Soru

Zorluk: OrtaKamu Hizmeti Kavramı ve Unsurları

İdare hukukunda kamu hizmetlerine egemen olan 'meccânilik' (bedelsizlik) ilkesi çerçevesinde; bir faaliyetin kamu hizmeti olarak nitelendirilmesi ve hizmet karşılığında alınan bedellerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    Meccânilik ilkesi, kamu hizmetlerinin kural olarak bedelsiz olmasını ifade etmekle birlikte, idarenin hizmetin maliyetine katlanabilmek için kanuni dayanakla ücret talep etmesine engel değildir.
  2. B
    İdari kamu hizmetlerinden (eğitim, sağlık vb.) yararlananlardan alınan 'harç' veya 'katılım payı' gibi bedeller, kural olarak kamu hukuku rejimine tabidir.
  3. C
    İktisadi ve sınai kamu hizmetlerinden (su, elektrik vb.) yararlananların ödediği bedeller 'ücret' veya 'fiyat' niteliğinde olup, taraflar arasındaki ilişki kural olarak özel hukuk hükümlerine tabidir.
  4. Bir kamu hizmetinin sunulması karşılığında yararlananlardan ücret veya fiyat talep edilmesi, o faaliyetin 'kamu hizmeti' olma niteliğini sona erdirerek faaliyeti özel bir ticari girişime dönüştürür.Cevap
  5. E
    Meccânilik ilkesi uyarınca, kamu hizmetinden yararlananlardan alınacak bedellerin belirlenmesinde 'kamu yararı' amacı gözetilmeli ve kâr elde etme öncelikli hedef olmamalıdır.

Cevap

Bir kamu hizmetinden ücret veya fiyat alınması, o faaliyetin kamu hizmeti niteliğini sona erdirmez ve onu özel bir ticari girişime dönüştürmez.
Meccânilik ilkesi, kamu hizmetlerinin asıl olarak bedelsiz olmasını öngörse de, hizmet karşılığında ücret veya fiyat alınması o faaliyetin 'kamu hizmeti' niteliğini ortadan kaldırmaz. Bir faaliyetin kamu hizmeti olup olmadığı; maddi (kamu yararı), organik (idari denetim) ve şekli (hukuki rejim) unsurların varlığına göre belirlenir. Özellikle iktisadi ve sınai kamu hizmetlerinde ücret alınması yaygın bir uygulamadır ve bu durum faaliyetin kamu yararı amacını veya idari denetim altındaki statüsünü değiştirmez.

Adım Adım Çözüm

1
Meccânilik ilkesinin mahiyetini değerlendiriniz.
Meccânilik, kamu hizmetlerinin bedelsiz sunulması kuralını ifade eder ancak bu kural mutlak değildir.
Sosyal devlet ilkesi ve hizmetin sürdürülebilirliği için idare, kanuni dayanakla ücret talep edebilir.
2
Hizmet karşılığı alınan bedelin faaliyetin statüsüne etkisini inceleyiniz.
Ücret veya fiyat alınması, faaliyetin 'kamu yararı' (maddi unsur) veya 'idari denetim' (organik unsur) özelliklerini ortadan kaldırmaz.
Özellikle iktisadi ve sınai kamu hizmetlerinde (belediye otobüsü, su dağıtımı vb.) ücret alınması genel bir uygulamadır ve bu faaliyetler hala kamu hizmetidir.
3
Yanlış olan önermeyi tespit ediniz.
Ücret almanın kamu hizmeti niteliğini sona erdirdiğini savunan ifade yanlıştır.
Hukuki statü, ödeme yapılıp yapılmadığına değil, faaliyetin kurulma amacına ve tabi olduğu rejime bağlıdır.

Anahtar Kavram

Meccânilik İlkesi ve Kamu Hizmeti Statüsü
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla