmiştir. Model, yüksek düzeyli stratejik yönelimi belirleyen 'temel kararlar' ile bu çerçeve içinde yapılan küçük adımlı 'ayrıntılı kararları' birbirinden ayırarak karar vericiye esneklik ve etkinlik sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Soru kökündeki anahtar kavramları (rasyonel ve artırımcı sentezi, temel/ayrıntılı karar ayrımı) belirle.
Bu özellikler Amitai Etzioni'nin modeline işaret etmektedir.
Etzioni, rasyonel modelin ütopyacılığı ile artırımcı modelin muhafazakarlığını aşmak için bu sentezi önermiştir.
2
Seçenekler arasında bu tanımla eşleşen teorik modeli bul.
Karma Tarama (Mixed Scanning) Modeli doğru eşleşmedir.
Literatürde iki düzeyli tarama (geniş ve derinlemesine) yapan tek model budur.

Anahtar Kavram

Karma Tarama Modeli (Amitai Etzioni)

İpuçları

1
Bu model Amitai Etzioni tarafından geliştirilmiştir.
2
Karar vericinin bazen geniş bir kamerayla (geniş açı), bazen de mikroskopla (ayrıntılı) bakması gerektiğini savunur.

Daha Fazla Pratik

Etzioni'nin modelinde 'temel kararlar' için hangi modelin, 'ayrıntılı kararlar' için hangi modelin mantığının kullanıldığını tekrar ediniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 5Soru →

Amitai Etzioni tarafından geliştirilen Karma Tarama Modeli (Mixed Scanning), karar vericinin bilişsel kapasitesini ve kaynaklarını en verimli şekilde kullanabilmesi için "geniş kapsamlı tarama" ile "derinlemesine tarama" süreçlerini dinamik bir biçimde birleştirir. Bu modelin kuramsal mantığı çerçevesinde; rutin bir uygulama sürecinde yapısal bir çevre değişikliği veya beklenmedik bir krizle karşılaşıldığında, karar vericinin izlemesi gereken stratejik adım aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Derinlemesine tarama (deep scanning) faaliyetlerini askıya alıp, değişimin boyutunu anlamak için geniş kapsamlı taramaya (broad scanning) geri dönerek temel kararı ve stratejik yönelimi gözden geçirmek.

Cevap

Derinlemesine tarama (deep scanning) faaliyetlerini askıya alıp, değişimin boyutunu anlamak için geniş kapsamlı taramaya (broad scanning) geri dönerek temel kararı ve stratejik yönelimi gözden geçirmektir.
Karma Tarama Modeli'nin operasyonel mantığı, bir uydu veya hava gözlem sistemi gibidir. Normal zamanlarda belirli bölgelere 'zoom' yaparak derinlemesine tarama ve küçük müdahaleler yapılır. Ancak yapısal bir değişiklik olduğunda, 'zoom' bırakılır ve geniş açılı taramaya (broad scanning) dönülerek ana stratejinin (temel karar) kriz koşullarına uygunluğu test edilir. Bu, rasyonel modelin bilgi yükünü azaltırken artırımcı modelin değişime dirençli yapısını kırar.

Adım Adım Çözüm

1
Karar verme düzeylerini ayrıştırın.
Etzioni'de kararlar 'temel/stratejik' ve 'ayrıntılı/artırımsal' olarak ikiye ayrılır.
Modelin hiyerarşik yapısını anlamak için ilk adımdır.
2
Tarama türlerini (scanning levels) tanımlayın.
Geniş kapsamlı tarama (broad) alanı genel olarak izler, derinlemesine tarama (deep) ise seçilen alt alanları detaylı inceler.
Kaynak kullanımındaki seçiciliği belirlemek gerekir.
3
Kriz/Değişim durumundaki mekanizmayı analiz edin.
Eğer ayrıntılı kararlar sonuç vermiyorsa veya çevre değişmişse, sistem 'geniş tarama' moduna geçer.
Temel kararın (şemsiye kararın) hala geçerli olup olmadığını kontrol etmek zorunludur.

Anahtar Kavram

Karma Tarama'da Dinamik Geri Besleme (Broad vs. Deep Scanning)

Alternatif Yöntem

Etzioni'nin modelini bir 'kamera lensi' metaforuyla düşünün: Normalde makro çekim (ayrıntılı karar) yaparken, manzara değiştiğinde geniş açıya (temel karar) geçmek zorunludur.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 6Soru →

Amitai Etzioni tarafından geliştirilen Karma Tarama Modeli (Mixed Scanning), rasyonel-kapsamlı modelin yüksek maliyet ve bilgi yükü sorunu ile artırımcı modelin statükoyu koruyan ve köklü değişimlere kapalı yapısını aşmayı hedefler. Bu modelde karar verme süreci, farklı derinliklerdeki iki seviyeli bir inceleme mantığına dayanır.

Buna göre Karma Tarama Modeli'nde, temel kararlar (fundamental decisions) ile ayrıntılı kararlar (bit-level decisions) arasındaki hiyerarşik ilişkiyi en doğru ifade eden açıklama aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Temel kararlar politikanın genel rotasını ve çerçevesini belirleyen stratejik seçimlerdir; ayrıntılı kararlar ise bu ana doğrultu içerisinde rasyonel maliyetten kaçınarak atılan küçük adımlardır.

Cevap

Temel kararların politikanın genel rotasını ve çerçevesini belirleyen stratejik seçimler olduğu, ayrıntılı kararların ise bu çerçeve içindeki küçük uygulama adımları olduğu seçenek doğrudur.
Doğru ifade, Karma Tarama Modeli'nin özünü oluşturan hiyerarşiyi açıklar. Etzioni'ye göre karar verici önce bir uydu gibi tüm alanı genel hatlarıyla tarar (temel karar), ardından belirli bir bölgeye odaklanarak detaylı inceleme yapar (ayrıntılı karar). Bu sayede hem stratejik bir yön belirlenmiş olur hem de gereksiz bilgi toplama maliyetinden kaçınılır.

