Yargı

138 soru

$1982$ Anayasası uyarınca Hakimler ve Savcılar Kurulunun ( $HSK$ ) üyelerinin Türkiye Büyük Millet Meclisi ( $TBMM$ ) tarafından seçilme usulü ve oylama aşamaları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Üye seçimi için Karma Komisyon, her bir üyelik için üç adayı belirleyerek Genel Kurula sunar.

Genel Kurulda yapılan birinci oylamada, üye tamsayısının üçte iki çoğunluğu (

400

milletvekili) aranır.

Birinci oylamada seçim sonuçlanmazsa ikinci oylamada üye tamsayısının beşte üç çoğunluğu (

360

milletvekili) aranır.

İkinci oylamada da üye seçilemediği takdirde, en çok oyu alan iki aday arasında ad çekme (kura) usulü uygulanır.

Seçimin ikinci turunda adayların seçilebilmesi için üye tamsayısının salt çoğunluğunun (

301

milletvekili) oyu yeterlidir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Seçimin ikinci turunda adayların seçilebilmesi için üye tamsayısının salt çoğunluğunun ( $301$ milletvekili) oyu yeterlidir.

Cevap

Seçimin ikinci turunda adayların seçilebilmesi için üye tamsayısının salt çoğunluğunun (

301

milletvekili) oyu yeterli değildir; bu aşamada beşte üç çoğunluk (

360

oy) şarttır.

Seçimin ikinci turunda üye tamsayısının salt çoğunluğunun (

301

milletvekili) yeterli olduğunu belirten ifade yanlıştır.

1982

Anayasası'nın

159

. maddesine göre, ikinci turda üye tamsayısının beşte üç (

3/5

) çoğunluğu, yani en az

360

milletvekilinin oyu aranmaktadır.

Adım Adım Çözüm

Aday belirleme sürecini incele.

Karma Komisyon her üyelik için

3

aday belirler.

Anayasa uyarınca seçim Genel Kuruldan önce komisyon aşamasından geçmelidir.

Birinci tur oylama şartını kontrol et.

Üye tamsayısının

2/3

çoğunluğu (

400

oy) gerekir.

Üst düzey yargı organı seçimi için en yüksek nitelikli çoğunluk hedeflenir.

İkinci tur oylama şartını kontrol et.

Üye tamsayısının

3/5

çoğunluğu (

360

oy) gerekir.

Birinci turda sonuç alınamazsa çıta bir miktar düşürülür ancak salt çoğunluğun (301) üzerinde kalır.

Nihai seçim mekanizmasını belirle.

İkinci turda da sonuç alınamazsa kura (ad çekme) yöntemine başvurulur.

Sürecin tıkanmasını önlemek ve üyelerin mutlaka seçilmesini sağlamak için kura son aşamadır.

Anahtar Kavram

HSK Üye Seçiminde TBMM Oylama Nisapları

İpuçları

HSK

üye seçiminde TBMM'de basit çoğunluklar yerine nitelikli çoğunluklar aranır.

İkinci turda gereken oy sayısı, bir kanunun veto sonrası TBMM'de aynen kabulü için gereken oy sayısından (

301

) fazladır.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanı'nın seçtiği 4 üyenin hangi kontenjanlardan (adli/idari yargı) geldiğini tekrar ediniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 62Soru →

$1982$ Anayasası’nın "Yargı" bölümünde yer alan mahkemelerin bağımsızlığı, hâkimlik teminatı ve hâkimlerin mesleki statüleri ile ilgili hükümler dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Yargı yetkisi, Türk Milleti adına bağımsız ve tarafsız mahkemelerce kullanılır.

Yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorundadır ve bu kararları hiçbir suretle değiştiremez.

Hâkimler ve savcılar, idari görevleri yönünden Hâkimler ve Savcılar Kuruluna bağlı olarak görev yaparlar.

Görülmekte olan bir dava hakkında Yasama Meclisinde yargı yetkisinin kullanılması ile ilgili soru sorulamaz ve beyanda bulunulamaz.

Hâkimler ve savcılar, bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle de olsa aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun kılınamazlar.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hâkimler ve savcılar, idari görevleri yönünden Hâkimler ve Savcılar Kuruluna bağlı olarak görev yaparlar.

Cevap

Hâkimler ve savcıların idari görevleri yönünden Hâkimler ve Savcılar Kuruluna bağlı olduğunu belirten ifade yanlıştır; zira bu makamlar idari açıdan Adalet Bakanlığına bağlıdır.

1982 Anayasası'nın 140. maddesine göre hâkimler ve savcılar idari görevleri yönünden Hâkimler ve Savcılar Kuruluna değil, Adalet Bakanlığına bağlıdırlar. Bu, idari teşkilatlanma ve denetim mekanizması ile ilgili anayasal bir kuraldır.

Adım Adım Çözüm

Yargı yetkisinin kullanımını incele

Anayasa'nın

9

. maddesi uyarınca yargı yetkisi Türk Milleti adına bağımsız ve tarafsız mahkemelere aittir.

Yargı erkinin kaynağını tespit etmek için.

Mahkemelerin bağımsızlığına yönelik kısıtlamaları kontrol et

Anayasa'nın

138

. maddesi uyarınca yasama, yürütme ve idare mahkeme kararlarına uymak zorundadır; mecliste devam eden davalar hakkında beyanda bulunulamaz.

Yargı bağımsızlığının diğer erkler karşısındaki sınırlarını belirlemek için.

Hâkimlik teminatının kapsamını değerlendir

Anayasa'nın

139

. maddesi uyarınca hâkimler azlolunamaz ve kadro kaldırılması durumunda dahi özlük hakları korunur.

Mesleki güvencelerin sürekliliğini doğrulamak için.

Hâkimlerin idari statüsünü analiz et

Anayasa'nın

140

. maddesi uyarınca hâkim ve savcılar idari görevleri yönünden Adalet Bakanlığına bağlıdır.

Hâkimlerin hiyerarşik bağlılık noktasındaki anayasal kuralı belirlemek için.

Anahtar Kavram

Hâkimlerin İdari Statüsü ve Adalet Bakanlığına Bağlılık

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 63Soru →

1982 Anayasası’nda düzenlenen anayasaya uygunluk denetimi (soyut ve somut norm denetimi) usulleri ile bu süreçlerdeki süre ve yetki sınırlamalarına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kanunların şekil bakımından denetlenmesi için açılacak iptal davası; kanunun yayımlanmasından itibaren altmış gün içinde Cumhurbaşkanı veya TBMM üye tamsayısının beşte biri tarafından açılabilir.

Anayasa Mahkemesinin bir kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin belirli bir hükmünü esastan reddetmesi durumunda, kararın Resmî Gazete’de yayımlanmasından itibaren on yıl geçmedikçe aynı hükmün Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla tekrar itiraz yoluna başvurulamaz.

Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin sadece esas bakımından denetimi yapılabilir; kararnameler hakkında şekil bozukluğu iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurulması mümkün değildir.

