Soru

Zorluk: OrtaKamu Kurumu Niteliğindeki Meslek Kuruluşları

1982 Anayasası'nın 135. maddesinde düzenlenen kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının sorumlu organlarının, kuruluş amaçları dışında faaliyet göstermeleri sebebiyle görevlerine son verilmesi süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. A
    İdari vesayet makamı olan ilgili bakanlığın gerekçeli kararı ve onayı ile gerçekleştirilir.
  2. Sadece kanunun belirttiği mercilerin istemi üzerine yargı mercilerince karar verilir.Cevap
  3. C
    Hiyerarşik üst makam olan Cumhurbaşkanlığının kamu yararı gerekçesiyle alacağı bir kararla sonuçlanır.
  4. D
    Kuruluşun kendi genel kurulunun üye tam sayısının salt çoğunluğuyla alacağı karara bağlıdır.
  5. E
    Kamu düzeninin bozulduğu hallerde valinin doğrudan kullanacağı bir idari işlemle icra edilir.

Cevap

Anayasa'nın 135. maddesi gereğince, meslek kuruluşlarının sorumlu organlarının görevine son verilmesi ancak kanunun belirttiği mercilerin istemi üzerine yargı kararıyla mümkündür.
Doğru cevap olan ifade, 1982 Anayasası'nın 135. maddesinin son fıkrasında yer alan hükmün doğrudan karşılığıdır. Anayasa koyucu, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının siyasetle uğraşmasını yasaklamış ve amaç dışı faaliyetleri yaptırıma bağlamıştır; ancak bu yaptırımın (organların görevine son verilmesi) uygulanmasını idarenin takdirine bırakmamış, yargı organlarının kararına bağlayarak anayasal bir güvence sağlamıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasal dayanağın tespit edilmesi
1982 Anayasası madde 135 incelenir.
Meslek kuruluşlarının kuruluşu, amacı ve denetimi bu madde ile anayasal çerçeveye oturtulmuştur.
2
Organların güvencesinin değerlendirilmesi
Organların görevine son verilmesi yetkisinin idari makamlara değil, yargı makamlarına verildiği görülür.
Meslek kuruluşlarının özerkliğini korumak ve idari vesayet makamlarının keyfi müdahalesini önlemek amaçlanmıştır.
3
Doğru usulün belirlenmesi
İstem (genellikle savcılık) + Yargı Kararı (Mahkeme) formülü doğrulanır.
Anayasa metni açıkça 'kanunun belirttiği mercilerin istemi üzerine ancak yargı kararıyla olur' ifadesini kullanır.

Anahtar Kavram

Meslek Kuruluşları Üzerindeki Yargısal Denetim Güvencesi

İpuçları

1
Anayasa'nın 135. maddesini ve bu kuruluşların özerk yapısını hatırlayın.
2
Meslek kuruluşları seçimle gelen organlara sahiptir; seçimle gelen organların görevine son verilmesi genellikle idari değil, yargısal bir süreçtir.
3
İstemi yapan merci genellikle Cumhuriyet Savcısıdır, kararı veren ise yetkili mahkemedir.

Daha Fazla Pratik

Bu kuruluşların organ seçimlerinde yargı gözetimi ilkesini ve siyasi partilerle olan ilişkilerindeki yasakları tekrar edin.
Tahmini Süre:50s
Bu soruyu puanla