Adım Adım Çözüm

1
Modelin kökenini belirle.
Karma Tarama Modeli, Rasyonel ve Artırımcı modellerin bir sentezidir.
Sorunun temelini oluşturan sentez yapısını anlamak için gereklidir.
2
Karar seviyelerini analiz et.
Temel kararlar (Fundamental) geniş/yüzeysel, ayrıntılı kararlar (Bit-level) ise dar/derin bir tarama gerektirir.
Etzioni'nin 'uydu' analojisindeki gibi, önce genel resme bakılması (temel karar), sonra sorunlu alanlara odaklanılması (ayrıntılı karar) mantığını kavramak gerekir.
3
Seviyeler arası ilişkiyi kur.
Temel kararlar bağlamı (context) belirler, ayrıntılı kararlar bu bağlam içinde 'artırımcı' şekilde ilerler.
Ayrıntılı kararların bağımsız değil, temel kararların çizdiği vizyon içinde anlam kazandığını doğrulamak için.

Anahtar Kavram

Amitai Etzioni'nin Karma Tarama Modeli'ndeki hiyerarşik karar yapısı.

İpuçları

1
Modelin rasyonel ve artırımcı yaklaşımları bir hiyerarşi içinde birleştirdiğini düşünün.
2
Bir hava durumu uydusunun önce tüm ülkeyi taraması, sonra fırtınanın olduğu şehre zum yapması örneğini hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Etzioni'nin bu modeli kriz dönemlerinde ve rutin dönemlerde kaynak kullanımını nasıl dengelediğini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 7Soru →

Kamu politikası disiplininde Amitai Etzioni tarafından geliştirilen 'Karma Tarama Modeli' (Mixed Scanning), rasyonel-kapsamlı yaklaşımın 'bilgi yükü ve maliyet' sorunu ile artırımcı yaklaşımın 'statükocu ve yeniliklere kapalı' doğasına yönelik bir sentez önerir. Model, karar vericinin sınırlı kapasitesini optimize etmek amacıyla tarama (scanning) faaliyetini iki farklı düzeyde kurgular.

Bu modelin teorik yapısına göre, 'temel kararlar' (fundamental decisions) ve 'ayrıntılı kararlar' (bit-level decisions) arasındaki fonksiyonel ilişki hakkında yapılabilecek aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Temel kararlar; sistemin genel yönelimini belirleyen geniş kapsamlı bir rasyonel incelemeye dayanırken; ayrıntılı kararlar, bu temel kararların çizdiği çerçeve içerisinde kaynak tasarrufu sağlayan artırımcı bir süreci ifade eder.

Cevap

Temel kararların geniş kapsamlı rasyonel bir bakışla, ayrıntılı kararların ise bu çerçeve içinde artırımcı mantıkla alınması gerektiğini belirten ifade doğrudur.
Karma Tarama Modeli'ne göre karar verme süreci iki aşamalıdır. İlk aşamada, karar verici konuya 'yüksek bir noktadan' bakar (geniş tarama) ve politikanın temel yönünü rasyonel bir perspektifle belirler. İkinci aşamada ise, belirlenen bu ana çerçeve içinde kalarak, her bir ayrıntıyı derinlemesine rasyonel incelemeye tabi tutmak yerine (ki bu çok maliyetlidir), küçük ve artırımcı adımlarla ilerler. Bu sayede hem rasyonel modelin bilgi yükünden kaçınılır hem de artırımcı modelin vizyonsuzluğu engellenmiş olur.

Adım Adım Çözüm

1
Modelin kökenini analiz etme
Etzioni'nin modelinin Rasyonel ve Artırımcı modellerin bir sentezi olduğu saptanır.
Sorunun temelini oluşturan sentez yapısını anlamak için gereklidir.
2
Karar hiyerarşisini tanımlama
Temel kararlar (yapısal/yönetsel) ve ayrıntılı kararlar (operasyonel/rutin) ayrımı netleştirilir.
Modelin 'Scanning' (Tarama) tekniğinin nasıl bölümlendiğini belirlemek gerekir.
3
Fonksiyonel ilişkiyi kurma
Temel kararların rasyonel bir perspektifle 'çerçeve' çizdiği, ayrıntılı kararların ise bu çerçevede 'artırımcı' adımlar attığı sonucuna ulaşılır.
Kaynak ve bilgi kısıtlılığı altında en verimli karar verme yönteminin bu hiyerarşi olduğu doğrulanır.

Anahtar Kavram

Karma Tarama (Mixed Scanning) Karar Hiyerarşisi

Daha Fazla Pratik

Etzioni'nin 'Etkin Toplum' (The Active Society) eserindeki kontrol ve kapasite kavramlarını inceleyerek modelin felsefi derinliğini pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 8Soru →

Amitai Etzioni’nin Karma Tarama Modeli, rasyonel-kapsamlı modelin bilgi ve maliyet yükü ile artırımcı modelin statükocu eğilimlerini eleştirerek ortaya çıkmıştır. Bu modelde karar verme süreci iki farklı düzeyde organize edilir. Buna göre Karma Tarama Modeli’nin işleyiş mantığına dair aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi modelin özünü en iyi şekilde yansıtmaktadır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Temel kararlar (fundamental), sistemin yapısal dönüşümünü hedefleyen ve yüksek düzeyde tarama gerektiren seçimlerdir; ayrıntılı kararlar (bit-level) ise bu temel seçimlerin hazırlık ve uygulama aşamalarını kapsayan küçük değişikliklerdir.