Anayasa Mahkemesi, bir mahkeme tarafından gönderilen itiraz başvurusunu beş ay içinde sonuçlandıramazsa, yerel mahkeme AYM kararı gelene kadar davayı süresiz olarak durdurmakla yükümlüdür.

Anayasa değişikliklerinin şekil bakımından denetlenmesi; sadece TBMM Başkanlık Divanı veya en az yüz on milletvekili tarafından talep edilebilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anayasa Mahkemesinin bir kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin belirli bir hükmünü esastan reddetmesi durumunda, kararın Resmî Gazete’de yayımlanmasından itibaren on yıl geçmedikçe aynı hükmün Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla tekrar itiraz yoluna başvurulamaz.

Cevap

Anayasa Mahkemesinin esastan ret kararının Resmî Gazete’de yayımlanmasından itibaren on yıl geçmedikçe aynı hüküm hakkında itiraz yoluna başvurulamayacağını belirten ifade doğrudur.

Doğru olan seçenek, Anayasa'nın 152. maddesinde açıkça düzenlenen somut norm denetimi kuralıdır. Bir hükmün Anayasa Mahkemesi tarafından esastan reddedilmesi, o hükmün Anayasa'ya uygunluğunun tescil edilmesi anlamına gelir ve hukuki belirliliği korumak için aynı hüküm hakkında on yıl boyunca yeni bir itiraz başvurusu yapılması yasaklanmıştır.

Adım Adım Çözüm

Soyut norm denetimi (iptal davası) sürelerini kontrol et.

Kanunların şekil denetimi için süre 10 gün, esas denetimi için 60 gündür.

Anayasa'nın 148. maddesi uyarınca şekil bozukluğuna dayalı iptal davaları sınırlı süreye tabidir.

Somut norm denetimi (itiraz yolu) süre ve sonuçlarını analiz et.

AYM'nin 5 aylık karar süresi vardır ve esastan ret durumunda 10 yıllık başvuru yasağı başlar.

Anayasa'nın 152. maddesi gereği yargısal istikrarı sağlamak amacıyla bu sınırlamalar getirilmiştir.

Dava açmaya yetkili özneleri ve norm kapsamını doğrula.

CBK'lar hem şekil hem esas denetimine tabidir; anayasa değişikliği şekil denetimi ise sadece Cumhurbaşkanı veya 1/5 milletvekili (120 kişi) tarafından istenebilir.

Anayasa'nın 148. ve 150. maddelerindeki yetki kuralları uyarınca iddialar elenir.

Anahtar Kavram

Somut norm denetiminde (itiraz yolu) beş aylık bekletici süre ve on yıllık başvuru yasağı kuralları.

Daha Fazla Pratik

İptal davası ve itiraz yolu arasındaki süre farklarını tablo haline getirerek çalışmak kavram karışıklığını önleyecektir.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 64Soru →

$1982$ Anayasası'nda düzenlenen "Hâkimlik ve Savcılık Teminatı" hükümleri uyarınca; hâkimler ve savcılar azledilemez, kendileri istemedikçe Anayasa'da gösterilen yaştan önce emekliye ayrılamaz ve bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle de olsa aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun kılınamazlar.

Buna göre, aşağıdaki durumlardan hangisi bu anayasal güvencenin bir istisnasını oluşturur ve ilgili kişinin rızası olmaksızın görevinden ayrılmasına yol açabilir?

Meslekten çıkarılmayı gerektiren bir suçtan hüküm giyilmiş olması

Görev yapılan mahkemenin veya kadronun tasarruf tedbirleri kapsamında kaldırılması

Hâkim ve savcıların yürüttükleri idari görevler sebebiyle Adalet Bakanlığına bağlı olmaları

Yasama organı tarafından yargı yetkisinin işleyişine yönelik genel bir araştırma yapılması

Hâkimin görev yaptığı bölgenin hizmet süresinin (rotasyon) dolmuş olması

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meslekten çıkarılmayı gerektiren bir suçtan hüküm giyilmiş olması

Cevap

Meslekten çıkarılmayı gerektiren bir suçtan hüküm giyilmiş olması durumunda hâkimlik ve savcılık teminatı geçerliliğini yitirir.

Hâkimlik ve savcılık teminatı mutlak bir koruma sağlamakla birlikte, Anayasa'nın

139

. maddesinde belirtilen üç temel istisnadan biri "meslekten çıkarılmayı gerektiren bir suçtan hüküm giyilmiş olması" durumudur. Bu durumda kişi, kendi rızası olmasa dahi görevinden el çektirilebilir.

Adım Adım Çözüm

Hâkimlik ve savcılık teminatının kapsamını değerlendirmek.

Teminat; azledilmeme, yaştan önce emekli edilmeme ve kadro kalksa bile hak kaybına uğramamayı kapsar.

1982

Anayasası'nın

139

. maddesindeki temel korumayı anlamak.

Anayasa metnindeki istisna hükümlerini incelemek.

Suçtan hüküm giyme, sağlık sorunları veya mesleğe uyumsuzluk gibi özel durumlar istisna olarak sayılmıştır.

Genel kuralın hangi durumlarda uygulanmayacağını belirlemek.

Seçenekler arasından anayasal istisnayı tespit etmek.

Suçtan hüküm giyilmesi ifadesi Anayasa'nın

139

. maddesindeki istisnayla birebir örtüşmektedir.

Doğru yasal gerekçeyi bulmak.

Anahtar Kavram

Hâkimlik ve Savcılık Teminatı ve İstisnaları

Tahmini Süre:45s

Soru 65Soru →

1982 Anayasası’nda yer alan "Mahkemelerin bağımsızlığı", "Hâkimlik ve savcılık teminatı" ile "Hâkimlik ve savcılık mesleği"ne ilişkin anayasal ilkeler birlikte değerlendirildiğinde, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorundadır; bu organlar mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremez ve bunların yerine getirilmesini geciktiremez.

Görülmekte olan bir dava hakkında Yasama Meclisinde, yargı yetkisinin kullanılması ile ilgili soru sorulamaz, görüşme yapılamaz veya herhangi bir beyanda bulunulamaz.

Hâkimler ve savcılar, idari görevleri yönünden Adalet Bakanlığına bağlıdırlar.

Bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle de olsa, hâkimler ve savcılar aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun kılınamazlar.

Hâkimler ve savcılar, mesleki faaliyetlerini aksatmamak ve Hâkimler ve Savcılar Kurulundan izin almak kaydıyla, kanunda belirtilenler dışında resmi veya özel ek görevler alabilirler.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hâkimler ve savcılar, mesleki faaliyetlerini aksatmamak ve Hâkimler ve Savcılar Kurulundan izin almak kaydıyla, kanunda belirtilenler dışında resmi veya özel ek görevler alabilirler.

Cevap

Hâkimler ve savcıların kanunda belirtilenler dışında ek görev alabileceğine ve bu konuda Hâkimler ve Savcılar Kurulunun izin yetkisi olduğuna dair ifade yanlıştır.

