Siyasal İdeolojiler

Anarşist düşünce geleneği, liberalizmin temelini oluşturan "toplum sözleşmesi" teorisini, bireyin devredilemez iradesini yapay bir üst yapıya teslim ederek onu köleleştiren bir kurgu olarak niteler. Anarşistler, devletin zorlayıcı ve hiyerarşik yapısı yerine; bireylerin, yerel toplulukların ve üretici grupların gönüllü iş birliğiyle şekillenen, aşağıdan yukarıya doğru gelişen bir örgütlenme modelini savunurlar.

Buna göre, anarşist kuramda devletin yerini alması önerilen, bireysel özerklik ile toplumsal düzeni gönüllü anlaşmalar yoluyla birleştirmeyi hedefleyen temel ilke aşağıdakilerden hangisidir?

Mikhail Bakunin, Marksistlerin savunduğu 'proletarya diktatörlüğü'nün ve devlet aygıtının geçici bir araç olarak kullanılmasının, kaçınılmaz olarak yeni bir 'bilimsel-siyasi' seçkin tabaka ve baskıcı bir bürokrasi yaratacağını ileri sürmüştür. Bakunin'in bu yaklaşımıyla devletin her türlü biçimine karşı çıkarken vurguladığı temel düşünce aşağıdakilerden hangisidir?

Feminist siyaset kuramında, kadınların ezilmesinin temel kaynağını erkek egemenliğine dayalı 'ataerkillik' (patriarchy) yapısında gören; iktidar ilişkilerinin sadece devlet ve hukuk düzeyinde değil, özel alanda da (aile, ev içi yaşam ve cinsellik) işlediğini savunarak 'kişisel olan politiktir' (the personal is political) sloganını geliştiren feminist akım aşağıdakilerden hangisidir?

Ekolojizm ideolojisi bağlamında; doğanın kendi başına (içsel) bir değeri olduğunu reddederek onu yalnızca insan refahı, sağlığı ve geleceği için korunması gereken bir kaynak olarak gören; çevre krizini ise mevcut toplumsal ve ekonomik yapıda köklü bir dönüşüm yapmadan yasal reformlar ve teknolojik iyileştirmelerle aşmayı teklif eden yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Marksist kuramda 'artı-değer' kavramı, kapitalist üretim tarzındaki sömürü mekanizmasının temelini oluşturur. Bu teoriye göre, işçinin üretim sürecinde yarattığı toplam değer ile emeğinin karşılığı olarak aldığı ücret arasındaki farka sermaye sahibi tarafından el konulması, sınıflı toplum yapısının ekonomik temelini belirler.

Buna göre Marksizm, söz konusu sömürü ilişkisini kökten sona erdirmek için aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşmesini zorunlu bir ön koşul olarak görmektedir?

Bilimsel sosyalizm (Marksizm) anlayışında devlet, ütopik sosyalistlerin aksine toplumu ahlaki bir çağrıyla dönüştürecek tarafsız bir araç olarak değil, tarihsel süreçte belirli bir ekonomik yapının ürünü olarak görülür. Bu yaklaşıma göre, Marksist kuramda devletin temel işlevi aşağıdakilerden hangisidir?

Siyaset bilimci Hans Kohn, milliyetçilik ideolojisini tarihsel ve sosyolojik gelişimine göre 'Batı' ve 'Batı dışı' (Doğu) olmak üzere iki temel tipolojiye ayırmıştır. Batı tipi milliyetçilik; İngiltere ve Fransa örneklerinde görüldüğü üzere rasyonel, siyasal ve sivil bir karakter taşırken; Doğu tipi milliyetçilik, Alman romantizminden beslenen kültürel ve etnik bir temele dayanmaktadır.

Buna göre, Kohn'un sınıflandırmasında 'Batı tipi (sivil) milliyetçilik' anlayışının ulusu temellendirdiği ana eksen aşağıdakilerden hangisidir?

Siyaset biliminde liberalizm ve demokrasi kavramları arasındaki teorik ayrım, iktidarın kaynağı ile sınırları arasındaki farka dayanır. Demokrasi 'iktidar kimin elindedir?' sorusuyla ilgilenirken, liberalizm asıl olarak 'iktidarın yetki sınırları nerede biter?' sorusuna odaklanır. Buna göre, liberal düşüncenin bir yönetim biçimi olarak demokrasiye eklemlediği ve iktidarın her türlü eyleminin bireysel temel hak ve özgürlüklerle sınırlandırılması gerektiğini savunan temel ilke aşağıdakilerden hangisidir?

Siyasal ideolojiler içerisinde yer alan feminist kuramlar, toplumsal cinsiyet eşitsizliğinin kaynağına ve çözüm yollarına yönelik farklı perspektifler geliştirmiştir. Bu bağlamda; Mary Wollstonecraft gibi düşünürlerin öncülüğünde, kadınların erkeklerle aynı akıl yürütme kapasitesine sahip rasyonel bireyler olduğunu vurgulayan, sorunun kaynağını sistemin yapısında değil yasalardaki ve eğitimdeki fırsat eşitsizliğinde gören ve mevcut siyasal düzen içerisinde reformlar yoluyla ilerlemeyi savunan feminist akım aşağıdakilerden hangisidir?

Siyaset bilimi literatüründe milliyetçilik; ulusal kimliğin kaynağına göre 'sivil (siyasal)' ve 'etnik (kültürel)' olmak üzere iki temel kategoride ele alınmaktadır. Sivil milliyetçilik modeli, özellikle Fransız İhtilali sonrası gelişen ve 'anayasal vatandaşlık' kavramını merkeze alan bir yaklaşımdır.

Buna göre, sivil milliyetçilik anlayışı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?