Cevap

Temel kararların sistemin genel yönünü belirlediği, ayrıntılı kararların ise bu çerçeve içindeki küçük adımları temsil ettiği seçenek doğrudur.
Karma Tarama Modeli'ne göre karar alma süreci hiyerarşiktir. Sistemin genel yönünü ve yapısal çerçevesini belirleyen temel kararlar, rasyonel modele yakın geniş bir tarama ile alınır. Bu kararların uygulama ve hazırlık detaylarını içeren ayrıntılı kararlar ise temel kararların çizdiği sınırların dışına çıkmadan, artırımcı bir mantıkla (küçük adımlarla) yürütülür.

Adım Adım Çözüm

1
Modelin sentez yapısını analiz etme
Karma Tarama, rasyonel modelin yüksek maliyetli bilgi ihtiyacı ile artırımcı modelin muhafazakâr yapısını birleştirir.
Etzioni, karar vericinin sınırlı kapasitesini en verimli şekilde kullanmayı hedefler.
2
Karar düzeylerini ayrıştırma
Kararlar 'temel' (yapısal/yönsel) ve 'ayrıntılı' (uygulama/rutin) olarak ikiye ayrılır.
Her kararın aynı derinlikte incelenmesi ekonomik ve teknik olarak imkânsızdır.
3
Tarama stratejilerini eşleştirme
Temel kararlar için geniş/yüzeysel bir tarama yapılırken, bu çerçeve içinde seçilen ayrıntılı kararlar için daha derinlemesine inceleme yapılır.
Bu sayede önemli seçenekler gözden kaçırılmazken, detaylarda boğulma engellenmiş olur.

Anahtar Kavram

Hiyerarşik Tarama Mantığı
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 9Soru →

Bir kamu kurumu, beş yıllık stratejik planını hazırlarken önce kurumun ana misyonunu ve uzun vadeli hedeflerini geniş bir çerçevede belirlemiş; ardından bu hedeflere ulaşmak için yapılacak günlük iş ve işlemleri mevcut kaynaklar dahilinde küçük ve birbirini izleyen adımlarla detaylandırmıştır. Bu kurumun karar alma sürecinde uyguladığı yaklaşım, Amitai Etzioni tarafından geliştirilen Karma Tarama Modeli'nin hangi temel özelliğini yansıtmaktadır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Temel kararlar ile ayrıntılı (cüzi) kararların bir hiyerarşi içinde birlikte kullanılması

Cevap

Temel kararlar ile ayrıntılı (cüzi) kararların bir hiyerarşi içinde birlikte kullanılması seçeneği doğrudur.
Doğru yanıt olan seçenek, Amitai Etzioni'nin modelinin özünü oluşturan 'iki aşamalı tarama' mantığını yansıtmaktadır. Etzioni'ye göre, karar vericiler stratejik yönü belirlemek için rasyonel-kapsamlı bir 'geniş tarama' (temel kararlar) yapmalı, bu yön tayin edildikten sonra ise uygulama aşamasında artırımcı mantıkla 'ayrıntılı tarama' (cüzi/bit-level kararlar) yapmalıdır. Senaryoda kurumun önce ana hedefleri (temel), sonra günlük işleri (ayrıntılı) belirlemesi bu sentezi göstermektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Senaryoyu analiz etme
Yöneticinin önce geniş bir vizyon (temel) belirlediği, sonra küçük adımlarla (ayrıntılı) ilerlediği görülmektedir.
Etzioni'nin modelinde karar alma süreci iki farklı seviyede gerçekleşir.
2
Kuramsal eşleştirme yapma
Rasyonel modelin kapsamlılığı ile artırımcı modelin pratikliği birleştirilmiştir.
Karma tarama, rasyonel modelin aşırı bilgi yükünü ve artırımcı modelin statükoculuğunu aşmayı hedefler.

Anahtar Kavram

Karma Tarama Modeli (Etzioni)

Daha Fazla Pratik

Etzioni'nin modelinde 'temel kararlar' ve 'ayrıntılı kararlar' arasındaki ayrımı pekiştirmek için bu iki karar türünün kriz anlarındaki farklı tepkilerini inceleyen soruları çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 10Soru →

Kamu politikası sürecinde karar vericilerin karşılaştığı bilgi yükü ve zaman kısıtı sorunlarına çözüm olarak Amitai Etzioni tarafından önerilen Karma Tarama Modeli (Mixed Scanning), karar alma eylemini iki farklı düzeyde kurgular. Buna göre Karma Tarama Modeli'nin işleyiş mantığına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Temel kararlar rasyonel-kapsamlı bir yaklaşımla politikanın genel yönünü belirlerken, ayrıntılı kararlar bu çerçeve içinde artırımcı bir yöntemle şekillenir.

Cevap

Temel kararların rasyonel-kapsamlı bir yaklaşımla, ayrıntılı kararların ise artırımcı yöntemle alındığını belirten ifade doğrudur.
Karma Tarama Modeli'nde (Mixed Scanning) temel kararlar, örgütün veya politikanın ana yönünü belirleyen yüksek seviyeli kararlardır ve bunlar rasyonel-kapsamlı bir analizle alınır. Ayrıntılı kararlar ise bu temel kararların belirlediği sınırlar içinde kalan, günlük ve küçük adımlı kararlardır ve artırımcı modelin mantığına göre işler. Bu hiyerarşik yapı, karar vericinin sınırlı kapasitesini en önemli noktalara (temel kararlara) odaklamasını sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Modelin kökenini belirle
Karma Tarama Modeli, Rasyonel-Kapsamlı ve Artırımcı modellerin sentezidir.
Etzioni, rasyonel modelin gerçekçi olmadığını (bilgi yükü), artırımcı modelin ise statükocu olduğunu savunmuştur.
2
Karar düzeylerini ayrıştır
Temel (Fundamental) kararlar ve Ayrıntılı (Bit-level) kararlar.
Karar vericinin kaynaklarını verimli kullanması için her karara aynı derinlikte bakmaması gerekir.
3
Düzeylere uygun yöntemleri eşleştir
Temel Kararlar -> Rasyonel İnceleme; Ayrıntılı Kararlar -> Artırımcı İnceleme.
Ana yönelim belirlenirken geniş bir tarama (rasyonel) yapılırken, detaylarda küçük adımlarla (artırımcı) ilerlemek maliyeti ve hata payını düşürür.

