Soru

Zorluk: Çok zor12 Mart 1971 Muhtırası ve Ara Rejim

12 Mart 1971 Muhtırası'nın ardından kurulan Nihat Erim liderliğindeki 'partiler üstü reform hükümeti' döneminde, yürütme erkinin etkinliğini artırmak ve 1960'lı yılların sonunda tırmanan toplumsal olayları kontrol altına almak amacıyla 1961 Anayasası üzerinde köklü revizyonlar yapılmıştır. Bu 'ara rejim' döneminde gerçekleştirilen 1971 ve 1973 anayasa değişiklikleri, Türk anayasa tarihinde 'özgürlük-otorite dengesinin' otorite lehine bozulduğu bir dönüm noktası olarak kabul edilir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi 1971-1973 anayasa değişiklikleri kapsamında gerçekleştirilen hukuki düzenlemelerden biri değildir?

  1. A
    Temel hak ve özgürlüklerin sınırlandırılmasında kullanılan 'özel sınırlama' ölçütlerinin yanına 'genel sınırlama' sebeplerinin eklenmesi
  2. B
    Bakanlar Kurulu’na belirli çerçeveler dahilinde Kanun Hükmünde Kararname (KHK) çıkarma yetkisinin Türk hukuk sisteminde ilk kez tanınması
  3. C
    Anayasa Mahkemesi’nin anayasa değişikliklerini denetleme yetkisinin sadece 'şekil' (usul) bakımından inceleme yapılabilecek şekilde sınırlandırılması
  4. Milli Güvenlik Kurulu'nun (MGK) anayasal bir kurum olarak ilk kez ihdas edilerek devlet teşkilatlanmasına dahil edilmesiCevap
  5. E
    TRT’nin özerkliğinin kaldırılarak 'tarafsızlık' ilkesinin getirilmesi ve kamu görevlilerinin sendika kurma hakkının iptal edilmesi

Cevap

Milli Güvenlik Kurulu'nun (MGK) anayasal bir kurum olarak ilk kez ihdas edilmesi
Milli Güvenlik Kurulu (MGK), Türk siyasal hayatına ilk kez 1961 Anayasası ile anayasal bir kurum olarak dahil edilmiştir. 12 Mart 1971 Muhtırası sonrası yapılan değişikliklerde ise MGK'nın yapısı veya varlığı ilk kez oluşturulmamış; sadece Kurulun tavsiye kararlarının Bakanlar Kurulu tarafından 'öncelikle' dikkate alınması yönünde ağırlığı artırılmıştır. Dolayısıyla 'ilk kez ihdas edilmesi' ifadesi bu dönem için yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Dönem analizi yapılması
12 Mart 1971 Muhtırası sonrası dönemin (1971-1973) 'ara rejim' ve 'otoritenin restorasyonu' dönemi olduğu belirlenir.
Soruda istenen düzenlemelerin kronolojik ve siyasi bağlamını oturtmak için gereklidir.
2
Anayasal kurumların kökenlerinin kontrol edilmesi
Milli Güvenlik Kurulu'nun (MGK) 1961 Anayasası ile kurulduğu, 1971'de ise sadece yetkilerinin ve ağırlığının artırıldığı tespit edilir.
1960 ve 1971 müdahaleleri arasındaki kurumsal farkları ayırt etmek gerekir.
3
Hak ve özgürlük kısıtlamalarının teyit edilmesi
KHK yetkisi, genel sınırlama ilkeleri, AYM yetki daralması ve TRT/üniversite özerklik kayıplarının tamamının 1971-73 paketinde yer aldığı doğrulanır.
Diğer seçeneklerin neden yanlış (doğru ifade) olduğunu anlamak için gereklidir.

Anahtar Kavram

1971-1973 Anayasa Değişiklikleri ve Ara Rejim Karakteristiği
Bu soruyu puanla