Yasama

194 soru

1982 Anayasası'nın mevcut hükümleri ve 2017 anayasa değişiklikleri ile getirilen yeni hükümet sistemi ilkeleri dikkate alındığında; milletvekilliği sıfatının sona ermesi, düşme usulü ve bu işlemlere karşı öngörülen yargısal denetim mekanizması ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Meclis çalışmalarına özürsüz veya izinsiz olarak bir ay içinde toplam beş birleşim günü katılmayan milletvekilinin üyeliğinin düşmesine üye tamsayısının salt çoğunluğuyla karar verilir; bu karara karşı yedi gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurulabilir.

Milletvekilliğiyle bağdaşmayan bir görevi sürdürmekte ısrar eden üyenin milletvekilliğinin düşmesine Genel Kurulca gizli oyla karar verilir; ancak bu işlem bir yasama tercihi olduğundan Anayasa Mahkemesine iptal başvurusu yapılamaz.

Seçilmeye engel bir suçtan dolayı kesin hüküm giyen milletvekilinin üyeliği, mahkeme kararının Genel Kurula bildirilmesiyle düşer; bu bildirime karşı milletvekili yedi gün içinde Anayasa Mahkemesine iptal davası açabilir.

Yasama dokunulmazlığı TBMM Genel Kurulu tarafından kaldırılan bir milletvekilinin milletvekilliği sıfatı da kararın alındığı anda kendiliğinden sona erer ve ilgili seçim bölgesinde ara seçime gidilmesi zorunlu hale gelir.

Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakan olarak atanan bir milletvekilinin üyeliğinin sona ermesi için Meclis Başkanlık Divanı tarafından bir tespit kararı alınmalı ve bu karar Resmi Gazete'de yayımlanmalıdır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meclis çalışmalarına özürsüz veya izinsiz olarak bir ay içinde toplam beş birleşim günü katılmayan milletvekilinin üyeliğinin düşmesine üye tamsayısının salt çoğunluğuyla karar verilir; bu karara karşı yedi gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurulabilir.

Cevap

Meclis çalışmalarına devamsızlık nedeniyle milletvekilliğinin düşürülmesine üye tamsayısının salt çoğunluğuyla (en az 301 milletvekili) karar verilmesi ve bu kararın Anayasa Mahkemesi denetimine tabi olması doğru ifadedir.

Anayasa'nın 84. maddesinin dördüncü fıkrasına göre, devamsızlık nedeniyle milletvekilliğinin düşmesi kararı üye tamsayısının salt çoğunluğu (301) ile alınır. Aynı zamanda Anayasa'nın 85. maddesi uyarınca, Genel Kurul tarafından alınan bu düşme kararına karşı milletvekili veya bir başka üye 7 gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurabilir ve Mahkeme bu istemi 15 gün içinde karara bağlar.

Adım Adım Çözüm

Devamsızlık durumunun tespiti

Bir ay içinde özürsüz veya izinsiz toplam 5 birleşim gününe katılmama durumu belirlenir.

Anayasa'nın 84. maddesinin 4. fıkrasındaki düşme nedeninin oluşup oluşmadığını kontrol etmek gerekir.

Karar yeter sayısının kontrolü

Bu gerekçeyle düşme kararı verilebilmesi için üye tamsayısının salt çoğunluğunun (600 vekilden en az 301 vekil) olumlu oyu şarttır.

Devamsızlık nedeniyle düşme, diğer düşme nedenlerinden farklı olarak nitelikli çoğunluk gerektirir.

Yargısal denetim yolunun belirlenmesi

Karara karşı 7 gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurulabilir; Mahkeme 15 gün içinde kesin kararını verir.

Anayasa'nın 85. maddesi; istifa, bağdaşmazlık ve devamsızlık nedeniyle alınan parlamento kararlarını yargı denetimine tabi kılmıştır.

Anahtar Kavram

Milletvekilliğinin parlamento kararı ile düşürülmesi halleri ve Anayasa Mahkemesi denetimi

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin düşmesi durumunda AYM'ye başvurabilen tek kişinin 'ilgili milletvekili' olmadığı, diğer vekillerin de başvurabileceği kuralını inceleyiniz.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 182Soru →

$1982$ Anayasası ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde, bir anayasa değişikliği kanununun halkoylamasına (referandum) sunulması ve bu sürecin sonuçlanmasıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Halkoylamasına sunulan bir anayasa değişikliğinin kabul edilmiş sayılması için, kullanılan geçerli oyların yarısından fazlasının (

50\% + 1

) kabul yönünde olması yeterli olup; oylamaya katılan seçmen sayısı için belirli bir baraj veya katılım oranı şartı aranmaz.

Cumhurbaşkanı, halkoyuna sunduğu bir anayasa değişikliği kanunu halk tarafından reddedilse dahi, kanun metninde değişiklik yapmadan "devletin ali menfaatleri" gereği kanunu onaylayarak yürürlüğe koyabilir.

Anayasa değişikliği halkoylaması, ilgili kanunun Resmî Gazete’de yayımlanmasını takip eden kırk beşinci günden sonraki ilk pazar günü gerçekleştirilir.

Halkoylamasına sunulan kanun metninde birden fazla madde bulunması durumunda, seçmenler her bir madde için ayrı ayrı "evet" veya "hayır" oyu kullanmak zorundadır.

Cumhurbaşkanınca halkoylamasına sunulan bir anayasa değişikliği kanunu üzerinde, halkoylaması öncesinde Anayasa Mahkemesi tarafından "esasa ilişkin" bir yerindelik denetimi yapılması zorunludur.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Halkoylamasına sunulan bir anayasa değişikliğinin kabul edilmiş sayılması için, kullanılan geçerli oyların yarısından fazlasının ( $50\% + 1$ ) kabul yönünde olması yeterli olup; oylamaya katılan seçmen sayısı için belirli bir baraj veya katılım oranı şartı aranmaz.