Doğru cevap olan ifade yanlıştır çünkü 1982 Anayasası'nın 140. maddesinin 3. fıkrası uyarınca 'Hâkimler ve savcılar, kanunda belirtilenlerden başka, resmî ve özel hiçbir görev alamazlar.' Hükümde, Hâkimler ve Savcılar Kuruluna (HSK) bu konuda bir izin yetkisi tanınmadığı gibi, yasağın istisnası idari bir karara değil, ancak kanuna bırakılmıştır.

Adım Adım Çözüm

Anayasa'nın 138. maddesini inceleyin.

Yasama ve yürütmenin mahkeme kararlarını değiştiremeyeceği ve mecliste devam eden davalar hakkında beyanda bulunulamayacağı ilkeleri doğrulanır.

Mahkemelerin bağımsızlığı ilkesinin sınırlarını belirlemek.

Anayasa'nın 139. maddesini inceleyin.

Mahkeme veya kadro kaldırılsa dahi özlük haklarının korunduğu (teminat) görülür.

Hâkimlik teminatının kapsamını netleştirmek.

Anayasa'nın 140. maddesini inceleyin.

Hâkimlerin idari yönden Bakanlığa bağlı olduğu ve ek görev yasağının kesin (ancak kanunla istisna getirilebilir) olduğu görülür.

Hâkimlik mesleğinin statüsünü ve yasaklarını belirlemek.

Seçenekleri anayasal metinle karşılaştırın.

Hâkimler ve Savcılar Kurulunun izin vermesiyle ek görev alınabileceğine dair bir yetkinin bulunmadığı, yasağın anayasal düzeyde mutlak olduğu saptanır.

Hatalı hukuki çıkarımı tespit etmek.

Anahtar Kavram

Hâkimlik ve savcılık mesleğinin anayasal statüsü ve ek görev yasağı (Madde 140)

Daha Fazla Pratik

Hâkimler ve Savcılar Kurulunun yapısı ve üyelerinin seçim usulü ile ilgili anayasa değişikliklerini tekrar gözden geçirin.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 66Soru →

1982 Anayasası’na göre, Anayasa Mahkemesinin bir kanun hükmünün esası hakkında verdiği ret kararının Resmî Gazete’de yayımlanmasından itibaren kaç yıl geçmedikçe, aynı hükmün anayasaya aykırılığı iddiasıyla itiraz yoluyla (somut norm denetimi) tekrar başvuruda bulunulamaz?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 10

Cevap

Anayasa Mahkemesinin bir kanun hükmünü esastan inceleyip reddetmesi durumunda, aynı hüküm hakkında on yıl geçmedikçe tekrar itiraz başvurusunda bulunulamaz.

1982 Anayasası'nın 152. maddesinin son fıkrasına göre, Anayasa Mahkemesinin işin esasına girerek verdiği ret kararının Resmî Gazete'de yayımlanmasından itibaren on yıl geçmedikçe aynı kanun hükmünün Anayasaya aykırılığı iddiasıyla tekrar başvuruda bulunulamaz. Bu kural, somut norm denetimi (itiraz yolu) için geçerli olan temel bir usul kısıtlamasıdır.

Adım Adım Çözüm

Somut norm denetimi (itiraz yolu) sonucunda verilen ret kararlarının etkisini belirle.

Anayasa Mahkemesi ret kararı verdiğinde, bu kararın gelecekteki başvurular üzerindeki kısıtlayıcı etkisi ortaya çıkar.

Yargısal istikrarı sağlamak ve aynı konunun sürekli mahkeme gündemine taşınmasını engellemek amaçlanır.

1982 Anayasası'nın 152. maddesinde yer alan zamansal sınırlamayı uygula.

İlgili maddede belirtilen on yıllık süre yasağı tespit edilir.

Anayasa koyucu, esastan verilen bir kararın ardından belirli bir süre geçmeden aynı iddianın tekrar edilemeyeceğini hükme bağlamıştır.

Anahtar Kavram

Somut Norm Denetiminde 10 Yıl Başvuru Yasağı

Tahmini Süre:45s

Soru 67Soru →

1982 Anayasası’nın güncel hükümleri ve 2017 anayasa değişiklikleri göz önünde bulundurulduğunda, Anayasa Mahkemesinin görevleri ile "Yüce Divan" sıfatıyla yürüttüğü yargı yetkisine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Anayasa Mahkemesi; Cumhurbaşkanını, TBMM Başkanını, Cumhurbaşkanı yardımcılarını ve bakanları görevleriyle ilgili suçlarından dolayı Yüce Divan sıfatıyla yargılar.

Genelkurmay Başkanı ile Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri Komutanları görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Yüce Divan’da yargılanırken; Jandarma Genel Komutanı bu kapsamın dışındadır.

Siyasi partilerin kapatılmasına veya devlet yardımından yoksun bırakılmasına karar verme yetkisine sahip olan Mahkeme, partilerin mali denetimini Sayıştay aracılığıyla yapar.

Cumhurbaşkanı yardımcıları ile Bakan yardımcıları, görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Anayasa Mahkemesinde Yüce Divan sıfatıyla yargılanırlar.

Anayasa Mahkemesi, kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin şekil ve esas bakımından uygunluğunu denetlerken; Anayasa değişikliklerini sadece şekil bakımından inceler.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı yardımcıları ile Bakan yardımcıları, görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Anayasa Mahkemesinde Yüce Divan sıfatıyla yargılanırlar.

Cevap

Bakan yardımcılarının görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Yüce Divan sıfatıyla Anayasa Mahkemesinde yargılanacağı ifadesi yanlıştır; çünkü Bakan yardımcıları anayasada sayılan Yüce Divan listesinde yer almazlar.

1982 Anayasası'nın 148. maddesi uyarınca; Cumhurbaşkanı, TBMM Başkanı, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve Bakanlar Yüce Divan'da yargılanacak sivil makamlar arasında sayılmıştır. Ancak 'Bakan yardımcıları' bu listede yer almamaktadır. Bakan yardımcıları üst düzey kamu yöneticisi statüsünde olup, görev suçları genel hükümler çerçevesinde değerlendirilir.

Adım Adım Çözüm

Anayasa'nın 148. maddesinde yer alan Yüce Divan listesini gözden geçir

Listede Cumhurbaşkanı, yardımcıları ve bakanların olduğu görülür.

Yargılama yetkisinin kapsamını belirlemek için anayasal listenin bilinmesi gerekir.

2017 değişikliklerinin askeri ve sivil bürokrasi üzerindeki etkisini kontrol et

Jandarma Genel Komutanının listeden çıkarıldığı, Bakan yardımcılarının ise listeye hiç eklenmediği saptanır.

Güncel anayasa değişiklikleri KPSS düzeyindeki sorularda belirleyici unsurdur.

Seçeneklerdeki makamlar ile anayasal listeyi karşılaştır

Bakan yardımcılarının sivil memur statüsüne yakın bir konumda olduğu ve özel bir yargılama usulüne (Yüce Divan) tabi olmadığı belirlenir.

Hatalı olan seçeneği işaretlemek için listede olmayan unsuru tespit etmek gerekir.

