Sosyoloji terimini literatüre kazandıran ve disiplinin kurucusu kabul edilen Auguste Comte, bilimleri basitten karmaşığa doğru bir hiyerarşide sıralarken toplumu da 'Üç Hal Yasası' çerçevesinde evrimsel bir sürece tabi tutmuştur. Comte'un sisteminde toplumsal düzenin korunması (statik) ile toplumsal ilerleme (dinamik) arasındaki denge, onun 'Düzen ve İlerleme' ilkesinde somutlaşır.
Buna göre, Comte'un pozitivist kuramı ve sosyolojiye (sosyal fizik) yüklediği misyon dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi bu yaklaşımın temel amaçlarından biri olarak nitelendirilemez?
- AToplumsal olayları teolojik ve metafizik açıklamalardan arındırarak, gözlem ve deney yoluyla elde edilen değişmez pozitif kanunlara dayandırmak.
- BBilimler hiyerarşisinde kendinden önceki bilimlerin bulgularını sentezleyerek, toplumsal yapının istikrarını sağlayan statik yasaları tespit etmek.
- CToplumsal ilerlemeyi (dinamik), statik yapının sağladığı düzen temeli üzerinde rasyonel ve kontrollü bir evrim süreci olarak yönetmek.
- Toplumdaki sınıfsal eşitsizlikleri üretim araçlarının mülkiyeti üzerinden analiz ederek, statükonun radikal bir çatışma ve devrimle dönüşümüne öncülük etmek.Cevap
- EBeşeri zihnin gelişim evrelerine paralel olarak, toplumu kaostan kurtaracak entelektüel bir birliği ve rasyonel bir toplumsal yönetim modelini tesis etmek.
Cevap
Toplumsal değişimi sınıfsal çatışmalara ve devrime dayandıran yaklaşım Auguste Comte'a değil, Karl Marx'a aittir.
Doğru cevap olan seçenek, toplumsal değişimi sınıfsal çatışmalar ve üretim araçlarının mülkiyeti üzerinden açıklayan Marksist terminolojiyi içermektedir. Auguste Comte ise sosyolojinin babası olarak, toplumu biyolojik bir organizma gibi ele almış; toplumsal statiği 'düzen', toplumsal dinamiği ise bu düzen içindeki 'ilerleme' olarak tanımlamıştır. Comte'un pozitivist yaklaşımı, toplumu çatışma yoluyla değil, bilimsel bilgiye dayalı rasyonel bir yönetim ve ahlaki uzlaşı yoluyla dönüştürmeyi amaçlar.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Auguste Comte'un 'Düzen ve İlerleme' ilkesi ile Pozitivizmin Muhafazakar/Reformist Karakteri