Cevap

Halkoylamasına sunulan değişikliğin kabulü için geçerli oyların salt çoğunluğu (

50\% + 1

) yeterlidir ve seçmen katılım oranı şartı bulunmamaktadır.

Doğru ifadeye göre, bir anayasa değişikliğinin referandumda kabul edilmesi için kullanılan geçerli oyların yarısından bir fazlasının (

50\% + 1

) 'evet' çıkması kafidir. Türkiye'de referandumun geçerli sayılması için seçmenlerin örneğin yarısının sandığa gitmesi gibi bir katılım şartı (quorom) aranmaz.

Adım Adım Çözüm

Halkoylaması sonucunun geçerlilik şartlarını belirle.

Anayasa ve

3376

sayılı Kanun, geçerli oyların yarısından fazlasının evet çıkmasını şart koşar.

Halkın doğrudan katılımıyla gerçekleşen iradenin sayısal yeterliliğini tespit etmek gerekir.

Katılım barajı (quorom) olup olmadığını kontrol et.

Türk hukuk sisteminde referandumların geçerli sayılması için seçmenlerin belirli bir yüzdesinin sandığa gitmesi zorunluluğu yoktur.

Seçmen iradesinin sandığa yansıyan kısmı üzerinden meşruiyet devşirilir.

Süre ve usul kurallarını doğrula.

Resmî Gazete yayımından sonraki

60

. günden sonraki ilk pazar kuralı esastır.

Sürecin takvimsel netliğini sağlamak amacıyla ilgili kanun hükmü uygulanır.

Anahtar Kavram

Halkoylaması (Referandum) Karar Yeter Sayısı ve Usulü

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 183Soru →

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Başkanlık Divanı'nın oluşumu ve Siyasi Parti Gruplarının parlamento içindeki hukuki statüsü ile ilgili 1982 Anayasası hükümleri uyarınca aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Siyasi parti grupları, Meclis Başkanlığı seçimi için kendi içlerinden aday belirleyebilir ve Meclis Genel Kuruluna aday gösterebilirler.

Meclis Başkanı ve oturumu yöneten başkanvekili, üyesi bulundukları siyasi partinin veya parti grubunun Meclis içindeki veya dışındaki faaliyetlerine katılamazlar.

Siyasi parti grupları en az yirmi milletvekilinden oluşur ve Başkanlık Divanı'ndaki temsilci sayıları grupların üye sayısına göre belirlenir.

TBMM Başkanı hiçbir durumda oy kullanamazken, başkanvekilleri sadece oturumu yönettikleri sırada oy kullanamazlar.

Bir yasama döneminde Başkanlık Divanı için iki seçim yapılır ve ilk seçilenlerin görev süresi iki yıldır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Siyasi parti grupları, Meclis Başkanlığı seçimi için kendi içlerinden aday belirleyebilir ve Meclis Genel Kuruluna aday gösterebilirler.

Cevap

Siyasi parti gruplarının Meclis Başkanlığı için aday gösterebileceğini belirten ifade yanlıştır; çünkü Anayasa bu durumu açıkça yasaklamıştır.

Doğru yanıt olan ifade yanlıştır çünkü 1982 Anayasası'nın 94. maddesi uyarınca siyasi parti gruplarının Meclis Başkanlığı için aday göstermesi, adaylar üzerine görüşme yapması veya karar alması kesinlikle yasaklanmıştır. Bu yasak, yasama organının başındaki kişinin partizan etkilerden uzak ve tarafsız kalmasını sağlamak için getirilmiş temel bir anayasal kuraldır.

Adım Adım Çözüm

Başkanlık Divanı'nın tarafsızlık kurallarını incele.

Meclis Başkanı ve Divan üyeleri için anayasal tarafsızlık kriterleri belirlenmiştir.

Başkanlık makamının tüm meclise eşit mesafede olması gerekmektedir.

Siyasi parti gruplarının Speaker (Meclis Başkanı) seçimine etkisini değerlendir.

1982 Anayasası Madde 94: 'Siyasi parti grupları, Meclis Başkanlığı için aday gösteremezler.'

Siyasi partilerin bu süreçte kurumsal olarak taraf olmalarının engellenmesi amaçlanmaktadır.

Anahtar Kavram

TBMM Başkanı'nın Tarafsızlığı ve Siyasi Parti Gruplarının Yasakları

Daha Fazla Pratik

Siyasi parti gruplarının yapamayacağı diğer bir işlem olan 'Meclis Soruşturması hakkında görüşme ve karar' yasağını inceleyiniz.

Tahmini Süre:50s

Soru 184Soru →

$1982$ Anayasası’na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından üye tamsayısının beşte üç çoğunluğuyla ( $360$ oy) kabul edilerek Cumhurbaşkanına gönderilen bir anayasa değişikliği kanunu, Cumhurbaşkanı tarafından bir daha görüşülmek üzere Meclise geri gönderilmiştir. Meclis, geri gönderilen bu kanunu ikinci görüşmede **üye tamsayısının üçte iki çoğunluğuyla ( $400$ oy)** aynen kabul etmiştir.

Bu durumda Cumhurbaşkanının söz konusu kanun üzerindeki yetkileriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cumhurbaşkanı kanunu onaylayabilir veya halkoyuna sunabilir.

Meclis kanunu aynen kabul ettiği için Cumhurbaşkanı kanunu doğrudan onaylamak zorundadır.

Kanun ilk oylamada beşte üç çoğunlukla kabul edildiği için her durumda zorunlu halkoyuna sunulmalıdır.