Anahtar Kavram

Yüce Divan Yargı Yetkisi Kapsamı ve 2017 Değişiklikleri

Daha Fazla Pratik

Yüce Divan'da yargılama usulü, savcılık görevini kimin yürüttüğü ve kararlara karşı itiraz yolunu (Yeniden İnceleme) çalışmanız önerilir.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 68Soru →

1982 Anayasası’nda düzenlenen "Mahkemelerin bağımsızlığı" ve "Hâkimlik ve savcılık teminatı" ilkeleri birlikte değerlendirildiğinde, yargı yetkisinin kullanılması ve hâkimlerin statüsü ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi *yanlıştır*?

Görülmekte olan bir dava hakkında Yasama Meclisinde, yargı yetkisinin kullanılması ile ilgili soru sorulamaz, görüşme yapılamaz veya herhangi bir beyanda bulunulamaz.

Yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorundadır; bu organlar ve idare, mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremez ve bunların yerine getirilmesini geciktiremez.

Hâkimler ve savcılar, idari görevleri yönünden Adalet Bakanlığına bağlıdırlar; ancak bu durum onların yargısal faaliyetlerine müdahale yetkisi vermez.

Hâkimlik teminatı uyarınca bir hâkimin azledilememesi ve rızası dışında emekliye sevk edilememesi, meslekten çıkarılmayı gerektiren bir suçtan hüküm giyenler için de geçerli olan mutlak bir haktır.

Bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle de olsa, hâkim ve savcılar aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun kılınamazlar.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hâkimlik teminatı uyarınca bir hâkimin azledilememesi ve rızası dışında emekliye sevk edilememesi, meslekten çıkarılmayı gerektiren bir suçtan hüküm giyenler için de geçerli olan mutlak bir haktır.

Cevap

Hâkimlerin azledilememesi ve emekliye sevk edilememesi haklarının suçtan hüküm giyenler için de geçerli mutlak bir hak olduğu ifadesi yanlıştır.

Hâkimlik ve savcılık teminatı Anayasa'nın 139. maddesinde düzenlenmiş olup mutlak bir hak değildir. Maddenin ikinci fıkrası uyarınca; meslekten çıkarılmayı gerektiren bir suçtan hüküm giyenler, görevini sağlık yönünden yerine getiremeyeceği kesinleşenler ve meslekte kalmalarının uygun olmadığına karar verilenler bu güvencelerden yararlanamazlar.

Adım Adım Çözüm

Anayasa m. 138 ve 139 hükümlerini analiz et.

Mahkemelerin bağımsızlığı (m. 138) emir-talimat yasağını ve kararlara uyma zorunluluğunu; hâkimlik teminatı (m. 139) ise azledilmeme ve mali hakların korunmasını düzenler.

Anayasal çerçeveyi doğru belirlemek için temel maddeler incelenmelidir.

Hâkimlik teminatına getirilen istisnaları değerlendir.

Anayasa m. 139/2'ye göre; meslekten çıkarılmayı gerektiren bir suçtan hüküm giyenler, sağlık durumu elvermeyenler ve meslekte kalması uygun olmayanlar teminatın kapsamı dışındadır.

Teminatın mutlak mı yoksa sınırlı mı olduğunu belirlemek için istisnalara bakılmalıdır.

Hatalı seçeneği tespit et.

Hâkimlik teminatının suçtan hüküm giyenler için de geçerli olan 'mutlak' bir hak olduğu iddiası, Anayasa'daki istisna hükmüyle çelişmektedir.

Anayasa metniyle açıkça çelişen ifade yanlış olarak işaretlenmelidir.

Anahtar Kavram

Hâkimlik Teminatının Sınırları ve İstisnaları

Daha Fazla Pratik

Hâkimler ve Savcılar Kurulunun (HSK) yapısı ve üyelerinin seçim usulüne göz atarak yargı yönetimindeki rolleri inceleyiniz.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 69Soru →

1982 Anayasası’nda 2017 yılında yapılan değişiklikler ve mevcut anayasal düzenlemeler uyarınca, Anayasa Mahkemesinin 'Yüce Divan' sıfatıyla gerçekleştirdiği yargılama yetkisinin kapsamına ve bu kapsamdaki kişilere ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi anayasal açıdan tam ve doğrudur?

Yüksek yargı organlarından olan Yargıtay ve Danıştay üyeleri Yüce Divan'da yargılanırken; hesap yargılaması yapan Sayıştay üyeleri ile idari nitelikteki Hâkimler ve Savcılar Kurulu üyeleri bu kapsamın dışında bırakılarak adli yargıya tabi kılınmıştır.

Genelkurmay Başkanı ile Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri komutanlarının yanı sıra, mülki idare amiri sıfatına sahip olan valiler ve emniyet genel müdürü de görev suçlarından dolayı Yüce Divan'da yargılanırlar.

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Yüce Divan’da yargılanırken; hiyerarşik olarak onlara bağlı olan bakan yardımcıları ile 2017 değişikliğiyle kapsamdan çıkarılan Jandarma Genel Komutanı bu yetki alanı dışındadır.

Yüce Divan sıfatıyla yapılan yargılamalarda savcılık görevi, yargılanan kişinin sıfatına ve makamına bakılmaksızın her zaman TBMM tarafından gizli oyla seçilen üç milletvekilinden oluşan bir heyet tarafından yerine getirilir.

Siyasi partilerin mal edinimleri ile gelir ve giderlerinin denetimini yapmak ve milletvekillerinin yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına ilişkin itirazları karara bağlamak, Anayasa Mahkemesinin Yüce Divan sıfatıyla yerine getirdiği yargısal görevlerdir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Yüce Divan’da yargılanırken; hiyerarşik olarak onlara bağlı olan bakan yardımcıları ile 2017 değişikliğiyle kapsamdan çıkarılan Jandarma Genel Komutanı bu yetki alanı dışındadır.

Cevap

Doğru ifade, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların Yüce Divan'da yargılandığını, ancak bakan yardımcıları ile 2017 değişikliğiyle kapsamdan çıkarılan Jandarma Genel Komutanı'nın bu yetki dışında olduğunu belirten seçenektir.

Doğru seçenek olan Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların yargılanması, 1982 Anayasası'nın 148. maddesinde açıkça belirtilmiştir. Aynı maddede 2017 yılında yapılan değişiklikle Jandarma Genel Komutanı'nın bu sıfatla yargılanmasına son verilmiş; bakan yardımcıları ise anayasal metinde bu kapsama hiçbir zaman dâhil edilmemiştir.

Adım Adım Çözüm

Mevzuatın Belirlenmesi

1982 Anayasası Madde 148

Anayasa Mahkemesinin görevlerini ve Yüce Divan yetkisini düzenleyen temel hükmü saptamak.

2017 Değişikliklerinin Analizi

Jandarma Genel Komutanı listeden çıkarıldı; Cumhurbaşkanı yardımcıları listeye eklendi.

Güncel anayasal durumu eski düzenlemelerden ayırt etmek.

Kapsam Dışı Görevlilerin Tespiti

Bakan yardımcıları, valiler ve emniyet müdürleri listede yer almaz.

Sıklıkla karıştırılan üst düzey bürokratların anayasal statüsünü netleştirmek.

