Soru

Zorluk: ZorDeğişme ile İlgili Kavramlar (İlerleme, Gelişme, Evrim, Büyüme)

Gelişmekte olan ülkelerin makro göstergelerini inceleyen uluslararası bir kalkınma örgütü, yayımladığı bir raporda şu değerlendirmeye yer vermiştir:

"Son yirmi yıllık süreçte söz konusu ülkenin üretim kapasitesinde, dış ticaret hacminde ve kişi başına düşen millî gelirinde sürekli bir artış eğilimi kaydedilmiştir. Ne var ki bu istatistiksel sıçrama; gelir dağılımında adaletin sağlanması, sivil toplumun karar alma süreçlerindeki etkisinin artması ve sosyal kurumların çağdaş normlara göre yeniden yapılanması gibi niteliksel dönüşümleri beraberinde getirememiştir. Aksine, geleneksel eşitsizlik biçimleri kendini yeniden üreterek varlığını korumuştur."

Sosyolojik değişme kavramları dikkate alındığında, raporda ortaya konulan bu durumu en doğru ifade eden yargı aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Ekonomik boyuttaki nicel "büyüme", toplumsal yapıda nitel ve kapsayıcı bir "gelişme" aşamasına geçememiştir.Cevap
  2. B
    Toplumda yapısal "gelişme" sağlanmış olmasına rağmen, bu durum evrensel değerler bağlamında ahlaki bir "ilerleme" ile taçlandırılamamıştır.
  3. C
    Üretim kapasitesindeki sayısal artışlar, toplumun bütünü için nesnel ve kaçınılmaz bir "ilerleme"nin gerçekleştiğini kanıtlamaktadır.
  4. D
    Yaşanan süreç, dışsal bir müdahale olmadan kendiliğinden gerçekleştiği için "gelişme" kavramı yerine "evrim" kavramıyla açıklanmalıdır.
  5. E
    Maddi unsurlardaki hızlı değişim manevi alana yansımadığı için ortaya çıkan kültürel gecikme, toplumsal "büyüme"yi tamamen durdurmuştur.

Cevap

Ekonomik boyuttaki nicel büyümenin, toplumsal yapıda nitel ve kapsayıcı bir gelişme aşamasına geçemediğini belirten yargı doğru cevaptır.
Sosyolojide 'büyüme' kavramı ekonomik ve demografik alandaki nicel artışları (üretim kapasitesi, milli gelir vb. miktar artışlarını) ifade ederken; 'gelişme' kavramı bu büyümenin toplumsal yapıda, kurumlarda, sosyal adalette ve yaşam standartlarında yarattığı niteliksel, yapısal ve karmaşıklaşma yönündeki olumlu farklılaşmayı kapsar. Raporda sayısal artışların (büyüme) varlığı açıkça kabul edilmiş, ancak bunun yapısal ve niteliksel bir dönüşüme (gelişme) yol açmadığı (eşitsizliğin sürdüğü, kurumların yapılanmadığı) açıkça vurgulanmıştır. Bu durumu en isabetli özetleyen yargı doğru cevaptır.

Adım Adım Çözüm

1
Rapordaki birinci bölümün sosyolojik karşılığını belirle.
Üretim kapasitesi, ticaret hacmi ve millî gelirdeki istatistiksel ve sürekli artışlar, sosyolojide doğrudan "büyüme" (nicel artış) kavramı ile tanımlanır.
Büyüme, yapının işleyişinde bir farklılaşma olmaksızın sadece hacim ve miktar olarak artışı ifade eder.
2
Rapordaki ikinci bölümün sosyolojik karşılığını belirle.
Gelir adaleti, kurumların çağdaş normlara göre yapılanması gibi niteliksel dönüşümlerin sağlanamaması, toplumda "gelişme"nin gerçekleşmediğini gösterir.
Gelişme, nicel büyümenin yanı sıra toplumsal yapıda, kurumlarda ve yaşam kalitesinde olumlu yönde yapısal ve niteliksel bir farklılaşmayı gerektirir.
3
Seçenekleri analiz et ve kavramsal eşleştirmeyi yap.
Rapor, salt nicel "büyüme"nin yaşandığını ancak bunun yapısal ve nitel bir "gelişme" yaratamadığını anlattığı için, bu ikiliği doğru kuran seçenek tespit edilir.
Gelişme ve büyüme kavramları sıklıkla birbirine karıştırılır; oysa her büyüme otomatik olarak gelişme anlamına gelmez.

Anahtar Kavram

Büyüme, Gelişme ve İlerleme Kavramlarının Ayrımı
Bu soruyu puanla