Cumhurbaşkanı kanunu halkoyuna sunarsa, kanunun kabulü için halkoylamasında en az üçte iki çoğunluk gerekir.

Cumhurbaşkanı kanunu onaylamazsa, kanun Meclis tarafından üye tamsayısının salt çoğunluğuyla referanduma götürülür.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı kanunu onaylayabilir veya halkoyuna sunabilir.

Cevap

Cumhurbaşkanı kanunu onaylayabilir veya halkoyuna sunabilir.

Doğru cevap olan ifade,

1982

Anayasası'nın

175

. maddesine tam uyumludur. Meclis, Cumhurbaşkanı tarafından geri gönderilen bir anayasa değişikliği kanununu üye tamsayısının üçte iki çoğunluğu (

400

ve üzeri) ile aynen kabul ederse, Cumhurbaşkanı bu kanunu yayımlayarak (onaylayarak) yürürlüğe koyabilir veya kendi takdiriyle halkoyuna sunabilir. Bu durumda referandum zorunlu değil, Cumhurbaşkanının isteğine bağlıdır (ihtiyari referandum).

Adım Adım Çözüm

Meclis'in nihai karar yeter sayısını tespit etme

Meclis ikinci görüşmede kanunu

400

oy (üçte iki çoğunluk) ile kabul etmiştir.

Anayasa değişikliği sürecinde Cumhurbaşkanının yetkilerini belirleyen temel kriter, Meclis'in ulaştığı nihai oy sayısıdır.

Eşik değerlere göre Cumhurbaşkanının yetkilerini analiz etme

Meclis

400

ve üzeri oyla kabul ettiğinde, Cumhurbaşkanı kanunu onaylayabilir, geri gönderebilir veya ihtiyari (isteğe bağlı) olarak halkoyuna sunabilir.

Anayasa'nın

175

. maddesi, 2/3 çoğunluğa ulaşan değişikliklerde Cumhurbaşkanına takdir yetkisi tanımaktadır.

Geri gönderilen kanunun aynen kabulü kuralını uygulama

Meclis kanunu 'aynen kabul' ettiği için Cumhurbaşkanı kanunu tekrar geri gönderemez; ya onaylamalı ya da halkoyuna sunmalıdır.

Aynen kabul durumunda veto yetkisi tükenir ancak referandum yetkisi korunur.

Anahtar Kavram

Anayasa Değişikliklerinde Cumhurbaşkanının Onay ve Referandum Yetkisi

İpuçları

Anayasa değişikliklerinde Cumhurbaşkanının yetkileri, kanunun kabul edildiği oy sayısına (

360

veya

400

eşiği) göre değişir.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 185Soru →

$1982$ Anayasası'nın seçimlerin yenilenmesine ( $fesih$ ) ilişkin hükümleri uyarınca, Türkiye Büyük Millet Meclisinin ( $TBMM$ ) seçimleri yenileme yetkisi ve bu kararın hukuki sonuçları hakkında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Meclis tarafından üye tamsayısının beşte üç çoğunluğuyla seçimlerin yenilenmesine karar verilmesi halinde, Cumhurbaşkanı ikinci döneminde olsa dahi bir kez daha aday olabilir.

Seçimlerin yenilenmesi kararı Meclis üye tamsayısının salt çoğunluğu ile alınır ve karar alındıktan sonraki doksan günü takip eden ilk Pazar günü seçimler gerçekleştirilir.

Meclis tarafından seçimlerin yenilenmesine karar verildiğinde sadece milletvekili genel seçimleri yapılır; Cumhurbaşkanı kendi görev süresini tamamlar.

Cumhurbaşkanı, seçimlerin yenilenmesine karar verebilmek için Meclisin en az kırk sekiz saat boyunca toplanamamış olması şartını yerine getirmelidir.

Seçimlerin yenilenmesi kararı verildiği andan itibaren hem Meclisin hem de Cumhurbaşkanının yetkileri sona erer ve ülke seçime geçici bir Bakanlar Kurulu ile gider.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meclis tarafından üye tamsayısının beşte üç çoğunluğuyla seçimlerin yenilenmesine karar verilmesi halinde, Cumhurbaşkanı ikinci döneminde olsa dahi bir kez daha aday olabilir.

Cevap

Meclis tarafından üye tamsayısının beşte üç çoğunluğuyla seçimlerin yenilenmesine karar verilmesi halinde, Cumhurbaşkanı ikinci döneminde olsa dahi bir kez daha aday olabilir.

Seçimlerin yenilenmesine ilişkin kararın Meclis tarafından nitelikli çoğunlukla (

3/5

) alınması, Cumhurbaşkanının adaylık süreci için kritik bir istisna tanır. Eğer Cumhurbaşkanı ikinci dönemindeyse ve Meclis bu kararı alırsa, Cumhurbaşkanı'na üçüncü bir kez seçilme imkanı anayasal olarak sağlanmış olur. Bu kural, Cumhurbaşkanı'nın kendi kararıyla seçimleri yenilemesi durumunda geçerli değildir.

Adım Adım Çözüm

1982

Anayasası Madde

116

hükmünü inceleyin.

Meclisin beşte üç (

360

) çoğunlukla seçimleri yenileyebileceği tespit edilir.

Anayasal yetki sınırını ve yeter sayısını belirlemek için.

Yenileme kararının Cumhurbaşkanının adaylığı üzerindeki etkisini değerlendirin.

Cumhurbaşkanının ikinci döneminde Meclis tarafından seçimlerin yenilenmesi, mevcut başkana bir kez daha adaylık yolu açar.

Anayasa'da düzenlenen özel istisnayı ayırt etmek için.

Seçimlerin zamanlamasını ve birlikteliğini kontrol edin.

