Soru

Zorluk: Çok zorDemokratik Devlet İlkesi ve Seçim İlkeleri

1982 Anayasası'nda yer alan 'Demokratik Devlet' ilkesinin bir gereği olarak düzenlenen seçim ilkeleri, seçimlerin yargısal denetimi ve ilgili anayasal sınırlamalar göz önüne alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

  1. Yüksek Seçim Kurulu; Anayasa'nın 'Yargı' bölümünde düzenlenen, kararlarına karşı başka bir merciye başvurulamayan ve tüm üyeleri yüksek mahkeme yargıçlarından oluşan bir yüksek mahkeme niteliğindedir.Cevap
  2. B
    1946 yılında yapılan değişiklikle kabul edilen 'tek dereceli seçim' esası, seçmenlerin temsilcilerini herhangi bir aracı seçmen grubu olmaksızın doğrudan belirlemesini sağlayan bir demokratik güvencedir.
  3. C
    Temsilde adalet ve yönetimde istikrar ilkeleri, 1995 anayasa değişikliği ile getirilmiş olup seçim kanunlarının düzenlenmesinde yasama organı tarafından bağdaştırılması gereken anayasal ölçütlerdir.
  4. D
    Silah altında bulunan er ve erbaşlar ile askerî öğrenciler, seçmen kütüğüne kayıtlı olsalar dahi seçimlerin güvenliği ve ordunun siyaset dışı kalması gerekçesiyle oy kullanamazlar.
  5. E
    Seçim kanunlarında yapılacak değişikliklerin, yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde yapılacak seçimlerde uygulanmayacağına dair kural, seçim dürüstlüğünü ve siyasi istikrarı korumayı amaçlar.

Cevap

Yüksek Seçim Kurulu'nun Anayasa'nın 'Yargı' bölümünde düzenlenen bir 'yüksek mahkeme' olduğu yönündeki ifade yanlıştır.
Yüksek Seçim Kurulu, anayasal sistematiğimizde 'Yargı' bölümünde değil, 'Yasama' bölümünde (m. 79) düzenlenmiştir. Ayrıca Anayasa'da sınırlı sayıda sayılan 'Yüksek Mahkemeler' (Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay, Uyuşmazlık Mahkemesi) listesinde yer almaz. Dolayısıyla YSK'nın anayasal konumu ve niteliği hakkındaki bu değerlendirme hukuken hatalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Yüksek Seçim Kurulu'nun (YSK) Anayasa'daki sistematik yerini tespit edin.
YSK, Anayasa'nın 'Cumhuriyetin Temel Organları' başlıklı üçüncü kısmının, 'Yasama' bölümündeki 'Seçimlerin Genel Yönetim ve Denetimi' kenar başlıklı 79. maddesinde düzenlenmiştir.
Bir anayasal kurumun statüsü, öncelikle düzenlendiği bölümle belirlenir.
2
Anayasa'da sayılan 'yüksek mahkemeler' listesini inceleyin.
Anayasa'nın 146 ile 158. maddeleri arasında sayılan yüksek mahkemeler; Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi'dir.
Anayasa hukukunda yüksek mahkemeler numerus clausus (sınırlı sayı) ilkesine göre belirlenmiştir.
3
Kurulun yargısal işlevini ve kararlarının niteliğini değerlendirin.
YSK kararları kesin olup bu kararlara karşı hiçbir merciye (Anayasa Mahkemesi dahil) başvurulamaz.
Kararlarının kesin olması ve üyelerinin yüksek hakim olması ona yargısal bir karakter kazandırsa da bu durum onu teknik olarak bir 'yüksek mahkeme' yapmaz.
4
Hatalı olan hukuki nitelemeyi belirleyin.
Kurumun hem 'Yargı' bölümünde olduğu hem de bir 'yüksek mahkeme' olduğu bilgisi anayasal gerçeklerle bağdaşmamaktadır.
Bu iki temel ayrım, sınav düzeyinde adayları elemek için kullanılan en üst düzey teknik detaylardır.

Anahtar Kavram

Yüksek Seçim Kurulu'nun Anayasal Statüsü ve Seçim İlkelerinin Sınırları
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla