Bir kamu politikasının uygulanması sırasında bürokratik mekanizma içindeki amirler ve memurlar arasında yaşanan yapısal gerilimleri inceleyen bir araştırmacı şu tespiti yapmıştır:
'Toplumsal yapıda kurumsallaşmış olan her örgütlenme, bünyesinde potansiyel bir ayrışma barındırır. Bu ayrışma, üretim araçlarının mülkiyetinden ziyade, kimin emir verme hakkına sahip olduğu ve kimin bu emirlere uymakla yükümlü olduğu ekseninde şekillenir. Dolayısıyla toplumsal değişme, dışsal bir bozulmadan ziyade, bu eşitsiz dağılıma dayalı içsel ve kaçınılmaz gerilimlerin yapısal bir sonucudur.'
Çatışmacı değişme kuramları bağlamında, araştırmacının bu tespiti ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?
- Karl Marx'ın mülkiyete dayalı ekonomik indirgemeci sınıf analizinden uzaklaşılarak, değişimin kaçınılmaz kaynağının Ralf Dahrendorf'un formüle ettiği otorite ilişkileri ve iktidar hiyerarşisi olduğu ileri sürülmektedir.Cevap
- BToplumsal değişmenin, ortak değerler ve normlar etrafında kurulan mutabakatın sarsılmasıyla başlayan ve sistemin yeniden denge durumuna ulaşmasıyla sonuçlanan uyumlaştırıcı bir süreç olduğu savunulmaktadır.
- CSınıf bilincine erişmiş proletaryanın burjuvaziyle girdiği diyalektik mücadelenin, tarihsel ilerlemede toplumsal yapıyı değiştiren yegâne mekanizma olduğu iddia edilmektedir.
- DÇatışmaların, sistemin varlığını sürdürmesi için görünmeyen bir işlevi yerine getirdiği ve toplumsal bütünleşmeyi pekiştirerek yıkıcı değişimi engellediği öne sürülmektedir.
- EToplumsal tabakalaşmanın ve değişimin temel faktörü olarak ekonomik sınıfın yanı sıra, bireylerin sosyal statülerinin ve siyasi parti aidiyetlerinin eşzamanlı etkisi vurgulanmaktadır.
Cevap
Karl Marx'ın ekonomik sınıf analizinden farklılaşan ve değişimin kaynağını otorite ilişkilerinde gören seçenektir.
Doğru cevap, araştırmacının vurguladığı 'emir verme ve emirlere uymakla yükümlü olma' durumunun Ralf Dahrendorf'un 'otorite ilişkileri' kavramına karşılık geldiğini belirten seçenektir. Dahrendorf, Marx'ın salt ekonomik mülkiyete dayalı çatışma modelini yetersiz bularak modern kurumsallaşmış yapılarda asıl çatışma ve değişim kaynağının otoritenin eşitsiz dağılımı (iktidar hiyerarşisi) olduğunu savunmuştur. Metinde 'üretim araçlarının mülkiyetinden ziyade' denilerek Marx'ın yaklaşımından açıkça uzaklaşılmıştır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Çatışmacı kuramlarda Marx'ın ekonomik determinizmine karşı Dahrendorf'un otorite ve iktidar modeli