Karardan sonraki

60

. günü takip eden ilk Pazar günü hem Meclis hem Cumhurbaşkanlığı seçimleri birlikte yapılır.

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nin eş zamanlılık ilkesini doğrulamak için.

Anahtar Kavram

Seçimlerin Yenilenmesi ve Görev Süresi İstisnası

Daha Fazla Pratik

Seçimlerin ertelenmesi (erteleme) kurumunun sadece savaş sebebiyle ve en fazla 1 yıl süreyle yapılabileceği kuralını yenileme ile karşılaştırarak çalışınız.

Tahmini Süre:1m 45s

Soru 186Soru →

$1982$ Anayasası’nın $175$ . maddesinde düzenlenen anayasa değişikliği usulüne göre; TBMM tarafından üye tamsayısının beşte üçü ile üçte ikisinden az bir çoğunlukla ( $385$ kabul oyu) kabul edilen bir anayasa değişikliği kanunu, Cumhurbaşkanı tarafından bir kez daha görüşülmek üzere Meclise geri gönderilmiştir. Meclis, geri gönderilen bu kanunu üye tamsayısının üçte iki çoğunluğu ( $410$ kabul oyu) ile herhangi bir değişiklik yapmadan aynen kabul etmiştir. Bu durumda söz konusu kanun ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cumhurbaşkanı kanunu onaylamak zorundadır; halkoyuna sunma yetkisi bulunmamaktadır.

Kanun üye tamsayısının üçte iki çoğunluğu ile kabul edildiği için Cumhurbaşkanı tarafından doğrudan onaylanabilir veya ihtiyari olarak halkoyuna sunulabilir.

İlk oylamada beşte üç çoğunlukla kabul edildiği için, Meclis üye tamsayısının üçte iki çoğunluğuyla aynen kabul etse dahi halkoyuna sunulması zorunludur.

Cumhurbaşkanı kanunu ikinci kez veto ederek Meclise geri gönderme yetkisine sahiptir.

Meclis, geri gönderilen kanunu ancak üye tamsayısının salt çoğunluğu ile kabul edebileceği için yapılan oylama geçersizdir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kanun üye tamsayısının üçte iki çoğunluğu ile kabul edildiği için Cumhurbaşkanı tarafından doğrudan onaylanabilir veya ihtiyari olarak halkoyuna sunulabilir.

Cevap

Kanun üye tamsayısının üçte iki çoğunluğu ile kabul edildiği için Cumhurbaşkanı tarafından doğrudan onaylanabilir veya ihtiyari olarak halkoyuna sunulabilir.

Anayasa'nın

175

. maddesi uyarınca, Cumhurbaşkanı tarafından geri gönderilen bir anayasa değişikliği kanunu, Meclis tarafından üye tamsayısının üçte iki çoğunluğu (

400

ve üzeri) ile herhangi bir değişiklik yapılmadan aynen kabul edilirse, Cumhurbaşkanı bu kanunu onaylayabilir (Resmi Gazete'de yayımlayabilir) veya halkoyuna sunabilir. Bu durumda referanduma gitmek bir zorunluluk değil, Cumhurbaşkanı'nın takdirinde olan ihtiyari bir yoldur.

Adım Adım Çözüm

Meclis'in ilk kabul oranını analiz etmek

İlk oylamada

385

oy alınmıştır, bu oran beşte üç (

360

) ile üçte iki (

400

) arasındadır.

Anayasa değişikliğinin ilk aşamadaki hukuki statüsünü belirlemek için gereklidir.

Cumhurbaşkanı'nın iade sonrası Meclis kararını incelemek

Meclis kanunu

410

oy ile 'aynen kabul' etmiştir.

Meclis'in iade edilen kanun üzerindeki ısrar yetkisini ve ulaştığı yeni çoğunluğu tespit etmek gerekir.

Anayasa'nın

175

. maddesindeki 'aynen kabul' kuralını uygulamak

Meclis üçte iki çoğunlukla (

400

ve üzeri) aynen kabul ettiği için Cumhurbaşkanı'na 'onay' veya 'referandum' seçeneği tanınır.

400

ve üzeri oyla kabul edilen anayasa değişikliklerinde referandum zorunlu değil, ihtiyaridir.

Anahtar Kavram

Anayasa Değişikliklerinde Cumhurbaşkanının İhtiyari Referandum Yetkisi

Soru 187Soru →

1982 Anayasası'na göre, milletvekilliğinin düşmesi hallerinden hangisinde üyeliğin sona ermesi için TBMM Genel Kurulunda oylama yapılarak bir karar alınmasına gerek yoktur ve düşme işlemi kesin mahkeme kararının Genel Kurula bildirilmesiyle kendiliğinden gerçekleşir?

Milletvekilinin istifa etmesi

Meclis çalışmalarına özürsüz veya izinsiz olarak bir ay içinde toplam beş birleşim günü katılmaması

Milletvekilliği ile bağdaşmayan bir görev veya hizmeti sürdürmekte ısrar etmesi

Seçilmeye engel bir suçtan dolayı kesin hüküm giymesi

Milletvekilinin yasama dokunulmazlığının kaldırılması

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Seçilmeye engel bir suçtan dolayı kesin hüküm giymesi

Cevap

Milletvekilliğinin kesin hüküm giyme nedeniyle sona ermesi, kararın Genel Kurula bildirilmesiyle gerçekleşen bir işlemdir ve oylama gerektirmez.

1982 Anayasası uyarınca, seçilmeye engel bir suçtan kesin hüküm giyen veya kısıtlanan milletvekillerinin üyeliği, bu konudaki mahkeme kararının TBMM Genel Kuruluna bildirilmesiyle kendiliğinden düşer. Bu durum, yasama organının takdirinde olan bir 'karar' değil, hukuki bir sonucun 'bildirimi' niteliğindedir.

