Examkin

Soru

Zorluk: ZorKamu Tercihi Modeli

Kamu Tercihi Modeli'nde (Public Choice) 'Anayasal İktisat' yaklaşımının öncüsü olan James Buchanan, siyasal süreçteki sorunları aktörlerin ahlaki yetersizliğinden ziyade, içinde bulundukları kurumsal teşvik yapısına bağlar. Buchanan'a göre, siyasetçi ve bürokratların rasyonel fayda maksimizasyonu güdüsüyle kamu harcamalarını artırmalarını ve bütçe açıklarını kronik hale getirmelerini engellemek için 'oyunun oynanması' (gündelik siyaset) yerine 'oyun kurallarının' (anayasal çerçeve) yeniden düzenlenmesi şarttır.

Buna göre, Buchanan'ın önerdiği ve siyasal aktörlerin yetkilerini çerçeveleyen 'mali anayasa' (fiscal constitution) kavramının temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Kamu görevlilerinin toplumsal faydayı gözeterek hareket etmesi için mesleki etik yasalarının ve denetim mekanizmalarının güçlendirilmesi
  2. Siyasal iktidarın ekonomik ve mali kararlar üzerindeki takdir yetkisini bağlayıcı ve emredici kurallarla sınırlayarak disiplin altına almakCevap
  3. C
    Bürokrasinin karar alma süreçlerindeki teknik uzmanlığını artırarak siyasetçilerin politika üzerindeki etkisini tamamen ortadan kaldırmak
  4. D
    Kamu politikası yapım sürecinin köklü değişiklikler yerine mevcut durum üzerine yapılan küçük eklemelerle (artırımlı) sürdürülmesini sağlamak
  5. E
    Siyasal partilerin seçim beyannamelerinde ideolojik hedefler yerine ekonomik verimlilik kriterlerini merkeze almalarını zorunlu kılmak

Cevap

Siyasal iktidarın ekonomik ve mali kararlar üzerindeki takdir yetkisini bağlayıcı kurallarla sınırlayarak disiplin altına almak
Doğru yanıt olan seçenek, James Buchanan'ın 'Anayasal İktisat' teorisinin özünü yansıtmaktadır. Buchanan'a göre siyasal aktörler (siyasetçiler ve bürokratlar) kendi çıkarlarını düşünen rasyonel varlıklardır. Eğer bu aktörlerin yetkileri sınırlandırılmazsa, seçim kazanma kaygısıyla bütçe açıklarına ve verimsiz harcamalara (devlet başarısızlığına) yol açarlar. Çözüm, 'mali anayasa' adı verilen ve iktidarın bütçe, vergilendirme ve borçlanma üzerindeki keyfi yetkisini kurala bağlayan bağlayıcı düzenlemelerdir.

Adım Adım Çözüm

1
Aktör varsayımını analiz etme
Siyasetçi ve bürokratlar kamu yararını değil, kendi çıkarlarını (yeniden seçilme, bütçe büyütme) maksimize ederler.
Metodolojik bireyselcilik ilkesi gereği siyasal aktörlerin de rasyonel olduğu varsayılır.
2
Problem tespitini yapma
Devlet başarısızlığı (aşırı harcama, rant kollama, bütçe açıkları).
Siyasal piyasadaki teşvikler, aktörleri toplumsal maliyeti yüksek kararlar almaya iter.
3
Çözüm düzeyini belirleme
Anayasal (kuralların belirlendiği) düzey.
James Buchanan'a göre, oyunun içindeki hamleleri (olağan siyaset) kontrol etmek imkansızdır; ancak oyunun kuralları (mali anayasa) değiştirilerek sonuçlar iyileştirilebilir.
4
Mali anayasanın işlevini tanımlama
Siyasal iktidarın mali takdir yetkisinin (discretionary power) kısıtlanması.
Anayasal kurallar, siyasetçilerin popülist harcamalar yapmasını engelleyen dışsal bir engel teşkil eder.

Anahtar Kavram

Anayasal İktisat ve Mali Anayasa

Daha Fazla Pratik

William Niskanen'in bürokrasi modelindeki 'bütçe maksimizasyonu' ve 'bilgi asimetrisi' kavramlarını incelemek, bürokratların neden denetlenmesi gerektiğini anlamak açısından faydalı olacaktır.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Kamu Tercihi Modeli

Bu konudan daha fazla soru