Bir idare hukuku sempozyumunda, avukatlık, tabiplik ve mühendislik gibi meslek mensuplarını bir araya getiren 'kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları'nın anayasal sınırları, merkezi idare ile olan ilişkileri ve teşkilat yapıları detaylı olarak incelenmiştir. Oturum başkanı, bu kuruluşların temel özellikleri ve tabi oldukları denetim rejimine dair çeşitli tespitlerde bulunmuştur.
Yürürlükteki anayasal hükümler (Madde 135) ve idare hukuku ilkeleri göz önüne alındığında, oturum başkanının aşağıdaki tespitlerinden hangisi hukuken isabetlidir?
- Aİdarenin bütünlüğünü sağlamak maksadıyla devlet, bu yapılar üzerinde hiyerarşik bir denetim yetkisine sahiptir ve ilgili bakanlık, kanuni amaçları dışında faaliyet gösteren oda organlarını doğrudan doğruya feshedebilir.
- BBu teşekküllerin anayasal bir temeli bulunsa da kuruluşları Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile gerçekleştirilir ve kendilerine ait bağımsız bir tüzel kişilikleri bulunmadığından devlet tüzel kişiliği içinde yer alırlar.
- Kuruluş organlarının seçimleri yargı denetimi altında ve gizli oy esasına göre yapılır; ayrıca mesleğini serbest yürütenler için oda kaydı mecburi iken, asli ve sürekli kamu hizmeti ifa eden memurlar için böyle bir zorunluluk yoktur.Cevap
- DMesleki disiplini ve etiği sağlamak amacıyla, söz konusu mesleği icra eden bütün bireylerin, kamuda devlet memuru statüsünde istihdam edilseler dahi, bu kuruluşlara üyelikleri anayasal olarak şart koşulmuştur.
- ESiyasi demokratikleşme adımları kapsamında, siyasi partilerin bu meslek kuruluşlarının yönetim organları seçimlerinde doğrudan kurumsal kimlikleriyle aday göstermelerinin önündeki anayasal engel kaldırılmıştır.
Cevap
Kuruluş organlarının seçimleri yargı denetimi altında ve gizli oy esasına göre yapılır; ayrıca mesleğini serbest yürütenler için oda kaydı mecburi iken, asli ve sürekli kamu hizmeti ifa eden memurlar için böyle bir zorunluluk yoktur.
Doğru ifade, organ seçimlerinin yargı gözetiminde gizli oyla yapıldığını ve kamuda asli/sürekli görev yapan memurlar için üyelik şartı aranmadığını belirten seçenektir. Anayasa'nın 135. maddesi organ seçimlerinin usulünü belirlemiş ve kamu görevlilerini zorunlu üyelikten muaf tutmuştur.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Meslek Kuruluşlarının Anayasal Statüsü