Adım Adım Çözüm

Milletvekilliğinin düşme hallerini tasnif etme

Milletvekilliğinin düşmesi; TBMM Kararı ile (İstifa, Devamsızlık, Bağdaşmazlık) veya Kendiliğinden/Bildirim ile (Kesin Hüküm, Kısıtlanma, Ölüm, Bakan/CBY Atanma) gerçekleşir.

Soru, bildirim yoluyla düşen hali aramaktadır.

Bildirim usulünü inceleme

Kesin mahkeme kararının (kesin hüküm veya kısıtlanma) Genel Kurula bildirilmesi, üyeliği başka bir işleme gerek kalmaksızın sona erdirir.

Anayasa'nın 84. maddesi bu ayrımı net bir şekilde yapmıştır.

Yanlış seçeneklerin hukuki niteliğini belirleme

İstifa, bağdaşmazlık ve devamsızlık hallerinde Genel Kurul kararı şarttır. Dokunulmazlığın kaldırılması ise üyeliği düşürmez.

Doğru cevabı doğrulamak ve çeldiricileri elemek için gereklidir.

Anahtar Kavram

Milletvekilliğinin Sona Erme Usulleri (Karar vs. Bildirim)

Daha Fazla Pratik

TBMM Genel Kurul kararıyla düşürülen üyeliklerde (İstifa, Bağdaşmazlık, Devamsızlık), ilgili milletvekili veya bir diğer milletvekili, kararın alındığı tarihten itibaren 7 gün içinde Anayasa Mahkemesine iptal davası açabilir. Mahkeme 15 gün içinde kesin kararını verir.

Tahmini Süre:50s

Soru 188Soru →

1982 Anayasası'nda 2017 yılında yapılan anayasa değişikliği ile milletvekili seçilme yeterliliği şartlarında ve seçimlerin işleyişine dair bazı esaslarda önemli düzenlemeler gerçekleştirilmiştir. Bu düzenlemeler ve güncel anayasal ilkeler göz önüne alındığında, milletvekili seçilme yeterliliği ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Milletvekili seçilebilmek için 2017 değişikliği öncesinde 30 olan yaş şartı 25'e, günümüzde ise 21'e indirilmiştir.

Seçilme yeterliliği için 'askerlik hizmetini fiilen yapmış olma' şartı kaldırılmış, 'askerlik ile ilişiği bulunmamak' yeterli kabul edilmiştir.

Her seçmenin sosyal statüsü veya eğitim düzeyine bakılmaksızın sadece bir oy hakkına sahip olması 'genel oy' ilkesinin bir sonucudur.

Taksirli suçlar da dahil olmak üzere, toplam bir yıl veya daha fazla hapis cezasına hüküm giyenler milletvekili seçilemezler.

Anayasa uyarınca, milletvekili adayı olabilmek için en az ortaokul mezunu olma şartı aranmaktadır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Seçilme yeterliliği için 'askerlik hizmetini fiilen yapmış olma' şartı kaldırılmış, 'askerlik ile ilişiği bulunmamak' yeterli kabul edilmiştir.

Cevap

Milletvekili seçilme yeterliliğinde askerlik hizmetini fiilen yapmış olma şartının kaldırılarak 'askerlik ile ilişiği bulunmamak' ifadesinin getirilmesi doğru bir ifadedir.

2017 yılında yapılan anayasa değişikliği ile 1982 Anayasası'nın 76. maddesinde yer alan 'askerlik hizmetini yapmış olmak' ibaresi 'askerlik ile ilişiği bulunmamak' şeklinde değiştirilmiştir. Bu sayede askerlik çağına gelmemiş olanlar veya tecilli olanlar da milletvekili seçilebilmektedir.

Adım Adım Çözüm

2017 Anayasa değişikliği ile değişen şartları analiz et.

Seçilme yaşının 25'ten 18'e indiğini ve askerlik şartının 'ilişiği bulunmamak' şeklinde esnetildiğini saptar.

Soruda 2017 değişikliklerine özel bir vurgu yapılmaktadır.

Seçim ilkelerinin tanımlarını kontrol et.

Eşit oy (1 kişi = 1 oy) ile Genel oy (herkesin oy hakkı olması) farkını ayırt eder.

Seçim ilkeleri arasındaki kavramsal karışıklığı gidermek gerekir.

Suç türleri ve eğitim şartını mevzuata göre değerlendir.

Taksirli suçların istisna olduğunu ve eğitim şartının ilkokul düzeyinde kaldığını teyit eder.

Anayasanın 76. maddesindeki teknik detayları doğrulamak için gereklidir.

Anahtar Kavram

2017 Anayasa Değişikliği ve Milletvekili Seçilme Yeterliliği

Daha Fazla Pratik

Milletvekili seçilme yeterliliğini kaybeden bir üyenin milletvekilliğinin düşme sürecini ve bu karara karşı yargı yolunu inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:50s

Soru 189Soru →

1982 Anayasası'na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulunun toplam $260$ milletvekilinin katılımıyla toplandığı bir birleşimde, hakkında Anayasa'da özel bir karar yeter sayısı öngörülmeyen bir kanun teklifinin oylamasına geçilmiştir. Yapılan oylama sonucunda $145$ kabul, $100$ ret ve $15$ çekimser oy kullanıldığı tespit edilmiştir.

Buna göre, söz konusu oylama ve sonuçla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Toplantı yeter sayısı sağlandığı ve kabul oyları ret oylarından fazla olduğu için kanun teklifi kabul edilmiş sayılır.

Karar yeter sayısı, toplantıya katılanların salt çoğunluğu olan

131

olduğu ve kabul oyları bu sayıyı geçtiği için teklif yasalaşmıştır.

Teklif reddedilmiştir; çünkü kabul oylarının sayısı, üye tamsayısının dörtte birinin bir fazlası olan

151

sayısına ulaşmamıştır.

Kanun teklifi reddedilmiştir; çünkü bu tür oylamalarda karar yeter sayısı üye tamsayısının salt çoğunluğu olan

301

milletvekilidir.

Oylama geçersizdir; çünkü birleşimde hazır bulunan milletvekili sayısı toplantı yeter sayısı olan

301

sayısının altında kalmıştır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Teklif reddedilmiştir; çünkü kabul oylarının sayısı, üye tamsayısının dörtte birinin bir fazlası olan $151$ sayısına ulaşmamıştır.

Cevap

Kabul oylarının sayısı anayasal alt sınır olan

151

sayısına ulaşmadığı için teklif reddedilmiştir.

1982 Anayasası'nın 96. maddesine göre TBMM, yapacağı seçimler dahil bütün işlerinde üye tamsayısının en az üçte biri (200) ile toplanır ve anayasada başkaca bir hüküm yoksa toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile karar verir. Ancak karar yeter sayısı hiçbir şekilde üye tamsayısının dörtte birinin bir fazlasından (151) az olamaz. Senaryoda 260 kişi ile toplantı yeter sayısı sağlanmıştır. 260'ın salt çoğunluğu 131 olsa da anayasal sınır olan 151 aranır. 145 kabul oyu bu sınırı geçemediği için teklif reddedilmiştir.

Adım Adım Çözüm

Toplantı yeter sayısının kontrol edilmesi

600 / 3 = 200

Meclisin toplanabilmesi için üye tamsayısının en az üçte birinin (200 milletvekili) hazır bulunması gerekir. 260 katılım ile bu sayı sağlanmıştır.

Katılanların salt çoğunluğunun hesaplanması

260 / 2 = 130 \rightarrow 131

Anayasa'da aksine hüküm yoksa kararlar katılanların salt çoğunluğuyla alınır.

Anayasal karar yeter sayısı alt sınırının (blok sınır) kontrol edilmesi

600 / 4 = 150 \rightarrow 151

Karar yeter sayısı hiçbir şekilde üye tamsayısının dörtte birinin bir fazlasından (151) az olamaz.

Oylama sonucunun değerlendirilmesi

145 < 151

Gereken salt çoğunluk 131 olmasına rağmen, anayasal alt sınır olan 151 sağlanamadığı için teklif reddedilmiş sayılır.

Anahtar Kavram

TBMM Karar Yeter Sayısı ve Anayasal Alt Sınır

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 190Soru →

1982 Anayasası'na göre, milletvekilliğinin düşmesi durumlarından hangisinde; işlemin yapıldığı tarihten itibaren yedi gün içinde, Anayasa Mahkemesine iptal başvurusunda bulunulabilmesi mümkündür?

Milletvekili seçilmeye engel bir suçtan kesin hüküm giyilmesi

Milletvekilliğiyle bağdaşmayan bir görevde ısrar edilmesi

Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakan olarak atanılması

Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından yasama dokunulmazlığının kaldırılması

Mahkeme tarafından kısıtlanmasına karar verilmesi

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekilliğiyle bağdaşmayan bir görevde ısrar edilmesi

Cevap

Milletvekilliğiyle bağdaşmayan bir görevde ısrar edilmesi durumunda, işlemin yapıldığı tarihten itibaren yedi gün içinde Anayasa Mahkemesine iptal başvurusunda bulunulabilir.

Milletvekilliğiyle bağdaşmayan bir hizmeti veya görevi sürdürmekte ısrar eden üyenin vekilliği, Meclis Genel Kurulu tarafından gizli oylama ile düşürülür. 1982 Anayasası'nın 85. maddesi uyarınca; bu şekilde Genel Kurul kararıyla üyeliği düşürülen milletvekili veya bir başka milletvekili, kararın alındığı tarihten itibaren yedi gün içinde kararın iptali için Anayasa Mahkemesine başvurabilir. Mahkeme on beş gün içinde kesin kararını verir.

Adım Adım Çözüm

Milletvekilliğini sona erdiren hallerin usul bakımından sınıflandırılması.

Düşme halleri 'Meclis kararıyla (istifa, bağdaşmazlık, devamsızlık)' ve 'Bildirimle/Kendiliğinden (kesin hüküm, kısıtlanma, ölüm, atama)' olarak ikiye ayrılır.

Yargısal denetim yolu her düşme usulü için aynı değildir.

Anayasa'nın 85. maddesindeki yargısal denetim kuralının hatırlanması.

Sadece Genel Kurul kararıyla düşürülen (istifa, bağdaşmazlık, devamsızlık) üyeler için 7 gün içinde AYM'ye başvuru hakkı tanınmıştır.

Meclis iradesiyle gerçekleşen düşürme işlemlerinin hukukiliğini denetlemek amaçlanmıştır.

Seçeneklerin analiz edilerek doğru hukuki kategorinin saptanması.

Milletvekilliği ile bağdaşmayan bir görevde ısrar edilmesi, Genel Kurulun gizli oylaması ve kararıyla sonuçlanan bir durum olduğundan AYM denetimine tabidir.

Bu durum, bildirime tabi olan kesin hüküm veya kısıtlanma gibi hallerden prosedürel olarak farklıdır.

Anahtar Kavram

Milletvekilliğinin Düşmesinde Yargısal Denetim (Anayasa m. 85)

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin devamsızlık nedeniyle düşmesi için gereken 'üye tam sayısının salt çoğunluğu' kuralını ve bu kararın da aynı yargısal denetime tabi olduğunu inceleyiniz.

Tahmini Süre:50s

Soru 191Soru →

$1982$ Anayasası'nda düzenlenen anayasa değişikliği süreci, görüşme usulü ve bu süreçte Cumhurbaşkanı'nın sahip olduğu yetkilere ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Anayasa değişikliği tekliflerinin Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulunda iki defa görüşülmesi zorunludur ve iki görüşme arasında en az

48

saatlik bir süre (serinleme süresi) bırakılır.

Anayasa değişikliği teklifi verebilmek için TBMM üye tamsayısının en az üçte birinin (

\frac{1}{3}

) yani

200

milletvekilinin yazılı teklifi gereklidir.

TBMM tarafından üye tamsayısının beşte üçü (

360

) ile üçte ikisinden (

400

) az bir çoğunlukla kabul edilen anayasa değişikliği kanunu, Cumhurbaşkanı tarafından Meclise iade edilmediği takdirde zorunlu olarak halkoyuna sunulur.

Meclis tarafından üye tamsayısının üçte iki (

400

) ve üzeri çoğunluğuyla kabul edilen bir anayasa değişikliği kanununu Cumhurbaşkanı, halkoyuna sunabileceği gibi doğrudan onaylayarak yayımlatabilir.

Anayasa değişikliği kanunlarının Meclisteki oylama süreçlerinde, içtüzükte yer alan 'ivedilikle görüşme' usulü uygulanabilir ve kanunun kabulü için üye tamsayısının salt çoğunluğu (

301

oy) yeterlidir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anayasa değişikliği kanunlarının Meclisteki oylama süreçlerinde, içtüzükte yer alan 'ivedilikle görüşme' usulü uygulanabilir ve kanunun kabulü için üye tamsayısının salt çoğunluğu ( $301$ oy) yeterlidir.

Cevap

Anayasa değişikliği kanunlarının Meclisteki oylama süreçlerinde 'ivedilikle görüşme' usulünün uygulanabileceğini ve salt çoğunluğun yeterli olduğunu belirten ifade yanlıştır.

Doğru cevap olan ifade yanlıştır çünkü

1982

Anayasası'nın

175

. maddesine göre anayasa değişikliği teklifleri 'ivedilikle görüşülemez'. Ayrıca bu tekliflerin kabulü için üye tamsayısının salt çoğunluğu (

301

) değil, en az beşte üç çoğunluğu (

360

) aranmaktadır.

Adım Adım Çözüm

Anayasa değişikliği teklif ve görüşme kurallarının değerlendirilmesi.

Teklif için

200

vekil, görüşme için iki tur ve aralarında

48

saatlik serinleme süresi gereklidir. İvedilikle görüşme usulü yasaktır.

Anayasa'nın değiştirilmesinin sıradan kanunlardan daha zor ve düşünülerek yapılmasını sağlamak (sert anayasa özelliği).

Kabul yeter sayıları ve Cumhurbaşkanı'nın seçeneklerinin analizi.

360-399

oy arası 'Zorunlu Referandum' veya 'İade';

400

ve üzeri oy 'Doğrudan Onay', 'İade' veya 'İhtiyari Referandum' seçeneklerini doğurur.

Meclis'teki uzlaşma düzeyine göre halkın doğrudan katılımının zorunluluk derecesi değişmektedir.

Anahtar Kavram

Anayasa Değişikliği Süreci ve Sert Anayasa Güvenceleri

Daha Fazla Pratik

Anayasa değişikliği kanunlarının yargısal denetiminin sadece 'şekil' bakımından yapılabileceğini ve bu denetimin kapsamını inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 192Soru →

1982 Anayasası'na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulunun toplam $340$ milletvekilinin katılımıyla toplandığı bir birleşimde, Anayasa'da başkaca bir nitelikli çoğunluk öngörülmeyen bir işin karara bağlanabilmesi için gereken en az kabul oyu sayısı aşağıdakilerden hangisidir?

151

170

171

200

301

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $171$

Cevap

Toplantıya katılanların salt çoğunluğu olan

171

oydur.

1982 Anayasası'nın 96. maddesine göre TBMM, yapacağı seçimler dahil bütün işlerinde, Anayasa'da başkaca bir hüküm yoksa üye tamsayısının en az üçte biriyle (

200

) toplanır ve toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile karar verir. Ancak karar yeter sayısı, hiçbir şekilde üye tamsayısının dörtte birinin bir fazlasından (

151

) az olamaz. Bu soruda toplantıya katılan

340

milletvekilinin salt çoğunluğu

171

olduğundan ve bu sayı

151

sınırının üzerinde kaldığından, karar için en az

171

kabul oyu gerekmektedir.

Adım Adım Çözüm

Toplantı yeter sayısının sağlandığını kontrol et.

340 \geq 200

TBMM'nin toplanabilmesi için üye tamsayısının en az üçte birinin (

200

milletvekili) hazır bulunması gerekir.

Toplantıya katılanların salt çoğunluğunu hesapla.

340 / 2 = 170 \rightarrow 170 + 1 = 171

Anayasa'ya göre kararlar, aksi belirtilmedikçe toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile alınır.

Hesaplanan sayıyı anayasal alt sınır (karar yeter sayısı tabanı) ile karşılaştır.

171 > 151

Karar yeter sayısı, hiçbir şekilde üye tamsayısının dörtte birinin bir fazlasından (

151

) az olamaz.

Anahtar Kavram

TBMM Karar Yeter Sayısı Hesaplama

Soru 193Soru →

$1982$ Anayasası'nda düzenlenen anayasa değişikliği süreci ve bu süreçteki görüşme usulleri dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Anayasa değişikliği teklifleri, Meclis Genel Kurulunda 'ivedilikle' görüşülerek tek bir oturumda oylanır ve karara bağlanır.

