Examkin

Soru

Zorluk: ZorKarma Tarama Modeli (Etzioni)

Bir kamu kurumu, ulusal bir dijital dönüşüm stratejisi hazırlarken önce bu dönüşümün geniş kapsamlı toplumsal ve ekonomik etkilerini "geniş açılı bir mercekle" inceleyerek ana yönelimleri belirlemiştir. Ardından, bu ana yönelimler doğrultusunda yıllık eylem planları ve pilot uygulama bütçeleri oluşturulmuştur. Ancak pilot uygulamalardan birinde ciddi bir aksaklık fark edildiğinde, kurum kaynaklarını o alana yönlendirerek sadece o noktaya özgü "yüksek çözünürlüklü" derinlemesine bir inceleme başlatmıştır.

Bu uygulama örneği ve Amitai Etzioni'nin Karma Tarama Modeli dikkate alındığında, karar alma sürecinin operasyonel mantığına ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. Karar vericiler, rasyonel modelin bilgi işleme maliyetini düşürmek ve artırımcı modelin statükocu yapısını aşmak için iki farklı derinlikte tarama yaparlar.Cevap
  2. B
    Temel kararların rasyonel olarak alınması mümkün olmadığından, model aslında artırımcı adımların meşrulaştırılması amacıyla kullanılan bir retorik aracıdır.
  3. C
    Derinlemesine inceleme (detaylı tarama), ancak sistemin bütünü çöktüğünde temel kararları tamamen revize etmek amacıyla devreye sokulan bir kriz yönetimi aracıdır.
  4. D
    Stratejik kararlar ile uygulama kararları arasındaki hiyerarşi, her iki düzeyde de Herbert Simon'un "sınırlı rasyonellik" ilkesinin mutlak hakimiyetine dayanır.
  5. E
    Model, temel kararların alınması aşamasında bilimsel rasyonel yöntemi, ayrıntılı kararların alınması aşamasında ise çıkar gruplarının pazarlıklarını esas alır.

Cevap

Karar vericilerin rasyonel modelin bilgi işleme maliyetini düşürmek ve artırımcı modelin muhafazakâr/statükocu doğasını aşmak için iki aşamalı bir tarama (geniş ve derin) yapmaları gerektiğini savunan ifade doğrudur.
Doğru cevap olan ifade, Karma Tarama Modeli'nin (Mixed Scanning) geliştirilme amacını ve işleyişini tam olarak yansıtmaktadır. Amitai Etzioni, rasyonel-kapsamlı modelin 'bilgi toplama ve işleme kapasitesi' açısından imkansız olduğunu, artırımcı modelin ise 'mevcut durumu koruma' eğilimi nedeniyle köklü değişimleri engellediğini savunur. Karma Tarama Modeli; stratejik yönü belirleyen 'temel kararlar' için geniş açılı (düşük detaylı) bir tarama, bu kararların uygulanması ve sorunların çözümü olan 'ayrıntılı kararlar' için ise derinlemesine (yüksek detaylı) bir tarama önererek bu iki modelin kısıtlarını aşar.

Adım Adım Çözüm

1
Karar verme sürecindeki aşamalar analiz edilir.
Sorudaki örnekte 'ana yönelimlerin belirlenmesi' (stratejik/temel karar) ve 'yıllık eylem planları' (artırımcı/ayrıntılı karar) şeklinde iki düzeyli bir yapı görülmektedir.
Etzioni'nin Karma Tarama Modeli'nin en belirgin özelliği kararları temel ve ayrıntılı olarak ikiye ayırmasıdır.
2
Tarama derinlikleri ve kaynak kullanımı değerlendirilir.
Kurumun genel durum için 'geniş açılı', sorunlu alan için 'yüksek çözünürlüklü' inceleme yapması, modelin kaynakları (zaman, bilgi, para) verimli kullanma stratejisiyle örtüşür.
Her şeyi en ince ayrıntısına kadar incelemek (rasyonel model) imkansızdır; her şeyi küçük adımlarla geçiştirmek (artırımcı model) ise büyük değişimleri engeller.
3
Seçenekler arasında modelin 'neden' var olduğunu açıklayan ifade aranır.
Modelin rasyonel modelin ütopik/maliyetli yapısı ile artırımcı modelin statükocu yapısı arasında bir 'orta yol' (sentez) olduğu sonucuna varılır.
Etzioni her iki modelin de tek başına yetersiz olduğunu savunarak hibrit bir yaklaşım geliştirmiştir.

Anahtar Kavram

Karma Tarama Modeli (Sentez Mantığı)
Bu soruyu puanla

Konular

Karma Tarama Modeli (Etzioni)

Bu konudan daha fazla soru