19. yüzyıl sosyolojisinin kurucu figürlerinden Auguste Comte ve Herbert Spencer; toplumu bilimsel yöntemlerle inceleme (pozitivizm) ve toplumsal yapıyı biyolojik bir organizmaya benzetme (organisizm) konularında benzer yaklaşımlar sergilemişlerdir. Ancak bu iki düşünür, toplumsal krizlerin çözümü ve 'ilerleme'nin nasıl sağlanacağı hususunda devletin rolüne dair taban tabana zıt görüşlere sahiptirler.
Buna göre, toplumsal müdahale ve devletin işlevi bakımından Comte ve Spencer arasındaki temel fark aşağıdakilerden hangisidir?
- Comte, toplumsal kaosun ancak bilimsel bilginin rehberliğinde merkezi bir planlama ve 'pozitif' müdahale (sosyokrasi) ile aşılabileceğini savunurken; Spencer, toplumun kendi doğal evrim yasalarına bırakılması gerektiğini ve her türlü devlet müdahalesinin doğal seçilim sürecine zarar vereceğini ileri sürer.Cevap
- BComte, toplumsal ilerlemeyi üretim araçlarının mülkiyeti ve sınıf çatışması üzerinden açıklarken; Spencer, toplumsal yapıyı bürokratik rasyonelleşme ve yasal-rasyonel otorite biçimleri üzerinden analiz eder.
- CComte, toplumu 'mekanik dayanışma'dan 'organik dayanışma'ya geçiren işbölümü temelinde tanımlarken; Spencer, toplumsal evrimi sadece askeri toplum tipinden ibaret görerek sanayi toplumuna geçişi reddeder.
- DComte, toplumun biyolojik bir organizma gibi kendi başına işleyen doğal bir seçilim süreci olduğunu savunurken; Spencer, toplumsal düzenin ancak 'üç hal yasası'nı tamamlamış seçkin bir zümre tarafından yukarıdan aşağıya kurulabileceğine inanır.
- EComte, göçebe (bedevi) ve yerleşik (hazari) toplum yapıları arasındaki çatışmayı 'asabiyye' kavramıyla açıklarken; Spencer, toplumsal bütünleşmeyi devletin zorlayıcı gücünden ziyade pazar ekonomisinin kendiliğindenliğine bağlar.
Cevap
Comte'un toplumsal krizleri bilimsel bir yönetim (sosyokrasi) ile çözme isteği ile Spencer'ın 'bırakınız yapsınlar' (laissez-faire) ilkesine dayanan evrimci yaklaşımı arasındaki fark
Doğru seçenek, Auguste Comte'un 'düzen ve ilerleme' parolasının gereği olan planlı müdahaleci (Sosyokrasi) tutumu ile Herbert Spencer'ın toplumu doğal bir evrim sürecine bırakan müdahale karşıtı (Sosyal Darwinizm) tutumunu net bir şekilde ayırt etmektedir. Her iki düşünür de organizmacı olsa da, Comte 'bilimsel yönetim'i, Spencer ise 'bırakınız yapsınlar' ilkesini benimsemiştir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
19. Yüzyıl Sosyolojisinde Müdahalecilik ve Laissez-faire Çatışması
Daha Fazla Pratik
Saint-Simon'un 'Endüstriyel Fizyoloji' kavramı ile Comte'un 'Sosyal Fizik' kavramı arasındaki sürekliliği inceleyen bir soru çözülmelidir.
Tahmini Süre:2m 0s