Birinci ve ikinci görüşme arasında geçmesi gereken ve 'serinleme süresi' olarak adlandırılan süre en az

24

saattir.

Anayasa değişikliği hakkındaki tekliflerin kabul edilebilmesi için yapılan oylamalarda 'gizli oylama' usulünün uygulanması zorunludur.

Anayasa değişikliği teklif etme yetkisi, yürütme organının başı olarak sadece Cumhurbaşkanı’na aittir.

Anayasa değişikliği teklifinin TBMM Başkanlığına sunulabilmesi için en az

151

milletvekilinin yazılı teklifi yeterlidir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anayasa değişikliği hakkındaki tekliflerin kabul edilebilmesi için yapılan oylamalarda 'gizli oylama' usulünün uygulanması zorunludur.

Cevap

Anayasa değişikliği tekliflerinin kabulü için yapılan oylamalarda 'gizli oylama' usulünün uygulanması zorunludur.

Anayasa'nın

175

. maddesine göre anayasa değişikliği tekliflerinin kabulü, Meclisin üye tamsayısının beşte üç çoğunluğunun (

360

milletvekili) gizli oyuyla mümkündür. Gizli oylama, milletvekillerinin herhangi bir baskı altında kalmadan özgür iradeleriyle oy kullanmalarını sağlamak amacıyla getirilen anayasal bir zorunluluktur.

Adım Adım Çözüm

Teklif şartını kontrol et.

200

milletvekilinin yazılı teklifi gereklidir.

Anayasa değişikliği süreci nitelikli bir teklif çoğunluğu ile başlar.

Görüşme usulünü incele.

İvedilikle görüşme yasağı vardır ve iki defa görüşülür.

Değişikliğin aceleye getirilmemesi ve üzerinde dikkatle düşünülmesi amaçlanır.

Oylama usulünü ve kabul yeter sayısını belirle.

Gizli oylama yapılır; en az

360

(

3/5

) kabul oyu gerekir.

Anayasa'nın

175

. maddesi bu usulü emreder.

Anahtar Kavram

Anayasa Değişikliği Usulü (Gizli Oylama ve İvedilikle Görüşme Yasağı)

Daha Fazla Pratik

Anayasa değişikliği kanunu

360

ile

399

arasında bir oyla kabul edilirse Cumhurbaşkanı'nın hangi yetkileri kullanabileceğini inceleyiniz.

Tahmini Süre:50s

Soru 194Soru →

1982 Anayasası’nda düzenlenen "Yasama Sorumsuzluğu" kurumu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi hukuken doğrudur?

Milletvekilliği sıfatının sona ermesiyle birlikte, görev döneminde Meclis çalışmalarında sarf edilen söz ve düşüncelerden dolayı yargılanma yolu açılır.

Milletvekillerinin Meclis çalışmalarındaki oy, söz ve düşüncelerinden dolayı cezai veya hukuki bir takibata uğramamalarını ifade eder ve bu hak TBMM kararıyla dahi kaldırılamaz.

Milletvekilinin sadece cezai sorumluluğunu kapsar; Meclisteki hakaret içeren ifadeler nedeniyle şahıslara verilen zararlar için tazminat davası açılmasına engel teşkil etmez.

Ağır cezayı gerektiren suçüstü hallerinde yasama sorumsuzluğu kendiliğinden sona erer ve ilgili milletvekili hakkında doğrudan soruşturma başlatılabilir.

Meclis çalışmalarında ileri sürülen bir görüşün Meclis dışında aynen tekrarlanması durumunda, bu eylem yasama sorumsuzluğu değil yasama dokunulmazlığı kapsamında korunur.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekillerinin Meclis çalışmalarındaki oy, söz ve düşüncelerinden dolayı cezai veya hukuki bir takibata uğramamalarını ifade eder ve bu hak TBMM kararıyla dahi kaldırılamaz.

Cevap

Milletvekillerinin Meclis çalışmalarındaki oy, söz ve düşüncelerinden dolayı cezai veya hukuki bir takibata uğramamalarını ifade eden ve TBMM kararıyla dahi kaldırılamayan seçenek doğrudur.

Yasama sorumsuzluğu, milletvekillerinin parlamento içindeki faaliyetlerini (oy, söz, düşünce) tam bir serbestlikle yürütmelerini sağlar. Bu koruma mutlaktır (Meclis kararıyla bile kaldırılamaz), hukuk ve ceza davalarının her ikisini de kapsar ve milletvekilliği bittikten sonra da devam ederek süreklilik arz eder.

Adım Adım Çözüm

Yasama Sorumsuzluğunun tanımını analiz etme

Milletvekillerinin Meclis çalışmalarındaki (Genel Kurul, komisyonlar vb.) oy, söz ve düşünce açıklamalarından dolayı sorumlu tutulmamasıdır.

Sorumsuzluğun kapsamını belirlemek için ilk adımdır.

Sorumsuzluğun 'Mutlak' niteliğini değerlendirme

Yasama sorumsuzluğu hiçbir şekilde kaldırılamaz, feragat edilemez ve herhangi bir istisnası bulunmaz.

Bu özellik onu 'Nispi' olan yasama dokunulmazlığından ayırır.

Sorumsuzluğun 'Sürekli' niteliğini değerlendirme

Milletvekilliği sona erse bile, görev döneminde yapılan açıklamalar nedeniyle sonradan dava açılamaz.

Sorumsuzluğun zaman bakımından sınırını belirler.

Anahtar Kavram

Yasama Sorumsuzluğunun Mutlak ve Sürekli Niteliği

Daha Fazla Pratik

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması sürecindeki Anayasa Mahkemesi denetim sürelerini (7 gün - 15 gün) tekrar ediniz.

Tahmini Süre:50s

ÖncekiSayfa 10 / 10

Yasama

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik