Soru

Zorluk: Çok zorToplum Türleri ve Tarihsel Evrimi

Gerhard Lenski'nin toplumların tarihsel evrimini ele alan teknolojik-ekolojik yaklaşımına göre, toplumsal eşitsizlik düzeyi teknolojik gelişmişlikle her zaman doğru orantılı bir artış sergilemez; aksine belirli bir evreden sonra görece bir düşüşe geçer. Bu kuramsal perspektiften hareketle, 'saban' (plow) kullanımının ve hayvan gücünün üretime dahil edilmesinin bir sonucu olarak mülkiyetin aşırı yoğunlaştığı, siyasal otoritenin merkezileştiği ve toplumsal eşitsizliğin tarihsel zirvesine ulaştığı toplum tipi aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Bahçeci toplumlar
  2. Tarım toplumlarıCevap
  3. C
    Sanayi toplumları
  4. D
    Sanayi sonrası toplumlar
  5. E
    Avcı-toplayıcı toplumlar

Cevap

Toplumsal eşitsizliğin zirve yaptığı aşama, mülkiyetin ve siyasal gücün en dar grupta toplandığı Tarım toplumlarıdır.
Sosyolog Gerhard Lenski, 'Güç ve İmtiyaz' adlı eserinde toplumsal eşitsizliğin tarım toplumlarında zirve yaptığını savunur. Saban tarımı ve hayvan gücü kullanımı, toprağın geniş kitlelerce işlenmesini sağlarken, mülkiyetin az sayıda toprak sahibinin elinde toplanmasına ve devasa bir artı değer oluşmasına yol açmıştır. Bu durum, sanayi toplumlarında görülen orta sınıfın ve demokratik hakların henüz var olmadığı bir ortamda, tarihin en keskin sınıfsal ayrımını (soylular/köylüler) yaratmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Lenski'nin evrim şemasının analizi
Teknolojinin artışı ile eşitsizlik arasındaki ilişkinin doğrusal değil, çan eğrisi şeklinde olduğu saptanır.
Toplumların teknolojik gelişim aşamaları (Avcı-toplayıcı -> Bahçeci -> Tarım -> Sanayi) arasındaki farkları belirlemek için.
2
Üretim araçları ve artı ürün ilişkisini kurma
Saban tarımının (Tarım toplumu), basit el aletlerine (Bahçeci toplum) kıyasla devasa bir artı ürün yarattığı görülür.
Artı ürünün kimin elinde toplandığının toplumsal eşitsizliğin temelini oluşturduğunu anlamak için.
3
Siyasal merkeziyetçiliği değerlendirme
Tarım toplumlarında toprağın mutlak mülkiyeti ve siyasal otoritenin (monarşiler) zirve yaptığı belirlenir.
Tarım toplumlarını, sanayi toplumlarının sağladığı görece hareketlilikten ayırt etmek için.

Anahtar Kavram

Lenski'nin Toplumsal Eşitsizlik Eğrisi (Lenski Curve)
Bu soruyu puanla