1982 Anayasası'nda yer alan "Mahkemelerin Bağımsızlığı" ve "Hâkimlik ve Savcılık Teminatı" ilkeleri birlikte değerlendirildiğinde, yargı örgütünün işleyişine ilişkin aşağıdaki durumlardan hangisi bu ilkelere açıkça aykırıdır?
- Hâkimler ve Savcılar Kurulunun, ülke genelinde içtihat birliğini sağlamak amacıyla mahkemelere uyuşmazlıkların çözümünde izlenecek hukuki yöntemlere dair bağlayıcı olmayan tavsiye kararları göndermesi.Cevap
- BKanunla yapılan bir idari düzenleme sonucu belirli bir mahkemenin tamamen kaldırılması durumunda, o mahkemede çalışan hâkimlerin kadroları iptal edilse dahi aylık ve ödeneklerinin kesilmemesi.
- CHâkim ve savcıların yargısal faaliyetleri dışında kalan idari görevleri yönünden Adalet Bakanlığına bağlı olması ve bu idari işleyişin adalet müfettişleri eliyle denetlenmesi.
- DMesleğin onurunu ve vakarını bozan bir suçtan dolayı kesin hüküm giyen bir hâkimin, Anayasa'da güvence altına alınan 65 yaş sınırını beklemeden Hâkimler ve Savcılar Kurulu kararıyla meslekten çıkarılması.
- EGörülmekte olan bir dava hakkında yasama meclisinde soru sorulması yasaklanmışken, tüm kanun yolları tüketilerek kesinleşmiş bir mahkeme kararının meclis kürsüsünde milletvekillerince eleştirilebilmesi.
Cevap
Hâkimler ve Savcılar Kurulunun, içtihat birliğini sağlamak amacıyla mahkemelere tavsiye niteliğinde genelge göndermesi uygulaması Anayasa'ya aykırıdır.
1982 Anayasası'nın 138. maddesi 'Hiçbir organ, makam, merci veya kişi, yargı yetkisinin kullanılmasında mahkemelere ve hâkimlere emir ve talimat veremez; genelge gönderemez; tavsiye ve telkinde bulunamaz' hükmünü amirdir. Hâkimler ve Savcılar Kurulu, yargı mensuplarının özlük işlerini yürüten anayasal bir kurul olsa dahi bu mutlak yasağın kapsamındadır. Yargılamanın nasıl yapılacağı veya içtihatların nasıl oluşturulacağı konusunda tavsiye kararı göndermesi, Anayasa'ya açık bir müdahaledir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Mahkemelerin Bağımsızlığı (Madde 138) ve Yargısal Faaliyetlere Müdahale Yasağı