Sıfat ve Görev Ayrımının Yapılması

Yüce Divan sıfatı sadece belirli kişilerin görev suçlarını yargılamak içindir.

Mali denetim ve dokunulmazlık itirazı gibi AYM'nin diğer rutin görevlerini elemek.

Anahtar Kavram

Anayasa Mahkemesinin Yüce Divan Sıfatıyla Yargılama Yetkisi ve Kapsamı

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 70Soru →

$1982$ Anayasası uyarınca Hakimler ve Savcılar Kurulu’nun ( $HSK$ ) Cumhurbaşkanı tarafından seçilen üyeleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cumhurbaşkanı tarafından seçilen üyeler, dört yıllık görev süreleri dolduğunda yeniden seçilemezler.

Seçilecek dört üyeden üçü birinci sınıf adli yargı, biri ise birinci sınıf idari yargı hâkim ve savcıları arasından seçilir.

Cumhurbaşkanı, Kurulun yedi üyesini hukukçu öğretim üyeleri ile avukatlar arasından doğrudan belirler.

Cumhurbaşkanı tarafından seçilen üyeler, TBMM Genel Kurulu'nun onayına sunulduktan sonra göreve başlarlar.

Cumhurbaşkanı, HSK üyelerinin tamamını Yargıtay ve Danıştay Genel Kurullarının önerdiği adaylar arasından seçer.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Seçilecek dört üyeden üçü birinci sınıf adli yargı, biri ise birinci sınıf idari yargı hâkim ve savcıları arasından seçilir.

Cevap

Dört üyeden üçünün birinci sınıf adli yargı, birinin ise birinci sınıf idari yargı hâkim ve savcıları arasından seçilmesi doğrudur.

Doğru olan seçenek, Cumhurbaşkanı'nın seçeceği

4

üyenin dağılımını ifade eder.

1982

Anayasası'nın

159

. maddesine göre Cumhurbaşkanı; üç üyeyi birinci sınıf adli yargı hâkim ve savcıları, bir üyeyi ise birinci sınıf idari yargı hâkim ve savcıları arasından seçer.

Adım Adım Çözüm

HSK'nın toplam üye sayısını ve yapısını belirle.

Kurul toplam

13

üyeden oluşur ve iki daire halinde çalışır.

Genel yapıyı anlamak kontenjan dağılımını kavramayı kolaylaştırır.

Cumhurbaşkanı'nın seçim yetkisindeki kontenjan sayısını tespit et.

Cumhurbaşkanı toplam

4

asıl üye seçer.

Anayasa Madde

159

uyarınca seçim yetkisi paylaştırılmıştır.

4

üyenin hangi meslek gruplarından geldiğini analiz et.

3

üye adli yargı hâkim ve savcılarından,

1

üye ise idari yargı hâkim ve savcılarından seçilir.

Yargı kollarının temsiliyetini sağlamak amacıyla bu ayrım yapılmıştır.

Anahtar Kavram

HSK Üye Kompozisyonu ve Cumhurbaşkanı Kontenjanı

Daha Fazla Pratik

TBMM tarafından seçilen 7 üyenin (3 Yargıtay, 1 Danıştay, 3 Öğretim Üyesi/Avukat) dağılımını da ezberlemek konuyu tam anlamıyla kavramanıza yardımcı olacaktır.

Tahmini Süre:50s

Soru 71Soru →

Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunmak isteyen bir kişinin, başvurusunun kabul edilebilir bulunabilmesi için 'ikincillik ilkesi' uyarınca yerine getirmesi gereken temel ön şart aşağıdakilerden hangisidir?

İdari ve yargısal tüm olağan kanun yollarının tüketilmiş olması

Başvurunun doğrudan doğruya yerel mahkeme aracılığıyla yapılması

İhlal iddiasının üzerinden en az bir yıllık sürenin geçmiş olması

Başvuru yapılmadan önce bir siyasi partiden yazılı onay alınması

Sadece mülkiyet hakkına ilişkin bir ihlalin söz konusu olması

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İdari ve yargısal tüm olağan kanun yollarının tüketilmiş olması

Cevap

İdari ve yargısal tüm olağan kanun yollarının tüketilmiş olması

Bireysel başvurunun en temel şartı, başvurucunun idari ve yargısal tüm olağan kanun yollarını tüketmiş olmasıdır. Bu durum, hukuk sisteminde asıl çözüm yerinin derece mahkemeleri olduğunu, Anayasa Mahkemesinin ise ancak bu yollarla sonuç alınamadığında devreye giren ikincil bir merci olduğunu gösterir.

Adım Adım Çözüm

Bireysel başvurunun hukuki niteliğini belirle.

Bireysel başvuru, 'ikincil' nitelikte bir anayasal denetim yoludur.

Anayasa Mahkemesine gidilmeden önce, sorunun olağan mahkemelerce çözülmesi asıldır.

Kabul edilebilirlik şartlarını gözden geçir.

İdari ve yargısal tüm olağan kanun yollarının (istinaf, temyiz vb.) tüketilmiş olması gerektiği saptandı.

Anayasa ve 6216 sayılı Kanun, kesinleşmiş kararlar üzerinden başvuru yapılabileceğini emreder.

Anahtar Kavram

İkincillik İlkesi ve Olağan Kanun Yollarının Tüketilmesi

Daha Fazla Pratik

Bireysel başvurunun konu bakımından kapsamını (Anayasa + AİHS ortak alanı) inceleyen soruları çözebilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 72Soru →

1982 Anayasası’na göre, Yargıtay’ın kuruluşu ve üyelerinin seçimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Yargıtay üyelerinin tamamı Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçilir.

Yargıtay Birinci Başkanı, Cumhurbaşkanı tarafından Yargıtay üyeleri arasından atanır.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından seçilir.

Yargıtay, idari yargı mahkemelerince verilen karar ve hükümlerin son inceleme merciidir.

Yargıtay üyelerinin bir kısmı Danıştay Genel Kurulu tarafından seçilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yargıtay üyelerinin tamamı Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçilir.

Cevap

Yargıtay üyelerinin tamamının Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçilmesi ifadesi doğrudur.

Doğru ifadeye göre Yargıtay üyelerinin tamamı Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçilir. Bu durum, adli yargı kolunun bağımsızlığını pekiştiren ve yüksek mahkeme üyelerinin yargı mensupları arasından belirlenmesini sağlayan temel bir anayasal kuraldır.

Adım Adım Çözüm

Yargıtay'ın yargı kolundaki yerini tespit etme

Yargıtay, adli yargı kolunun en üst dereceli mahkemesidir.

Soruda geçen ifadelerin hangi yargı koluna ait olduğunu anlamak için bu ayrım temeldir.

Üye seçim usulünü hatırlama

Yargıtay üyelerinin tamamı HSK (Hâkimler ve Savcılar Kurulu) tarafından seçilir.

Anayasal düzenlemeye göre adli yargı mensupları arasındaki kariyer ve liyakat denetimi HSK eliyle yürütülür.

Başkanlık ve Başsavcılık seçimlerini değerlendirme

Birinci Başkanın kendi üyelerince seçildiği, Başsavcının ise CB tarafından adaylar arasından seçildiği bilgisi doğrulanır.

Yanlış seçenekleri eleyerek doğru bilgiye ulaşmak için kurum içi seçim usulleri karşılaştırılır.

Anahtar Kavram

Yargıtay'ın Üye ve Başkanlık Seçim Usulü

Tahmini Süre:45s

Soru 73Soru →

1982 Anayasası'na göre, bir davaya bakmakta olan mahkemenin, uygulanacak bir kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümlerini Anayasa'ya aykırı görmesi sebebiyle (itiraz yolu/somut norm denetimi) Anayasa Mahkemesine başvurması durumunda; Anayasa Mahkemesinin işin kendisine gelişinden başlamak üzere beş ay içinde kararını vermemesi hâlinde aşağıdakilerden hangisi uygulanmalıdır?

Mahkeme, davayı yürürlükteki kanun hükümlerine göre sonuçlandırır.

Mahkeme, Anayasa Mahkemesinin kararını verene kadar davayı süresiz olarak durdurur.

Mahkeme, ilgili hükmün Anayasa'ya aykırı olduğu kanaatiyle davayı esastan reddeder.

Dava dosyası uyuşmazlığın çözümü için doğrudan Yargıtay Hukuk Genel Kuruluna gönderilir.

Anayasa Mahkemesi, mahkemenin talebi üzerine ek bir üç aylık süre kullanır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mahkeme, davayı yürürlükteki kanun hükümlerine göre sonuçlandırır.

Cevap

Mahkemenin davayı yürürlükteki kanun hükümlerine göre sonuçlandırması gerekir.

1982 Anayasası'nın 152. maddesine göre; Anayasa Mahkemesi, işin kendisine gelişinden başlamak üzere beş ay içinde kararını verir ve açıklar. Bu süre içinde karar verilmezse mahkeme, davayı yürürlükteki kanun hükümlerine göre sonuçlandırır. Ancak, Anayasa Mahkemesinin kararı, esas hakkındaki karar kesinleşinceye kadar gelirse, mahkeme buna uymak zorundadır.

Adım Adım Çözüm

İtiraz yolundaki süre kısıtlamasını belirleme

Anayasa Mahkemesi, somut norm denetimi başvurusunu 5 ay içinde karara bağlamalıdır.

Yargılamanın hızlandırılması ve hukuki belirsizliğin önlenmesi hedeflenir.

Sürenin aşılması durumunda mahkemenin yükümlülüğünü saptama

Mahkeme, mevcut kanunlara göre davayı bitirir; ancak karar kesinleşene kadar AYM kararı gelirse ona uyar.

Anayasa'nın 152. maddesindeki açık hüküm gereğidir.

Anahtar Kavram

Somut Norm Denetimi (İtiraz Yolu) Süreç ve Sonuçları

Tahmini Süre:50s

Soru 74Soru →

1982 Anayasası'na göre, kanunların anayasaya şekil veya esas bakımından aykırı oldukları iddiasıyla Anayasa Mahkemesinde doğrudan iptal davası (soyut norm denetimi) açmaya yetkili olanlar arasında aşağıdakilerden hangisi yer alır?

Türkiye Büyük Millet Meclisinde en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı

Sayıştay Genel Kurulu

Hakimler ve Savcılar Kurulu

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkiye Büyük Millet Meclisinde en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu

Cevap

Türkiye Büyük Millet Meclisinde en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu

1982 Anayasası'nın 150. maddesine göre; kanunların, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin ve TBMM İçtüzüğünün anayasaya aykırılığı iddiasıyla doğrudan iptal davası açma yetkisi yalnızca Cumhurbaşkanına, TBMM'de en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubuna ve TBMM üye tamsayısının en az beşte biri (600 milletvekilinden 120'si) tutarındaki üyelere aittir. Bu nedenle mecliste en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu ifadesi doğrudur.

Adım Adım Çözüm

İptal davası açmaya yetkili olan özneleri hatırlayınız.

Cumhurbaşkanı, TBMM'de en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu ve TBMM üye tamsayısının en az beşte biri tutarındaki üyeler.

Anayasa'nın 150. maddesi bu özneleri sınırlı olarak (numerus clausus) saymıştır.

Seçeneklerdeki kurumları bu listeyle karşılaştırınız.

Meclis'teki en büyük iki parti grubunun yetkili olduğu doğrulanmaktadır.

Diğer seçeneklerdeki makamlar (Meclis Başkanı, Başsavcı vb.) bu yetkili listesinde yer almaz.

Anahtar Kavram

Soyut Norm Denetimi (İptal Davası) Açmaya Yetkili Özneler

Soru 75Soru →

1982 Anayasası'nın güncel hükümleri ve 2017 anayasa değişiklikleri göz önünde bulundurulduğunda, Anayasa Mahkemesinin 'Yüce Divan' sıfatıyla yürüttüğü yargılama yetkisi ve bu kapsama giren görevlilerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bakan yardımcıları, bakanlık teşkilatı içerisindeki hiyerarşik konumları ve yürüttükleri idari görevlerin niteliği gereği görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Yüce Divan'da yargılanan kişiler arasındadır.

Jandarma Genel Komutanı, 2017 anayasa değişikliği ile İçişleri Bakanlığına tam bağlı hale getirilmiş olsa da görev suçları bakımından halen Anayasa Mahkemesinde Yüce Divan sıfatıyla yargılanmaya tabidir.

1982 Anayasası'na göre; TBMM Başkanı, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Anayasa Mahkemesinde Yüce Divan sıfatıyla yargılanırlar.

Siyasi partilerin kapatılmasına veya devlet yardımından yoksun bırakılmasına ilişkin davalar, Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu tarafından 'Yüce Divan' sıfatıyla karara bağlanır.

Anayasa Mahkemesi, kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin anayasaya uygunluk denetimini (soyut norm denetimi) Yüce Divan sıfatıyla gerçekleştirir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 1982 Anayasası'na göre; TBMM Başkanı, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Anayasa Mahkemesinde Yüce Divan sıfatıyla yargılanırlar.

Cevap

1982 Anayasası uyarınca TBMM Başkanı, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Yüce Divan'da yargılanırlar.

1982 Anayasası'nın 148. maddesine göre, Anayasa Mahkemesi; Cumhurbaşkanını, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanını, Cumhurbaşkanı yardımcılarını ve bakanları görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Yüce Divan sıfatıyla yargılar. Bu hüküm, yasama ve yürütmenin en üst makamlarını kapsayan özel bir ceza yargılaması yetkisidir.

Adım Adım Çözüm

Anayasa'nın 148. maddesinde belirtilen Yüce Divan listesini gözden geçirin.

Cumhurbaşkanı, TBMM Başkanı, Cumhurbaşkanı yardımcıları, bakanlar ve yüksek yargı organı üyelerinin listede olduğu görülür.

Yüce Divan yetkisinin kapsamını belirlemek için temel anayasal dayanağı saptamak gerekir.

2017 anayasa değişikliklerinin listeye etkisini analiz edin.

Jandarma Genel Komutanı'nın listeden çıkarıldığı, askeri yargının kaldırılmasıyla askeri hakimlerin durumunun değiştiği saptanır.

Güncel anayasal düzenlemeleri doğrulamak için değişikliklerin bilinmesi şarttır.

İstisnai kamu görevlilerini (Bakan yardımcıları, Valiler vb.) kontrol edin.

Bakan yardımcılarının ve sivil idarecilerin bu listede yer almadığı, genel adli yargıya tabi olduğu teyit edilir.

Çeldiricileri elemek için listenin sınırlarını bilmek gerekir.

Anahtar Kavram

Yüce Divan Sıfatıyla Yargılanacak Kişiler ve Yetki Kapsamı

Daha Fazla Pratik

Yüce Divan kararlarına karşı yapılabilecek olan 'yeniden inceleme' başvurusunu ve bu sürecin işleyişini inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 76Soru →

1982 Anayasası'na göre, kanunların sadece "şekil" bakımından anayasaya aykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesinde iptal davası açılması için öngörülen süre, kanunun Resmî Gazete'de yayımlandığı tarihten itibaren kaç gündür?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 10

Cevap

Kanunların şekil bakımından denetimi için iptal davası açma süresi on gündür.

1982 Anayasası'na göre kanunların şekil bakımından denetlenmesi, Cumhurbaşkanınca veya Türkiye Büyük Millet Meclisi üyelerinin beşte biri tarafından, yayımlandığı tarihten itibaren on gün içinde istenebilir. Bu süre hak düşürücü bir süredir.

Adım Adım Çözüm

Kanunların anayasaya uygunluk denetimi türlerini belirle.

Kanunlar hem şekil hem de esas bakımından denetlenebilir.

Anayasa, denetim türüne göre farklı hak düşürücü süreler öngörmüştür.

Şekil bakımından denetim için öngörülen özel süreyi hatırla.

1982 Anayasası Madde 148'e göre bu süre on gündür.

Kanunların yasama sürecindeki hız ve istikrarını korumak amacıyla şekil denetimi kısa bir süreye bağlanmıştır.

Anahtar Kavram

İptal Davası Süreleri (Şekil ve Esas Ayrımı)

Tahmini Süre:30s

Soru 77Soru →

1982 Anayasası’nın güncel hükümleri ve Anayasa Mahkemesinin görev alanı çerçevesinde, mahkemenin yetkileri ve "Yüce Divan" sıfatıyla yürüttüğü yargılamalara ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Siyasi partilerin kapatılmasına veya devlet yardımından yoksun bırakılmasına ilişkin davaları karara bağlamak Anayasa Mahkemesinin görevleri arasındadır.

Bakan yardımcıları, görevleriyle ilgili işledikleri iddia edilen suçlardan dolayı Anayasa Mahkemesi tarafından Yüce Divan sıfatıyla yargılanırlar.

Anayasa Mahkemesi, kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin anayasaya şekil ve esas bakımlarından uygunluğunu denetlemekle görevlidir.

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanını, kendi üyeleri arasından seçmek Anayasa Mahkemesinin idari görevleri kapsamındadır.

Anayasa Mahkemesi; Cumhurbaşkanını, TBMM Başkanını ve Genelkurmay Başkanını görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Yüce Divan sıfatıyla yargılar.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bakan yardımcıları, görevleriyle ilgili işledikleri iddia edilen suçlardan dolayı Anayasa Mahkemesi tarafından Yüce Divan sıfatıyla yargılanırlar.

Cevap

Bakan yardımcılarının görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Yüce Divan'da yargılanacağı ifadesi yanlıştır.

1982 Anayasası'nın 148. maddesine göre; Cumhurbaşkanı, TBMM Başkanı, Cumhurbaşkanı Yardımcıları, Bakanlar, Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay üyeleri, Genelkurmay Başkanı, Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri Komutanları görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Yüce Divan'da yargılanır. Bakan yardımcıları bu listede yer almamaktadır; dolayısıyla onların görev suçları genel mahkemelerin veya ilgili idari yargı usullerinin konusudur.

Adım Adım Çözüm

Anayasa Mahkemesinin görevlerinin (Siyasi parti davaları, norm denetimi, bireysel başvuru) analiz edilmesi.

Parti davaları, norm denetimi ve Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı seçimi gibi görevlerin anayasal dayanağının olduğu tespit edilir.

AYM'nin genel görev tanımını doğrulamak.

Yüce Divan'da yargılanacak kişilerin listesinin (Anayasa m. 148) gözden geçirilmesi.

Cumhurbaşkanı, Bakanlar, yüksek yargı üyeleri, TBMM Başkanı ve komutanların listede olduğu ancak Bakan Yardımcılarının olmadığı görülür.

Yüce Divan sıfatıyla yargılama yetkisinin sınırlarını belirlemek.

Seçeneklerin anayasal metinle karşılaştırılması.

Bakan Yardımcılarının Yüce Divan kapsamında gösterilmesi yanlış bilgidir.

Hatalı ifadeyi tespit etmek.

Anahtar Kavram

Anayasa Mahkemesinin Görevleri ve Yüce Divan Kapsamı

Soru 78Soru →

Adli yargı kolunun en üst dereceli temyiz mercii olan Yargıtay’ın teşkilat yapısı ve kurum bünyesindeki seçim süreçleri dikkate alındığında, üyelerin ve başkanlık makamının belirlenme usulü hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Yargıtay üyelerinin tamamı Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçilir; Yargıtay Birinci Başkanı ise kendi üyeleri arasından Genel Kurul tarafından seçilir.

İdari yargı kolundaki mahkemelerin verdiği kararları incelemekle görevli olup üyelerinin bir kısmı Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve vekili, Yargıtay üyeleri arasından Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından doğrudan dört yıl için seçilir.

Yargıtay Birinci Başkanı, Cumhurbaşkanı tarafından Yargıtay üyeleri arasından yüksek mahkeme temsilcisi olarak doğrudan atanır.

Yargıtay üyelerinin bir bölümü Türkiye Büyük Millet Meclisi, bir bölümü ise Cumhurbaşkanı tarafından seçilen kontenjanlardan oluşur.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yargıtay üyelerinin tamamı Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçilir; Yargıtay Birinci Başkanı ise kendi üyeleri arasından Genel Kurul tarafından seçilir.

Cevap

Yargıtay üyelerinin tamamının Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçildiği ve Yargıtay Birinci Başkanı'nın kurumun kendi üyeleri arasından Genel Kurulca seçildiği bilgisi doğrudur.

Doğru yanıt olan ifade, 1982 Anayasası'nın 154. maddesinde belirtilen iki temel kuralı hatasız birleştirmektedir: Üyelerin tamamı Hâkimler ve Savcılar Kurulu (HSK) tarafından seçilir ve Birinci Başkan, Yargıtay Genel Kurulu tarafından kendi üyeleri arasından gizli oyla belirlenir.

Adım Adım Çözüm

Yargıtay'ın üye seçim usulünü belirleme

Yargıtay üyelerinin tamamı Hâkimler ve Savcılar Kurulu (HSK) tarafından seçilir.

