Examkin

Soru

Zorluk: OrtaMahalli İdareler: Köy İdaresi ve Mahalle

Kırsal ve kentsel alanlarda halkın mülki idare ve yerel yönetimlerle ilk temas noktası olan köy ve mahalle yönetimleri; kuruluş usulleri, organlarının seçimi ve sahip oldukları hukuki statüler bakımından belirgin farklılıklara sahiptir.

Bu iki yönetim birimiyle ilgili idare hukuku esasları dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi mevzuata uygundur?

  1. A
    Mahalleler, Danıştayın mütalaası ve Cumhurbaşkanı kararı ile kurulan, kendi bütçesine ve malvarlığına sahip, idari özerkliği bulunan kamu tüzel kişileridir.
  2. B
    Köy idaresinin temel karar organı olan köy derneği, köy sınırları içerisinde ikamet eden tüm vatandaşlardan oluşurken; bu idarenin yürütme organı olan ihtiyar meclisinin üyeleri il genel meclisi tarafından liyakat esasına göre atanır.
  3. C
    Mahalle muhtarı ve ihtiyar heyeti üyeleri, mahalli müşterek ihtiyaçların karşılanmasında yerel hizmet bütünlüğünü sağlamak maksadıyla ilgili belediyenin encümeni tarafından seçilerek görevlendirilir.
  4. Köy idaresi, İçişleri Bakanlığının kararıyla kurulan ve ayrı bir kamu tüzel kişiliğine sahip bir mahalli idare birimi iken; mahalle yönetimi, belediye meclisinin kararı ve valinin onayıyla kurulan, tüzel kişiliği bulunmayan idari bir yapıdır.Cevap
  5. E
    Köy tüzel kişiliğini temsil eden muhtarın işlemleri üzerinde mülki idare amirinin katı bir hiyerarşik denetim yetkisi bulunurken, mahalle muhtarının idari kararları doğrudan ilçe idare kurulunun idari vesayetine tabidir.

Cevap

Köy idaresinin İçişleri Bakanlığı kararıyla kurulan bir kamu tüzel kişisi, mahallenin ise belediye meclisi kararı ve valinin onayıyla kurulan tüzel kişiliği olmayan idari bir birim olduğunu belirten ifade doğrudur.
Köy idaresi, ilgili kanun hükümlerine göre İçişleri Bakanlığının kararıyla kurulan, anayasal güvenceye sahip ve kendi bütçesi olan bir mahalli idare birimi (kamu tüzel kişisi) niteliğindedir. Mahalle ise 5393 sayılı Belediye Kanunu uyarınca belediye meclisinin kararı, kaymakamın görüşü ve valinin onayıyla kurulan; ancak kendi başına ayrı bir kamu tüzel kişiliği bulunmayan idari bir yapıdır. Doğru seçenek bu temel statü ve kuruluş ayrımını hukuka en uygun şekilde ifade etmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Köy ve mahallenin hukuki statülerini (kamu tüzel kişiliği ve bütçe) karşılaştır.
Köy, anayasada açıkça belirtilen bir mahalli idare birimi olup kendi bütçesine ve kamu tüzel kişiliğine sahiptir. Mahalle ise belediyenin sınırları içindeki bir alt idari birim olup kendi başına bağımsız bir kamu tüzel kişiliğine sahip değildir.
Her iki birimin idari özerkliğini tespit etmek ve yanlış seçenekleri elemek için öncelikle hukuki kimliklerine bakılmalıdır.
2
Köy ve mahallenin idare hukukuna göre kuruluş usullerini değerlendir.
İlgili mevzuata göre köyler İçişleri Bakanlığının kararıyla (tasvibiyle) kurulur. Mahalleler ise Belediye Kanunu'na göre belediye meclisi kararı, kaymakamın görüşü ve valinin onayıyla kurulmaktadır.
Kuruluş aşamasındaki yetkili makamlarla ilgili yanıltıcı ifadelerin doğruluğunu teyit etmek için bu işlem gereklidir.
3
Köy ve mahalle organlarının (dernek, muhtar, meclis/heyet) oluşum şekillerini analiz et.
Köy derneği köydeki 'tüm vatandaşlardan' (çocuklar dâhil) değil, yalnızca 'seçmen niteliği taşıyanlardan' oluşur. Hem köy ihtiyar meclisi hem de mahalle ihtiyar heyeti üyeleri doğrudan seçmenler tarafından seçilir; encümen veya il genel meclisi gibi organlarca atanmaz.
Organların nasıl belirlendiğine dair idari teamülleri bilip bilmediğini (atama vs seçim) sınamak için bu analize ihtiyaç vardır.
4
Mevzuata uygun olarak kurgulanan tam ve doğru ifadeyi belirle.
Kuruluş yetkilisi ve tüzel kişilik ayrımını hukuka uygun biçimde yapan tek seçenek, köyün bakanlıkça kurulan tüzel kişilik, mahallenin ise meclis ve vali kararıyla oluşturulan tüzel kişiliği olmayan yapı olduğunu belirten seçenektir.
Sorunun kökü mevzuata ve idare hukuku ilkelerine en uygun, hatasız ifadeyi istemektedir.

Anahtar Kavram

Köy ve Mahalle İdarelerinin Hukuki Statüsü ve Kuruluş Usulleri

Daha Fazla Pratik

İdari vesayet ve hiyerarşi kavramları arasındaki farkları tam olarak pekiştirmek için merkezi idare kuruluşları ile yerinden yönetim birimleri (kamu tüzel kişileri) arasındaki denetim ilişkilerini inceleyen sorulara göz atılması tavsiye edilir.
Tahmini Süre:1m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Mahalli İdareler: Köy İdaresi ve Mahalle

Bu konudan daha fazla soru