Soru

Zorluk: OrtaTürk Sosyoloji Tarihi

Türk sosyoloji tarihinde toplumsal yapının dönüşümü, modernleşme süreçleri ve bu süreçlere dair geliştirilen kuramsal çerçeveler düşünüldüğünde, aşağıdaki yazar-kavram eşleştirmelerinden hangisi doğrudur?

  1. A
    Ziya Gökalp: Hars (kültür) ve medeniyet kavramlarının bir bütün olduğunu ve birbirinden ayrılamayacağını savunmuştur.
  2. B
    Prens Sabahattin: Toplumsal kalkınmanın temelini merkeziyetçi bürokrasinin güçlendirilmesinde gören 'adem-i merkeziyet' fikrini geliştirmiştir.
  3. Mübeccel Kıray: Hızlı toplumsal değişme dönemlerinde ortaya çıkan yapısal boşlukları dolduran 'tampon kurumlar' analizini yapmıştır.Cevap
  4. D
    Şerif Mardin: Toplumsal değişmeyi ekonomik indirgemeci bir mantıkla sadece sınıf çatışması üzerinden incelemiş, merkez-çevre ilişkilerini reddetmiştir.
  5. E
    Niyazi Berkes: Osmanlı toplum yapısını 'cemaatçi yapı' olarak tanımlayarak, Batı tipi bireyciliğe geçişin zorunlu olduğunu ileri sürmüştür.

Cevap

Mübeccel Kıray'ın hızlı toplumsal değişme sürecindeki boşlukları açıklayan 'tampon kurumlar' analizi doğrudur.
Mübeccel Kıray, Türk sosyolojisinde 'değişme sosyolojisi'nin en önemli isimlerinden biridir. Özellikle sanayileşme ve kentleşme gibi büyük dönüşümlerde, bireyin veya grupların sisteme uyumunu kolaylaştıran, toplumsal patlamaları önleyen geçici veya yarı-kalıcı mekanizmaları (gecekondu dayanışması, hemşehrilik ağları vb.) 'tampon kurumlar' olarak kavramsallaştırmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Düşünürlerin temel kuramsal kavramlarını hatırlayın.
Ziya Gökalp: Hars/Medeniyet ayrımı; Prens Sabahattin: Bireycilik/Adem-i Merkeziyet; Mübeccel Kıray: Tampon Kurumlar; Şerif Mardin: Merkez-Çevre.
Türk sosyoloji tarihindeki temel ekollerin anahtar kavramlarını belirlemek yanlış seçenekleri elemeyi sağlar.
2
Mübeccel Kıray'ın kuramsal katkısını inceleyin.
Kıray, hızlı toplumsal değişim sırasında eski yapıların (köy) çözülmesi ile yeni yapıların (modern kent) tam oluşmaması arasındaki gerilimi azaltan yapılara odaklanır.
Tampon kurumlar kavramının işlevini anlamak, seçeneğin doğruluğunu teyit eder.
3
Diğer seçeneklerdeki kavram kaymalarını tespit edin.
Gökalp'in ayrımı reddetmesi, Sabahattin'in merkeziyetçiliği savunması ve Mardin'in merkez-çevreyi reddetmesi ifadeleri tarihsel gerçeklerle çelişir.
Kuramsal hataları belirleyerek doğru cevabı netleştirin.

Anahtar Kavram

Türk Sosyoloji Tarihinde Kuramsal Kavramlar
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla