Examkin

Soru

Zorluk: ZorToplumsal Değişme Kavramı ve Genel Özellikleri

Toplumlar tarihsel süreç içerisinde durağan bir yapıda kalmazlar; ekonomik, siyasi, teknolojik ve kültürel boyutlarda sürekli bir devinim içerisindedirler. Sosyolojik bir kategori olarak 'toplumsal değişme' kavramı, toplumsal yapıdaki bu dönüşümü değer yargılarından bağımsız bir biçimde açıklamaya çalışırken; 'ilerleme', 'evrim' ve 'gelişme' gibi kavramlarla olan teorik sınırlarını da korur. Buna göre, toplumsal değişmenin kavramsal niteliği ve genel özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    Toplumsal değişme, her toplumda görülen evrensel bir süreçtir; ancak bu sürecin hızı ve yönü her toplumun kendi iç dinamiklerine ve dış çevreyle ilişkisine göre farklılaşır.
  2. B
    Değişme olgusu analitik olarak nötrdür; sosyolojik açıdan bir durumdan başka bir duruma geçişi ifade ederken kendi içinde 'iyi' veya 'kötü' gibi ahlaki bir yargı barındırmaz.
  3. C
    Maddi kültür unsurlarında meydana gelen hızlı değişime, manevi kültür unsurlarının aynı hızda uyum sağlayamaması, toplumsal yapıda dengesizliklere ve uyum sorunlarına yol açabilir.
  4. Sosyolojik bir zorunluluk olarak toplumsal değişme, her toplumun mutlaka basitten karmaşığa ve daha 'iyi' olana doğru doğrusal bir hat üzerinde ilerlemesini ifade eder.Cevap
  5. E
    Toplumsal yapının bir ögesinde (örneğin ekonomi) meydana gelen köklü bir dönüşüm, yapısal bütünlük gereği diğer toplumsal kurum ve ilişkileri de farklı düzeylerde etkileyen çok boyutlu bir sürece sahiptir.

Cevap

Toplumsal değişmenin her zaman basitten karmaşığa ve daha iyiye doğru doğrusal bir hat üzerinde ilerlediğini savunan ifade yanlıştır.
Toplumsal değişme kavramı sosyolojik olarak nötrdür. Bir toplumun zaman içinde bir durumdan diğerine geçişini ifade eder. Bu geçiş mutlaka 'daha iyiye', 'daha gelişmişe' veya 'daha karmaşığa' doğru olmak zorunda değildir; toplumlar bazen gerileme veya çözülme dönemleri de yaşayabilirler. Doğrusal ve olumlu yöndeki değişimleri ifade eden kavram 'ilerleme'dir, 'değişme' değil.

Adım Adım Çözüm

1
Toplumsal değişme kavramının sosyolojik kapsamı belirlenir.
Değişmenin toplumsal yapıda zaman içinde meydana gelen her türlü dönüşümü kapsayan nötr bir kavram olduğu saptanır.
Sosyolojik analizin nesnelliği için değişmenin yön ve değer yargısından bağımsız tanımlanması gerekir.
2
Değişme ile ilerleme ve evrim kavramları karşılaştırılır.
İlerlemenin olumlu bir yönü, evrimin ise genellikle basitten karmaşığa doğrusal bir hattı temsil ettiği; değişmenin ise bu kısıtlamalara tabi olmadığı anlaşılır.
Toplumsal değişme; gerileme, duraklama veya döngüsel süreçleri de içerebilen daha geniş bir üst kavramdır.
3
Seçeneklerdeki ifadelerin doğruluğu kontrol edilir.
Doğrusal ve mutlaka olumlu yönde bir ilerlemeyi şart koşan ifadenin, değişmenin genel karakteriyle değil, belirli değer yüklü kuramlarla örtüştüğü sonucuna varılır.
Toplumsal gerçeklikte her değişim bir ilerleme veya karmaşıklaşma doğurmak zorunda değildir.

Anahtar Kavram

Toplumsal Değişmenin Nötrlüğü ve İlerleme/Evrim Kavramlarından Ayrımı
Bu soruyu puanla

Konular

Toplumsal Değişme Kavramı ve Genel Özellikleri

Bu konudan daha fazla soru