İdare hukukunda bir faaliyetin 'kamu hizmeti' olarak nitelendirilebilmesi için organik, maddi ve şekli unsurların bir arada bulunması gerekir. Ancak bir faaliyetin toplumsal bir ihtiyacı karşılaması ve kamu yararına yönelik olması (maddi unsur), o faaliyetin hukuki statüsünü belirlemede her zaman tek başına yeterli kabul edilmemektedir. Buna göre, bir faaliyetin kamu hizmeti statüsü kazanması ile 'maddi unsur' arasındaki ilişki bakımından aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- Bir faaliyetin toplumsal bir ihtiyacı karşılaması ve kamu yararına yönelik olması zorunlu bir ön koşul olsa da, bu faaliyetin hukuken kamu hizmeti sayılabilmesi için yasama organı tarafından veya kanunun verdiği yetkiyle idare tarafından bu yönde bir irade açıklamasının (kurulma işleminin) yapılmış olması gerekir.Cevap
- BKamu yararı amacının bulunması, bir faaliyetin organik ve şekli unsurlarına bakılmaksızın doğrudan ve kendiliğinden kamu hizmeti olarak nitelendirilmesi ve kamu hukuku rejimine tabi olması için yeterli bir nedendir.
- CKamu hizmetlerinin bedelsizliği (meccânilik) ilkesi gereği, maddi unsurun tamamlanabilmesi için yürütülen faaliyetin yararlananlara herhangi bir mali külfet yüklemeden sunulması bir geçerlilik şartıdır.
- DMaddi unsurun gerçekleşmesi için faaliyetin mutlaka bir kamu tüzel kişisi tarafından bizzat kamu görevlileri eliyle yerine getirilmesi gerekir; özel hukuk kişilerine devredilen faaliyetlerde maddi unsur eksik kalır.
- Eİdare tarafından yürütülen ve kâr amacı gütmeyen tüm ticari ve sınai faaliyetler, kamu tüzel kişisinin bütçesinden karşılandığı sürece maddi unsurun bir gereği olarak otomatikman kamu hizmeti sayılır.
Cevap
Bir faaliyetin kamu hizmeti sayılabilmesi için kamu yararı ve toplumsal ihtiyaç (maddi unsur) şarttır ancak yeterli değildir; ayrıca yetkili makamlarca bu faaliyetin kamu hizmeti olarak 'kurulması' ve bir hukuki statüye bağlanması gerekir.
Kamu hizmetleri, idarenin toplumsal bir ihtiyacı karşılamak üzere üstlendiği faaliyetlerdir. Ancak bir işin sadece toplumsal fayda sağlaması (maddi unsur) onu kamu hizmeti yapmaz; o işin yasama organı tarafından kanunla veya idare tarafından kanunun verdiği açık yetkiye dayanarak 'kamu hizmeti' olarak tanımlanması ve özel bir hukuki rejime bağlanması gerekir. Bu durum kamu hizmetlerinin 'iradiliği' ilkesinin sonucudur.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Kamu Hizmetinin İradi Niteliği ve Kurulması