Anayasal düzenleme gereği adli yargı mensuplarının yüksek mahkeme üyeliğine seçimi HSK yetkisindedir.

Yargıtay Birinci Başkanı'nın seçim usulünü belirleme

Yargıtay Birinci Başkanı, Yargıtay Genel Kurulunca kendi üyeleri arasından seçilir.

Yüksek mahkemelerin iç işleyişinde özerklik gereği başkanlık makamı kurumun kendi üyelerince belirlenir.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın atanma usulünü hatırlama

Genel Kurulca gösterilen adaylar arasından Cumhurbaşkanı tarafından atanır.

Bu süreç, kurumun önerisi ile yürütmenin onayı arasındaki dengeyi temsil eder.

Anahtar Kavram

Yargıtay'ın Teşkilat Yapısı ve Seçim Usulleri

Daha Fazla Pratik

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın seçim sürecindeki aday gösterme sayılarını ve görev süresini inceleyiniz.

Tahmini Süre:50s

Soru 79Soru →

1982 Anayasası’nın "Yargı" bölümünde düzenlenen yüksek mahkemelerden biri olan Yargıtay’ın teşkilat yapısı, üyelerinin belirlenme usulleri ve yargısal yetki alanı dikkate alındığında aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Yargıtay üyelerinin tamamı, Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından gizli oyla ve üye tamsayısının salt çoğunluğuyla seçilir.

Yargıtay Birinci Başkanı; kendi üyeleri arasından, üye tamsayısının salt çoğunluğu ve gizli oyla dört yıl için seçilir.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, Yargıtay Genel Kurulunca kendi üyeleri arasından belirlenecek adaylar arasından Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Yargıtay, vergi ve idare mahkemelerinden verilen karar ve hükümlerin son inceleme ve temyiz makamı olarak görev yapar.

Yargıtay, adli yargı mahkemelerince verilen ve kanunun başka bir adli yargı merciine bırakmadığı karar ve hükümlerin son inceleme merciidir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yargıtay, vergi ve idare mahkemelerinden verilen karar ve hükümlerin son inceleme ve temyiz makamı olarak görev yapar.

Cevap

Yargıtay, vergi ve idare mahkemelerinden verilen kararların son inceleme ve temyiz makamı olarak görev yapar ifadesi yanlıştır.

Doğru cevap olan seçenek, Yargıtay'ın vergi ve idare mahkemeleri üzerinde temyiz yetkisi olduğunu iddia etmektedir. Ancak 1982 Anayasası'na göre idari yargı kolunun (vergi ve idare mahkemeleri dahil) en üst dereceli temyiz mercii Danıştay'dır. Yargıtay ise sadece adli yargı kolunda görev yapan mahkemelerin kararlarını incelemekle yetkilidir.

Adım Adım Çözüm

Yargı kollarının ayrımını yapın.

Türk hukuk sisteminde adli yargı ve idari yargı olmak üzere iki ana yargı kolu bulunmaktadır.

Yüksek mahkemelerin görev alanlarını belirlemek için hangi yargı koluna hizmet ettiklerini bilmek gerekir.

Yargıtay'ın görev alanını belirleyin.

Yargıtay, adli yargı kolundaki (hukuk ve ceza mahkemeleri) kararların son inceleme merciidir.

Anayasa'nın 154. maddesi Yargıtay'ı adli yargı yüksek mahkemesi olarak tanımlar.

Vergi ve idare mahkemelerinin bağlı olduğu yüksek mahkemeyi tespit edin.

İdari yargı kolunda yer alan vergi ve idare mahkemelerinin kararları için temyiz mercii Danıştay'dır.

Yargıtay'ın idari yargı alanında görev yapması hukuk mantığına ve anayasal görev dağılımına aykırıdır.

Anahtar Kavram

Yargıtay'ın Adli Yargı Temyiz Mercii Olması

Tahmini Süre:50s

Soru 80Soru →

1982 Anayasası’nın hükümleri uyarınca Anayasa Mahkemesinin görevleri ile "Yüce Divan" sıfatıyla yürüttüğü yargılamaların usulü hakkında aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Siyasi partilerin mali denetimini yaparken Sayıştaydan yardım alır; ancak denetim sonucunda partinin mal edinimlerinin uygunluğuna ilişkin nihai karar mahkemenin kendisine aittir.

Yüce Divan sıfatıyla yürütülen yargılamalarda savcılık görevini, Danıştay Başsavcısı veya Danıştay Başsavcıvekili yerine getirir.

Anayasa Mahkemesi, kendi üyeleri arasından gizli oyla ve üye tamsayısının salt çoğunluğuyla Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanını seçmekle görevlidir.

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı ile Genelkurmay Başkanı, görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Yüce Divan'da yargılanan kişiler arasında yer alır.

Yüce Divan tarafından verilen kararlara karşı, ilgililer tarafından Genel Kurul nezdinde bir defaya mahsus olmak üzere "yeniden inceleme" talebinde bulunulabilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yüce Divan sıfatıyla yürütülen yargılamalarda savcılık görevini, Danıştay Başsavcısı veya Danıştay Başsavcıvekili yerine getirir.

Cevap

Yüce Divan sıfatıyla yürütülen yargılamalarda savcılık görevini Danıştay Başsavcısının yürüteceğine dair ifade yanlıştır; bu görev Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısına aittir.

1982 Anayasası'nın 148. maddesinin altıncı fıkrasına göre, Yüce Divanda savcılık görevini Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı veya Cumhuriyet Başsavcıvekili yapar. Danıştay Başsavcısının bu süreçte bir görevi bulunmamaktadır.

Adım Adım Çözüm

Anayasa Mahkemesinin idari ve yargısal görevlerini listele.

Mahkeme; norm denetimi, bireysel başvuru, siyasi parti kapatma/mali denetim, Yüce Divan yargılaması ve Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı seçimi gibi görevlere sahiptir.

Soru kökündeki seçeneklerin doğruluğunu teyit etmek için görev alanının sınırlarını belirlemek gerekir.

Yüce Divan yargılama usulündeki savcılık makamını belirle.

1982 Anayasası'nın 148. maddesi uyarınca, Yüce Divanda savcılık görevini Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı veya Yargıtay Cumhuriyet Başsavcıvekili yapar.

Yargılama makamı AYM olsa da savcılık makamının adli yargının en üst başsavcılığına verildiğini ayırt etmek gerekir.

Seçeneklerdeki idari görevleri (Sayıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi ilişkisi) doğrula.

Siyasi parti denetiminde Sayıştay yardımcı kuruluştur, Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı ise bizzat AYM üyeleri arasından seçilir.

Karmaşık görev paylaşımlarındaki yetki sınırlarını kontrol etmek hatalı seçeneği bulmayı sağlar.

Anahtar Kavram

Anayasa Mahkemesinin Yüce Divan yargılama usulü ve yüksek mahkemeler arası görev dağılımı.

Tahmini Süre:1m 30s

ÖncekiSayfa 4 / 7Sonraki

Yargı

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm