Cumhurbaşkanlığı makamının yapısı, yetkileri ve seçim usulü, 1982 Anayasası'nda 2017 yılında yapılan kapsamlı değişikliklerle yeniden düzenlenerek Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nin temelleri atılmıştır.
Bu güncel anayasal çerçevede, Cumhurbaşkanı adaylığı ve seçim süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- ACumhurbaşkanlığı seçiminin ikinci oylamasına katılmaya hak kazanan adaylardan birinin vefat etmesi veya seçilme yeterliğini kaybetmesi halinde, oylama derhal kalan tek aday üzerinden referandum şeklinde yapılır.
- En son yapılan milletvekili genel seçimlerinde geçerli oyların tek başına veya birlikte en az yüzde beşini almış olan siyasi partiler, ortak bir Cumhurbaşkanı adayı gösterebilirler.Cevap
- CCumhurbaşkanı adayı olabilmek için milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olmak yeterli kabul edildiğinden, 30 yaşını doldurmuş en az lise mezunu bir Türk vatandaşı aday gösterilebilir.
- DCumhurbaşkanı seçilen adayın, anayasal tarafsızlık ilkesi gereğince göreve başlamadan önce varsa üyesi olduğu siyasi parti ile ilişiğini kesmesi ve parti üyeliğini sonlandırması zorunludur.
- EBir kimsenin en fazla iki defa Cumhurbaşkanı seçilebilmesi kuralının anayasal istisnası, Cumhurbaşkanının ikinci görev döneminde kendi kararıyla seçimlerin yenilenmesine karar vermesidir.
Cevap
En son yapılan milletvekili genel seçimlerinde geçerli oyların tek başına veya birlikte en az yüzde beşini almış olan siyasi partiler, ortak bir Cumhurbaşkanı adayı gösterebilirler.
1982 Anayasası'nın 101. maddesinde 2017 yılında yapılan değişikliğe göre Cumhurbaşkanlığına; siyasi parti grupları, en son yapılan genel seçimlerde toplam geçerli oyların tek başına veya birlikte en az yüzde beşini almış olan siyasi partiler ile en az yüz bin seçmen aday gösterebilir. Bu nedenle oyları toplamı %5'i bulan partilerin ortak aday göstermesi anayasal olarak doğru bir ifadedir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Cumhurbaşkanı Aday Gösterme Şartları ve Seçim Usulü