Examkin

Soru

Zorluk: ZorToplum Türleri ve Tarihsel Evrimi

Toplumların tarihsel evrimi süreci; sadece üretim teknolojilerindeki bir değişimi değil, aynı zamanda toplumsal tabakalaşma, iş bölümü, dayanışma biçimleri ve siyasal örgütlenme gibi yapısal unsurlardaki köklü dönüşümleri de ifade eder. Sosyolojik yaklaşımlar çerçevesinde temel toplum türleri ve bu türlerin ayırt edici yapısal özellikleri eşleştirildiğinde, aşağıdakilerden hangisi yanlış bir değerlendirme olur?

  1. A
    Avcı-toplayıcı toplumlar: Ekonomik artı (surplus) üretimi olmadığı için mülkiyet birikiminin görülmediği, toplumsal statülerin büyük ölçüde yaş ve cinsiyete dayalı olarak belirlendiği görece eşitlikçi yapılardır.
  2. B
    Bahçıvan (Hortikültürel) toplumlar: Basit el aletleriyle toprağın işlendiği, kalıcı yerleşime geçişin ilk izlerinin görüldüğü ve ürün fazlasının ortaya çıkmasıyla toplumsal eşitsizliklerin belirginleşmeye başladığı geçiş formudur.
  3. C
    Tarım toplumları: Üretimde saban ve hayvan gücünün kullanılmasıyla devasa bir artı ürünün elde edildiği; bu durumun toprağa dayalı katı bir zümre tabakalaşmasını, merkezî bürokrasiyi ve düzenli orduları doğurduğu aşamadır.
  4. Sanayi toplumları: Fabrika sistemine dayalı kitle üretiminin etkisiyle bireylerin yaşam tarzlarındaki benzerliklerin arttığı, kolektif bilincin güçlendiği ve 'mekanik dayanışma'nın toplumsal bütünleşmenin temelini oluşturduğu modern evredir.Cevap
  5. E
    Sanayi sonrası toplumlar: Ekonomik büyümenin mal üretiminden ziyade hizmet sunumuna ve bilgi işlemeye dayandığı; teorik bilginin, profesyonel uzmanlığın ve yüksek teknolojinin toplumsal gücün yeni kaynağı hâline geldiği yapıdır.

Cevap

Sanayi toplumlarını 'mekanik dayanışma' ve 'kolektif bilincin güçlenmesi' ile ilişkilendiren seçenek yanlıştır. Sanayi toplumlarında artan iş bölümü nedeniyle 'organik dayanışma' görülür.
Sanayi toplumlarını 'mekanik dayanışma' ile açıklayan ifade yanlıştır. Emile Durkheim'ın sosyolojisinde, geleneksel tarım ve öncesi toplumlar, bireylerin benzer işleri yaptığı ve kolektif bilincin güçlü olduğu 'mekanik dayanışma' ile birbirine bağlanır. Sanayi devrimiyle birlikte ortaya çıkan modern sanayi toplumları ise aşırı uzmanlaşma ve iş bölümünün getirdiği karşılıklı bağımlılığa dayanan 'organik dayanışma' ile karakterize edilir. Kitle üretimi insanların benzer ürünler tüketmesine yol açsa da, sosyolojik anlamda yapıyı bir arada tutan güç mekanik benzerlikler değil, işlevsel farklılaşmadır.

Adım Adım Çözüm

1
Seçeneklerdeki toplum türlerinin sosyo-ekonomik yapılarını ve kuramsal kavramlarla eşleştirmelerini analiz et.
Avcı-toplayıcı, Bahçıvan, Tarım ve Sanayi Sonrası toplumlara dair yapılan tanımlamaların sosyoloji literatürüne (özellikle Lenski ve Bell'in yaklaşımlarına) uygun olduğu görülür.
Toplumların tarihsel evrimi şablonunda her toplum tipinin kendine has üretim biçimi ve buna bağlı tabakalaşma sistemi vardır.
2
Sanayi toplumlarına dair ifade edilen 'mekanik dayanışma' ve 'kolektif bilincin güçlenmesi' kavramlarını Durkheim'ın kuramı çerçevesinde değerlendir.
Durkheim'a göre mekanik dayanışma, iş bölümünün az olduğu, bireylerin birbirine benzediği geleneksel (sanayi öncesi) toplumların özelliğidir.
Toplumsal dayanışma türleri ile tarihsel toplum evrelerini doğru eşleştirmek kavramsal karmaşayı önler.
3
Sanayi toplumunun gerçek dayanışma formunu belirle.
Sanayi toplumları karmaşık iş bölümüne, uzmanlaşmaya ve bireylerin birbirine fonksiyonel olarak ihtiyaç duymasına dayanan 'organik dayanışma' ile karakterize edilir.
Fabrika üretimi tüketimde benzerlikler yaratsa da, üretim sürecindeki aşırı uzmanlaşma bireyler arası yapısal farklılaşmayı (organik dayanışmayı) zorunlu kılar.

Anahtar Kavram

Toplum Türleri ve Toplumsal Dayanışma Biçimleri (Durkheim'ın Dayanışma Kuramı)
Bu soruyu puanla

Konular

Toplum Türleri ve Tarihsel Evrimi

Bu konudan daha fazla soru