İdari kolluk faaliyetlerinin klasik unsurlarından biri olan 'genel ahlak', bireylerin vicdani kanaatlerinden ziyade toplumsal yaşamda aleniyet kazanmış ve dış dünyaya yansımış davranışları kapsamaktadır. Bu bağlamda, idari kolluk yetkisinin 'genel ahlak' gerekçesiyle kullanımıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi Danıştay ve doktrin tarafından kabul edilen 'dışsallık' (maddilik) ilkesine aykırı bir müdahale niteliği taşımaktadır?
- AKamuya açık bir parkta, çevredekilerin huzurunu bozacak ve genel edep duygularını rencide edecek şekilde aşırı alkol tüketerek taşkınlık yapan kişilere kolluk marifetiyle müdahale edilmesi.
- Toplumun genel ahlak anlayışına aykırı olduğu düşünülen ancak bir bireyin kendi konutunda, dışarıya hiçbir yansıması olmayacak şekilde gerçekleştirdiği okuma veya izleme eylemlerine idarece müdahale edilmesi.Cevap
- CBir belediyenin, bütçe gelirlerini artırmak amacıyla pazar yerindeki kolluk denetimlerini sıklaştırarak esnafa yönelik keyfi idari para cezası uygulamalarını artırması.
- Dİşlenmiş bir suçun failini ele geçirmek ve delilleri toplamak amacıyla emniyet birimlerince savcılık talimatı doğrultusunda gerçekleştirilen arama ve el koyma işlemleri.
- EBulaşıcı bir hastalığın yayılmasını engellemek amacıyla, genel sağlık unsuru çerçevesinde toplu taşıma araçlarında hijyen kurallarına uyulmasının kollukça denetlenmesi.
Cevap
Toplumun genel ahlak anlayışına aykırı olduğu düşünülen ancak bir bireyin kendi konutunda, dışarıya hiçbir yansıması olmayacak şekilde gerçekleştirdiği okuma veya izleme eylemlerine müdahale edilmesi.
İdari kolluk faaliyetleri sadece toplumsal yaşamda dış dünyaya yansıyan, maddi ve aleniyet kazanmış fiilleri konu alabilir. Bireylerin özel alanında kalan, konut dokunulmazlığı dahilinde gerçekleşen ve dışarıya hiçbir etkisi (gürültü, koku, görüntü vb.) bulunmayan eylemler 'genel ahlak' gerekçesiyle dahi olsa idari kolluğun denetim alanına girmez. Bu tür bir müdahale, idari kolluğun sadece 'maddi' olaylarla ilgilenmesi gerektiğini belirten dışsallık ilkesine açıkça aykırıdır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
İdari Kollukta Dışsallık (Maddilik) İlkesi