İdare hukukunda, idari kolluk yetkisinin sınırlarını ve meşruiyetini tayin eden temel ölçüt "kamu düzeni" kavramıdır. Bir kolluk işleminin hukuka uygun kabul edilebilmesi için işlemin kamu düzeninin bir öğesine (güvenlik, dirlik ve esenlik, genel sağlık, genel ahlak) dayanması ve bireyin özel alanına müdahaleyi engelleyen "dışsallık ilkesine" uygun olması zorunludur. Buna göre, aşağıdaki uygulamalardan hangisi, idari kolluk makamlarının yetki alanını aşarak bireysel alana hukuka aykırı bir müdahalede bulunduğu bir örnek teşkil eder?
- Bir kimsenin kendi konutunda, dış dünyaya herhangi bir ses veya görüntü yansıtmadan, yalnızca kendi vicdani ve ahlaki tercihleri doğrultusunda gerçekleştirdiği bir eylemin kolluk tarafından yasaklanmasıCevap
- BToplu taşıma araçlarında salgın hastalık yayılma riskini en aza indirmek amacıyla yolculara belirli hijyen kurallarına uyma zorunluluğu getirilmesi
- CBir hırsızlık olayının gerçekleşmesinin ardından, şüphelinin yakalanması ve çalınan eşyaların tespiti amacıyla adli makamların talimatıyla arama ve el koyma işlemlerinin yürütülmesi
- DŞehir merkezinde bulunan ve çökme tehlikesi arz eden metruk bir binanın, yoldan geçenlerin can güvenliğini korumak amacıyla yıkılması veya çevresinin kapatılması
- EMesken mahallerinde gece geç saatlerde aşırı gürültü yaparak komşuların huzur ve sükununu bozan bir eğlence mekanının faaliyetlerinin kısıtlanması
Cevap
Bireyin kendi konutunda, dış dünyaya yansımayan ve sadece kişisel ahlak anlayışına dayanan eylemlerine idari kolluğun müdahale etmesi, dışsallık ilkesi uyarınca hukuka aykırıdır.
İdari kolluk faaliyetleri, toplumsal düzeni sağlamaya yönelik olduğu için yalnızca dış dünyaya yansıyan eylemleri konu alır. Kişinin kendi özel konutunda, dışarıyı (ses, görüntü, koku vb. yollarla) hiçbir şekilde etkilemeyen davranışları, kamu düzenini somut olarak ihlal etmediği için idari kolluğun müdahale alanı dışındadır. Bu durum idare hukukunda 'dışsallık ilkesi' olarak adlandırılır ve kolluk yetkisinin subjektif (kişisel) ahlak alanına girmesini engeller.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Dışsallık İlkesi ve Genel Ahlakın Sınırı