Anahtar Kavram

Karma Tarama Modeli (Etzioni) Sentezi

Daha Fazla Pratik

Etzioni'nin 'Gözlem Kulesi' metaforunu inceleyerek rasyonel ve artırımcı taramanın farkını görselleştirin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 11Soru →

Amitai Etzioni tarafından geliştirilen Karma Tarama (Mixed Scanning) Modeli, rasyonel-kapsamlı modelin yüksek maliyetli ve bilgi yükü gerektiren yapısı ile artırımcı modelin köklü değişimleri engelleyen statükocu doğasını bir sentezle aşmayı hedefler.

Bu modele göre, etkili bir kamu politikası karar alma sürecinde izlenmesi gereken temel strateji aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Stratejik yönü belirleyen temel kararların geniş bir çerçevede, bu kararların uygulanmasına yönelik detayların ise küçük adımlarla ele alınması

Cevap

Etkili bir karar alma süreci, stratejik yönü belirleyen temel kararların rasyonel bir bakışla geniş çerçevede, uygulama detaylarının ise artırımcı bir mantıkla küçük adımlarla ele alınmasını gerektirir.
Doğru cevap olan seçenek, Etzioni'nin 'Karma Tarama' ismini vermesine neden olan hiyerarşik yapıyı açıklar. Bu modelde, geniş açılı bir tarama ile temel stratejik kararlar alınırken, bu strateji içindeki spesifik alanlarda derinlemesine ve ayrıntılı (artırımcı) incelemeler yapılır.

Adım Adım Çözüm

1
Modelin sentez yapısını analiz etme
Karma Tarama Modeli'nin rasyonel ve artırımcı modellerin bir karışımı olduğu tespit edildi.
Etzioni, rasyonel modelin çok fazla bilgi gerektirmesini, artırımcı modelin ise büyük değişimleri kaçırmasını eleştirerek ikisini birleştirmiştir.
2
Karar düzeylerini ayrıştırma
Kararların 'temel kararlar' (fundamental) ve 'ayrıntılı/artırımcı kararlar' (bit-level) olarak ikiye ayrıldığı görüldü.
Bu ayrım, kaynakların sınırlı olduğu durumlarda stratejik hedeflere odaklanırken uygulama aşamasında esneklik sağlar.

Anahtar Kavram

Karma Tarama Modeli'nde Karar Kademelenmesi

Alternatif Yöntem

Şu metaforu kullanabilirsiniz: Bir projektörün geniş bir alanı genel olarak aydınlatması (temel kararlar) ve ardından bir büyütecin o alan içindeki önemli bir noktaya odaklanması (ayrıntılı kararlar).
Tahmini Süre:50s
Soru 12Soru →

Karma Tarama Modeli, karar verme sürecini bir uydu gözlemine benzeterek hem geniş bir açıyla genel durumu izlemeyi hem de seçilen belirli alanları yüksek çözünürlükle incelemeyi esas alan bir yaklaşımdır.

Amitai Etzioni tarafından geliştirilen bu yaklaşımın operasyonel mantığına göre, 'temel kararlar'ın (fundamental decisions) işlevi aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak tanımlanmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Politikanın genel yönünü ve stratejik amaçlarını belirleyen, rasyonel değerlendirmelere dayanan ve ayrıntılı kararlara zemin hazırlayan yüksek düzeyli tercihlerdir.

Cevap

Temel kararlar, politikanın genel yönünü ve stratejik amaçlarını belirleyen, rasyonel değerlendirmelere dayanan ve ayrıntılı kararlara zemin hazırlayan yüksek düzeyli tercihlerdir.
Karma Tarama Modeli'nde 'temel kararlar', karar vericinin sınırlı imkanlarını nereye odaklayacağını belirleyen rasyonel çerçevedir. Bu kararlar, politikanın ana yönünü çizer ve daha sonra bu yönde atılacak küçük, ayrıntılı adımlara (artırımcı kısım) rehberlik eder. Dolayısıyla politikanın genel yönünü belirleyen ve stratejik amaçlara odaklanan tanım doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Karma Tarama Modeli'nin iki temel karar düzeyini analiz edin.
Modelin 'temel kararlar' (fundamental) ve 'ayrıntılı/tali kararlar' (bit-level/incremental) olmak üzere iki aşamalı bir yapısı olduğu görülür.
Etzioni'nin sentezi, rasyonel modeli stratejik seviyeye, artırımcı modeli ise uygulama seviyesine yerleştirir.
2
Temel kararların karakteristik özelliklerini değerlendirin.
Temel kararlar; seyrek alınan, geniş açılı (uydu bakışı), rasyonel tercihlere dayanan ve sistemin vizyonunu belirleyen kararlardır.
Bu kararlar, ayrıntılı incelemelerin hangi alanlarda yapılacağına dair bir çerçeve çizer.

Anahtar Kavram

Amitai Etzioni'nin Karma Tarama Modeli'nde rasyonel analizin 'temel kararlar' seviyesinde, artırımcı yaklaşımın ise 'ayrıntılı kararlar' seviyesinde kullanılması.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 13Soru →

Kamu politikası karar alma süreçlerini açıklayan Amitai Etzioni tarafından geliştirilen Karma Tarama (Mixed Scanning) Modeli, rasyonel-kapsamlı modelin bilgi işleme kapasitesi üzerindeki aşırı yükünü ve artırımcı modelin köklü değişimlere kapalı olan statükocu yapısını eleştirerek bu iki yaklaşım arasında bir sentez kurmayı amaçlar. Bu modelin temel çalışma prensibi dikkate alındığında, karar vericinin "temel kararlar" (fundamental decisions) ile "artırımcı/ayrıntılı kararlar" (bit-level decisions) arasında kurduğu fonksiyonel ilişki hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Temel kararlar, politikanın stratejik yönünü belirlemek için geniş kapsamlı ancak daha az detaylı bir tarama yapılmasını gerektirirken; artırımcı kararlar, bu stratejik çerçeve içinde seçilen kritik alanlarda derinlemesine inceleme yapılmasını esas alır.

Cevap

Temel kararların geniş ancak yüzeysel bir taramayla çerçeveyi çizmesi, artırımcı kararların ise bu çerçeve içindeki spesifik alanlarda derinleşmesi gerektiğini belirten ifade doğrudur.
Doğru yanıt olan ifade, Etzioni'nin modelinin çekirdeğini oluşturan hiyerarşik tarama mantığını tam olarak açıklar. Bu modelde karar verici, önce tüm alanı kapsayan geniş ama yüzeysel bir gözlem (temel tarama) yapar; ardından bu genel çerçeve içinde riskli veya fırsat barındıran alanları seçerek oralarda derinlemesine analiz (artırımcı tarama) yürütür. Bu sayede hem 'ormanı' görür hem de 'tek bir ağacı' detaylıca inceleyebilir.

Adım Adım Çözüm

1
Modelin kökenini belirle.
Karma Tarama, rasyonel ve artırımcı modellerin sentezidir.
Etzioni, rasyonel modelin imkansızlığını ve artırımcı modelin muhafazakarlığını aşmak istemiştir.
2
Karar hiyerarşisini analiz et.
Temel kararlar (yüksek düzeyli) ve artırımcı kararlar (düşük düzeyli) ayrımı yapılır.
Her kararın aynı derinlikte incelenmesi kaynak israfıdır.
3
Tarama (Scanning) mantığını uygula.
Temel kararlar için 'contextual scanning' (bağlamsal tarama), artırımcılar için 'detailed scanning' (ayrıntılı tarama) yapılır.
Karar verici geniş bir alanı gözlemlerken (temel), sorunlu gördüğü küçük bir alana odaklanır (artırımcı).

Anahtar Kavram

Karma Tarama Modeli'nde Karar Hiyerarşisi ve Kaynak Optimizasyonu

Daha Fazla Pratik

Etzioni'nin 'Etkin Toplum' (Active Society) kuramı ile Karma Tarama Modeli arasındaki bağıntıyı araştırarak, bu modelin toplumsal rehberlikteki rolünü inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 14Soru →

Bir kamu kurumu, bölgesel kalkınma stratejisini oluştururken önce bölgenin genel ekonomik yapısını ve uzun vadeli hedeflerini kapsayan geniş bir inceleme yapmış; daha sonra bu ana strateji çerçevesinde kalarak, her bir alt sektör için uygulama detaylarını küçük ve kademeli adımlarla belirleme yoluna gitmiştir. Karar vericiler, bu yöntemle hem rasyonel-kapsamlı modelin aşırı bilgi yükü maliyetinden kaçınmayı hem de artırımcı modelin sadece mevcut duruma odaklanan vizyon sınırlılığını aşmayı amaçlamıştır. Buna göre, örnek olayda anlatılan ve Amitai Etzioni tarafından geliştirilen karar verme yaklaşımı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Karma Tarama Modeli

Cevap

Örnek olayda hem geniş çerçeveli temel kararların hem de küçük adımlı ayrıntılı kararların bir arada kullanıldığı Karma Tarama Modeli anlatılmaktadır.
Doğru seçenek olan Karma Tarama Modeli, Amitai Etzioni tarafından geliştirilmiştir. Bu yaklaşımda karar vericiler, temel (stratejik) kararları alırken rasyonel-kapsamlı modele yakın bir geniş tarama yapar; uygulama ve ayrıntılı kararlarda ise artırımcı modelin küçük adımlar yöntemini kullanır. Bu sayede hem 'ormanı' (genel resim) görmeyi hem de 'ağaçları' (ayrıntılar) tek tek incelemeyi sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Karar alma sürecindeki aşamaları analiz etme
Süreçte 'genel strateji/geniş inceleme' (temel karar) ve 'alt sektör detayları/kademeli adımlar' (ayrıntılı karar) şeklinde iki farklı katman saptanmıştır.
Etzioni'nin modelinin en belirgin özelliği kararları önem derecesine göre ikiye ayırmasıdır.
2
Modellerin sentezini kontrol etme
Geniş inceleme rasyonel modelin, kademeli adımlar ise artırımcı modelin unsurlarıdır.
Karma Tarama Modeli, rasyonel modelin kapsamlılığını ve artırımcı modelin pratikliğini birleştiren 'orta yol' bir yaklaşımdır.

Anahtar Kavram

Amitai Etzioni'nin Karma Tarama Modeli (Mixed Scanning), rasyonel-kapsamlı model ile artırımcı modelin eksikliklerini gidermek üzere tasarlanmış sentez bir yaklaşımdır.

Daha Fazla Pratik

Etzioni'nin modelini daha iyi anlamak için 'uydu gözlemi' ve 'ayrıntılı kamera çekimi' analojisini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 15Soru →

Amitai Etzioni tarafından geliştirilen Karma Tarama (Mixed Scanning) Modeli, rasyonel-kapsamlı modelin karşılaştığı kapasite ve bilgi işlem sorunları ile artırımcı modelin eleştirilen muhafazakâr ve vizyonsuz yapısı arasında bir orta yol bulmayı amaçlar. Bu modelin karar alma hiyerarşisi ve kaynak yönetimi mantığı dikkate alındığında, stratejik bir kamu politikası tasarımı sürecinde 'temel kararlar' ile 'ayrıntılı (artırımcı) kararlar' arasındaki ilişkiye dair aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Temel kararlar, rasyonel bir bakış açısıyla politikanın genel çerçevesini ve yönünü çizerken; ayrıntılı kararlar, bu temel yönelim dahilinde küçük adımlarla uygulama ve hazırlık süreçlerini yürütür.

Cevap

Temel kararların stratejik yönü rasyonel bir yaklaşımla belirlediği, ayrıntılı kararların ise bu yön doğrultusunda operasyonel adımları oluşturduğu seçenek doğrudur.
Karma Tarama Modeli, karar vermeyi bir uydu gözlemine benzetir. Temel kararlar geniş bir açıyla dünyayı gözlemleyip 'nereye bakılacağını' seçerken (rasyonel unsur), ayrıntılı kararlar seçilen o dar alan üzerinde derinlemesine ve küçük adımlarla inceleme yapar (artırımcı unsur). Bu nedenle, stratejik ana yönün temel kararlarla, operasyonel detayların ise ayrıntılı kararlarla yönetilmesi modelin temel işleyişidir.

Adım Adım Çözüm

1
Modelin kökenini analiz etme
Karma Tarama Modeli, Rasyonel-Kapsamlı Model ve Artırımcı Model'in bir sentezidir.
Etzioni, rasyonel modelin gerçekçi olmadığını, artırımcı modelin ise toplumsal değişimi engellediğini savunur.
2
Karar türlerini sınıflandırma
Temel Kararlar (Fundamental Decisions) ve Ayrıntılı Kararlar (Bit-level/Incremental Decisions) olarak iki seviye belirlenir.
Bu ayrım, kaynakların nereye odaklanacağını belirleyen 'tarama' (scanning) mantığının temelidir.
3
İşlevsel hiyerarşiyi kurma
Temel kararlar ana rotayı çizer (rasyonel benzeri), ayrıntılı kararlar rotayı uygular veya rotaya hazırlar (artırımcı).
Ayrıntılı kararlar, temel kararların sunduğu bağlam içinde anlam kazanır ve onu destekler.

Anahtar Kavram

Karma Tarama Modeli'nde Karar Hiyerarşisi

Daha Fazla Pratik

Charles Lindblom'un artırımcı modeli ile Etzioni'nin modeli arasındaki temel farkları kıyaslayan sorulara odaklanın.
Tahmini Süre:1m 40s
Soru 16Soru →

Amitai Etzioni tarafından geliştirilen Karma Tarama (Mixed Scanning) yaklaşımı, rasyonel-kapsamlı modelin "ütopik" ve artırımcı modelin "statükocu" yönlerini aşmayı hedefleyen kuramsal bir sentez sunar. Bu modelde karar verme süreci, farklı derinlikteki iki ayrı tarama düzeyinin dinamik bir birleşimi olarak kurgulanmıştır.

Buna göre, Karma Tarama Modeli'nin işleyiş mantığı çerçevesinde "temel kararlar" (fundamental decisions) ile "ayrıntılı kararlar" (bit-level decisions) arasındaki işlevsel ilişki hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Temel kararlar rasyonel bir bakış açısıyla politikanın genel çerçevesini ve yönünü çizerken; ayrıntılı kararlar bu çerçeve içinde artırımcı adımlarla süreci somutlaştırır.

Cevap

Temel kararların rasyonel bir bakış açısıyla genel çerçeveyi çizdiği, ayrıntılı kararların ise bu çerçeve içinde artırımcı adımlarla ilerlediği ifade doğrudur.
Etzioni'nin modelinde 'temel kararlar' kurumun genel misyonunu ve stratejik yönünü belirleyen, rasyonel bir analiz gerektiren kararlardır. 'Ayrıntılı kararlar' ise bu temel yönün içinde kalan, daha az kaynak tüketen ve küçük değişikliklerle ilerleyen artırımcı nitelikteki kararlardır. Bu yapı, rasyonel modelin bilgi yükü sorununu ve artırımcı modelin muhafazakar yapısını dengelemeyi sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Modelin Teorik Temelini Belirleme
Karma Tarama, Rasyonel ve Artırımcı modellerin sentezidir.
Etzioni, rasyonelliğin maliyetli, artırımcılığın ise yeniliğe kapalı olduğunu savunarak ikisini birleştirmiştir.
2
Karar Hiyerarşisini Analiz Etme
Temel kararlar (stratejik) ve ayrıntılı kararlar (operasyonel) ayrımı yapılır.
Model, her karara aynı düzeyde analiz yapmanın imkansızlığı üzerine kuruludur.
3
İşlevsel İlişkiyi Kurma
Temel kararlar için rasyonel-kapsamlı tarama, ayrıntılı kararlar için ise artırımcı/yüzeysel tarama kullanılır.
Kaynakların verimli kullanılması için stratejik kararlara odaklanıp, uygulama detaylarında küçük adımlarla ilerlemek esastır.

Anahtar Kavram

Karma Tarama Modeli'nde Karar Hiyerarşisi
Soru 17Soru →

Bir kamu kurumu, ulusal bir dijital dönüşüm stratejisi hazırlarken önce bu dönüşümün geniş kapsamlı toplumsal ve ekonomik etkilerini "geniş açılı bir mercekle" inceleyerek ana yönelimleri belirlemiştir. Ardından, bu ana yönelimler doğrultusunda yıllık eylem planları ve pilot uygulama bütçeleri oluşturulmuştur. Ancak pilot uygulamalardan birinde ciddi bir aksaklık fark edildiğinde, kurum kaynaklarını o alana yönlendirerek sadece o noktaya özgü "yüksek çözünürlüklü" derinlemesine bir inceleme başlatmıştır.

Bu uygulama örneği ve Amitai Etzioni'nin Karma Tarama Modeli dikkate alındığında, karar alma sürecinin operasyonel mantığına ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Karar vericiler, rasyonel modelin bilgi işleme maliyetini düşürmek ve artırımcı modelin statükocu yapısını aşmak için iki farklı derinlikte tarama yaparlar.

Cevap

Karar vericilerin rasyonel modelin bilgi işleme maliyetini düşürmek ve artırımcı modelin muhafazakâr/statükocu doğasını aşmak için iki aşamalı bir tarama (geniş ve derin) yapmaları gerektiğini savunan ifade doğrudur.
Doğru cevap olan ifade, Karma Tarama Modeli'nin (Mixed Scanning) geliştirilme amacını ve işleyişini tam olarak yansıtmaktadır. Amitai Etzioni, rasyonel-kapsamlı modelin 'bilgi toplama ve işleme kapasitesi' açısından imkansız olduğunu, artırımcı modelin ise 'mevcut durumu koruma' eğilimi nedeniyle köklü değişimleri engellediğini savunur. Karma Tarama Modeli; stratejik yönü belirleyen 'temel kararlar' için geniş açılı (düşük detaylı) bir tarama, bu kararların uygulanması ve sorunların çözümü olan 'ayrıntılı kararlar' için ise derinlemesine (yüksek detaylı) bir tarama önererek bu iki modelin kısıtlarını aşar.

Adım Adım Çözüm

1
Karar verme sürecindeki aşamalar analiz edilir.
Sorudaki örnekte 'ana yönelimlerin belirlenmesi' (stratejik/temel karar) ve 'yıllık eylem planları' (artırımcı/ayrıntılı karar) şeklinde iki düzeyli bir yapı görülmektedir.
Etzioni'nin Karma Tarama Modeli'nin en belirgin özelliği kararları temel ve ayrıntılı olarak ikiye ayırmasıdır.
2
Tarama derinlikleri ve kaynak kullanımı değerlendirilir.
Kurumun genel durum için 'geniş açılı', sorunlu alan için 'yüksek çözünürlüklü' inceleme yapması, modelin kaynakları (zaman, bilgi, para) verimli kullanma stratejisiyle örtüşür.
Her şeyi en ince ayrıntısına kadar incelemek (rasyonel model) imkansızdır; her şeyi küçük adımlarla geçiştirmek (artırımcı model) ise büyük değişimleri engeller.
3
Seçenekler arasında modelin 'neden' var olduğunu açıklayan ifade aranır.
Modelin rasyonel modelin ütopik/maliyetli yapısı ile artırımcı modelin statükocu yapısı arasında bir 'orta yol' (sentez) olduğu sonucuna varılır.
Etzioni her iki modelin de tek başına yetersiz olduğunu savunarak hibrit bir yaklaşım geliştirmiştir.

Anahtar Kavram

Karma Tarama Modeli (Sentez Mantığı)
Soru 18Soru →

Bir kamu kurumu, ülkenin ulaştırma ağını yeniden yapılandırmak amacıyla hazırladığı ana plan çerçevesinde; önce ulaşım sisteminin genel yapısını ve gelecekteki stratejik hedeflerini kapsayan geniş bir inceleme yapmış, ardından bu ana hedefler doğrultusunda yerel düzeydeki toplu taşıma hatlarında aşamalı ve küçük ölçekli iyileştirmelere gitmiştir.

Buna göre, söz konusu kurumun karar alma sürecinde uyguladığı yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Karma Tarama Modeli

Cevap

Karma Tarama Modeli, stratejik ve operasyonel kararları farklı düzeylerde ele alarak rasyonel ve artırımcı yaklaşımları sentezleyen modeldir.
Karma Tarama Modeli, Amitai Etzioni tarafından rasyonel-kapsamlı model ile artırımcı modelin bir sentezi olarak geliştirilmiştir. Bu modelde, temel (stratejik) kararlar rasyonel bir bakış açısıyla geniş çerçevede incelenirken, bu çerçeve içinde kalan ayrıntılı (operasyonel) kararlar artırımcı bir mantıkla küçük adımlar şeklinde alınır. Senaryodaki 'genel yapı incelemesi' temel kararları, 'yerel düzeydeki küçük ölçekli iyileştirmeler' ise ayrıntılı kararları temsil etmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Karar verme sürecindeki iki aşamalı yapıyı analiz etme
Birinci aşamada geniş kapsamlı/stratejik, ikinci aşamada ise aşamalı/küçük ölçekli bir inceleme yapıldığı görülmektedir.
Amitai Etzioni'nin modelinde 'temel kararlar' (fundamental decisions) ve 'ayrıntılı kararlar' (bit-level decisions) ayrımı esastır.
2
Kullanılan yöntemleri teorik modellerle eşleştirme
Geniş inceleme rasyonel modeli, aşamalı iyileştirme ise artırımcı modeli temsil eder.
Karma Tarama Modeli, rasyonel modelin bilgi işleme maliyetlerini düşürmek ve artırımcı modelin statükoculuğunu aşmak için bu sentezi kullanır.

Anahtar Kavram

Karma Tarama Modeli (Amitai Etzioni)

Daha Fazla Pratik

Karma Tarama Modeli'nin hava durumu uydusu benzetmesini (geniş açılı tarama vs. odaklanmış tarama) inceleyerek kavramı pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 19Soru →

Amitai Etzioni tarafından geliştirilen Karma Tarama (Mixed Scanning) Modeli, rasyonel-kapsamlı modelin bilgi işleme kapasitesi üzerindeki aşırı yükünü ve artırımcı modelin köklü değişimleri engelleme eğilimini eleştiren bir sentez yaklaşımıdır. Bu modelde karar verme süreci, yüksek düzeyli stratejik kararlar ile düşük düzeyli operasyonel kararlar arasında bir ayrım yapılarak yürütülür.

Buna göre, Karma Tarama Modeli'nde politikanın ana çerçevesini ve genel stratejik yönünü belirleyen "temel kararlar" (fundamental decisions) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Politikanın temel yönünü belirleyen ve yüksek düzeyli, geniş açılı bir incelemeye dayanan kararlardır.

Cevap

Politikanın temel yönünü belirleyen ve yüksek düzeyli, geniş açılı bir incelemeye dayanan kararlar
Doğru yanıt, Amitai Etzioni'nin modelindeki hiyerarşiyi tam olarak yansıtmaktadır. Karma Tarama Modeli'nde temel kararlar, bir uydunun geniş bir bölgeyi genel hatlarıyla taramasına benzetilir. Bu kararlar, politikanın ana hedeflerini ve sınırlarını belirler; daha sonra bu sınırlar içerisinde kalan detaylar için daha derinlemesine (artırımcı) incelemeler yapılır.

Adım Adım Çözüm

1
Modelin temel yapısını analiz etme
Karma Tarama Modeli'nin rasyonel ve artırımcı modellerin bir sentezi olduğunun tespiti.
Modelin hangi iki yaklaşımı birleştirdiğini bilmek, karar seviyelerini anlamak için gereklidir.
2
Karar seviyelerini birbirinden ayırma
Modelin 'temel kararlar' (fundamental) ve 'ayrıntılı kararlar' (incremental/bit-level) şeklinde ikiye ayrıldığının belirlenmesi.
Soruda sorulan 'temel kararlar' kavramının model içindeki yerini netleştirmek gerekir.
3
Temel kararların niteliğini tanımlama
Temel kararların geniş açılı taramaya (broad scanning) dayandığı ve stratejik çerçeveyi çizdiği sonucuna ulaşılması.
Artırımcı modelden farklı olarak temel kararların statükoyu aşan, geniş kapsamlı doğasını teyit etmek doğru cevaba ulaştırır.

Anahtar Kavram

Karma Tarama Modeli'nde Karar Hiyerarşisi

Daha Fazla Pratik

Etzioni'nin bu modeli hangi iki klasik modelin 'orta yolu' olarak tanımladığını ve 'ayrıntılı kararlar' (bit-level decisions) aşamasının işlevini tekrar ediniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 20Soru →

Bir kamu kurumu, ülke genelinde uygulanacak olan "Genel Sağlık Sigortası" sistemine geçiş kararı almıştır. Karar vericiler ilk aşamada sistemin genel mali yapısını, kapsamını ve temel ilkelerini geniş bir perspektifle belirlemiş; sistem yürürlüğe girdikten sonra ise bu ana çerçeveye sadık kalarak her yıl ilaç katılım payları ve hizmet sunum detaylarında küçük oranlı iyileştirmeler yaparak ilerlemiştir.

Bu örnekte olduğu gibi, temel kararların geniş bir bakış açısıyla, ayrıntılı kararların ise kısıtlı bir çerçevede alındığı kamu politikası karar verme yaklaşımı aşağıdakisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Karma Tarama Modeli

Cevap

Karma Tarama Modeli, Amitai Etzioni tarafından rasyonel ve artırımcı modellerin bir sentezi olarak geliştirilmiş olup, stratejik temel kararlar ile operasyonel ayrıntılı kararları birbirinden ayırır.
Karma Tarama Modeli, Amitai Etzioni tarafından rasyonel modelin 'bilgi işlem kapasitesi' sorununa ve artırımcı modelin 'yenilikçilikten uzak' yapısına bir çözüm olarak sunulmuştur. Modelde yüksek düzeyli (temel) kararlar rasyonel bir bakışla, bu kararların uygulanmasına yönelik detaylı (ayrıntılı) kararlar ise artırımcı bir bakışla alınır. Senaryodaki genel sağlık sistemine geçiş kararı 'temel', yıllık oran güncellemeleri ise 'ayrıntılı' karara örnektir.

Adım Adım Çözüm

1
Karar türlerini analiz etme
Senaryoda 'sistemin genel mali yapısı' gibi geniş kapsamlı bir temel karar ile 'katılım payı güncellemesi' gibi küçük adımlı kararlar ayrıştırılmıştır.
Bu ayrım, Karma Tarama Modeli'nin en karakteristik özelliğidir.
2
Modellerle eşleştirme yapma
Rasyonel modelin geniş açılı tarama gücü ile artırımcı modelin pratik ayrıntı yönetimi bir arada kullanılmıştır.
Etzioni, rasyonel modelin ütopik yükünü ve artırımcı modelin muhafazakar yapısını bu sentez ile aşmayı hedefler.

Anahtar Kavram

Karma Tarama Modeli (Etzioni)
Sayfa 1 / 2Sonraki
Karma Tarama Modeli (Etzioni) Alıştırma Soruları — KPSS Kamu Yönetimi | Examkin