Bir mülki idare amiri, katılacağı bir halk gününde vatandaşların taleplerini dinlemeden önce aynanın karşısında 'vakur ve ulaşılabilir' bir imaj sergilemek için prova yapmaktadır. Toplantı sırasında bir vatandaşın sert eleştirisi karşısında amir, içinden 'şimdi şuna ağzının payını ver' diye geçirse de toplumun mülki amirden beklediği sağduyulu tavrı hatırlayarak sakin kalmayı başarır. Bu esnada vatandaş, amirin bu sakinliğini 'üstten bakış' olarak kodlamakta ve etkileşimi geçmişteki bürokrasi deneyimlerinden süzülen kalıplarla yürütmektedir.
Bu senaryodaki etkileşimsel unsurların kuramsal çözümlemesine ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- Amirin içsel dürtüsü ile sergilediği toplumsal uyum arasındaki ilişki Mead'in 'ben' (I) ve 'beni' (Me) diyalektiğiyle; vatandaşın amiri kalıplar üzerinden algılaması ise Schutz'un 'tipifikasyon' kavramıyla örtüşmektedir.Cevap
- BVatandaşın amiri 'üstten bakış' ile özdeşleştirmesi, Blumer'in sembolik etkileşimciliğinin üçüncü ilkesi olan 'nesnelerin anlamının yorumlayıcı bir süreçle değişmezliği' ilkesine dayanır.
- CAmirin toplumun beklentilerini gözeterek sakin kalması, Goffman'ın 'arka bölge' performansına örnektir; zira burada birey gerçek duygularını toplumsal normlarla bastırmaktadır.
- DVatandaşın amiri geçmiş deneyimlerine dayanarak değerlendirmesi, Schutz'un 'öznelerarasılık' kavramının aksine, tamamen bireysel ve öznel bir 'hayat dünyası' inşasıdır.
- EAmirin prova yapması 'izlenim yönetimi' iken; vatandaşın eleştirisi toplumdaki güç dengesizliğini yansıtan 'çatışmacı' bir makro yapı analizidir.
Cevap
Amirin içsel dürtüsü (I) ile toplumsal beklentilere uyumu (Me) arasındaki denge Mead'in teorisini; vatandaşın kategorizasyonu ise Schutz'un tipifikasyon kavramını yansıtmaktadır.
Doğru yanıt, Mead'in sosyal benlik kuramı (I ve Me) ile Schutz'un fenomenolojik 'tipifikasyon' kavramını bir araya getiren açıklamadır. Senaryoda mülki amirin dürtüsel isteğini bastırıp toplumsal beklentiyi (genelleştirilmiş öteki) içselleştirerek hareket etmesi Mead'in kuramına; vatandaşın ise amiri geçmiş deneyim kalıplarıyla (tipifikasyonlar) etiketlemesi Schutz'un kuramına tam olarak uymaktadır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Mikro-Sosyolojik Sentez: Sembolik Etkileşimcilik ve Fenomenoloji
Daha Fazla Pratik
Goffman'ın 'damgalama' (stigma) kuramı ile Schutz'un 'yabancı' (stranger) makalesi arasındaki benzerlikleri inceleyerek kategorizasyon süreçlerini derinleştirin.
Tahmini Süre:2m 30s