Feminizm

Siyasal ideolojiler kapsamında feminizmin tarihsel gelişimi ve temel teorik yaklaşımları dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Feminizm içerisinde yer alan yaklaşımlardan biri, toplumsal cinsiyet eşitsizliğinin temelinde yatan yapıyı "ataerki" (patriarchy) kavramı ile tanımlamış ve bu yapının sadece kamusal alanı değil, aile ve ev içi gibi "özel alanı" da kapsadığını ileri sürmüştür. "Kişisel olan politiktir" (the personal is political) ilkesiyle kadının özel alandaki ezilmişliğini siyasal bir mesele olarak gündeme taşıyan bu feminist akım aşağıdakilerden hangisidir?

Bireyci bir temelde yükselen; kadınların toplumsal hayattaki ikincil konumunu yasal hakların eksikliği, eğitim yetersizliği ve fırsat eşitsizliği üzerinden açıklayan ve bu sorunların mevcut liberal demokratik yapı içerisinde reformlar yoluyla (oy hakkı, mülkiyet hakları, eğitimde eşitlik) çözülebileceğini savunan feminist yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Klasik dönem kadın hakları savunucuları, kadınların erkeklerle aynı rasyonel kapasiteye sahip olduğunu vurgulayarak eğitim hakkı, mülkiyet edinme ve oy kullanma gibi yasal reformlara odaklanmışlardır. Ancak 1960'lı yıllarla birlikte belirginleşen yeni bir düşünsel akım, bu hedeflerin yetersiz olduğunu ileri sürmüştür. Bu akıma göre, kadınların ikincil konumu sadece kamusal alandaki (iş hayatı, siyaset vb.) dışlanmışlıktan kaynaklanmaz; asıl eşitsizlik 'özel alan' olarak kodlanan aile içi ilişkilerde, toplumsal cinsiyet rollerinde ve cinsellikte yeniden üretilmektedir. 'Kişisel olan politiktir' sloganıyla özetlenen bu perspektif, siyasetin tanımını devlet kurumlarının ötesine taşımıştır.

Buna göre, parçada bahsedilen ve siyasetin sınırlarını özel alana doğru genişleterek erkek egemen sistemin köklü bir eleştirisini sunan bu yaklaşımın temel dayanağı aşağıdakilerden hangisidir?

Feminizm içerisinde özellikle ikinci dalga ile özdeşleşen 'Kişisel olan politiktir' (The personal is political) ilkesi, geleneksel siyaset biliminin aşağıdaki kabullerinden hangisine doğrudan bir itiraz niteliği taşımaktadır?

Feminizm literatüründe; toplumsal cinsiyet eşitsizliğini analiz ederken Marksist sınıf analizi ile radikal feminist ataerki kuramını sentezleyen, kadınların hane içindeki karşılıksız emeğini kapitalist üretim biçiminin sürdürülebilirliği için merkezi bir unsur olarak gören ve 'İkili Sistem Kuramı' (Dual Systems Theory) yaklaşımını benimseyen akım aşağıdakilerden hangisidir?

Feminizm hareketinin tarihsel gelişiminde "birinci dalga" (first wave) olarak nitelendirilen dönem, kadınların toplumsal konumunu iyileştirmek adına öncelikle aşağıdaki alanlardan hangisinde eşitlik sağlanmasına odaklanmıştır?

Siyaset bilimi perspektifinden feminizm kuramları ele alındığında; devletin ve hukukun tarafsız bir hakem olduğu yönündeki liberal kabulü reddederek, bu yapıların bizzat 'ataerkil' bir nitelik taşıdığını ve erkek egemenliğini pekiştirdiğini savunan; toplumsal cinsiyet hiyerarşisinin kökenini ise ekonomik üretim biçimlerinden ziyade kadın bedeninin ve 'yeniden üretim' (reproduction) sürecinin denetlenmesinde arayan yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Feminist teoride, kadınların ezilmişliğinin kaynağı, kamusal-özel alan ayrımı ve çözüm stratejileri konusunda farklı akımlar belirgin kuramsal ayrılıklar gösterir. Bu bağlamda siyaset bilimi literatüründeki üç temel yaklaşımın argümanları aşağıda özetlenmiştir:

I. Kadınların ikincilleştirilmesini geleneksel önyargılara ve yasal kısıtlamalara bağlar. Özellikle 'Birinci Dalga' döneminde etkili olmuş, devletin özünde tarafsız bir hakem olduğu varsayımıyla özel alana sistemli bir müdahale öngörmeden, kamusal alanda (oy hakkı, eğitim, istihdam) yasal reformlar yoluyla fırsat eşitliğini sağlamaya odaklanır.
II. 'İkinci Dalga' feminizmin en çarpıcı yönünü oluşturan bu yaklaşım, toplumdaki temel iktidar ilişkisinin biyolojik cinsiyet ekseninde şekillendiğini savunarak sorunun kaynağı olarak 'ataerkiyi' işaret eder. 'Kişisel olan politiktir' ilkesi doğrultusunda, aileyi ve özel alanı bir tahakküm alanı olarak tanımlayarak kamusal-özel alan ayrımını kategorik olarak reddeder.
III. Kadınların ezilmişliğini tek bir nedene indirgemeyip, patriyarkanın yeniden üretimini kapitalist sistemin emek sömürüsüyle entegre bir biçimde analiz eder. Sorunun çözümü için hem kapitalizmin sınıfsal yapısının hem de ataerkil tahakkümün birlikte dönüştürülmesi gerektiğini savunan 'ikili sistemler' (dual systems) yaklaşımını benimser.

Yukarıda temel argümanları verilen feminist akımların doğru sıralanışı aşağıdakilerden hangisidir?

Marksist feminist analizde, kadınların ezilmişliği biyolojik bir kadere veya psikolojik bir olguya değil, üretim ilişkilerinin tarihsel dönüşümüne dayandırılır. Friedrich Engels'in de vurguladığı üzere, ailenin mülkiyet ilişkileri çerçevesinde örgütlenmesiyle birlikte kadın ev içine hapsolmuş ve emeği değersizleşmiştir.

Buna göre, Marksist feminizm perspektifinden kadınların toplumsal olarak özgürleşmesinin temel yolu aşağıdakilerden hangisidir?

Feminist düşünce okulları, toplumsal cinsiyet eşitsizliğinin kaynağı ve çözüm yolları konusunda birbirlerinden ayrılırlar. Bir feminist yaklaşıma göre; devlet doğası gereği tarafsız bir hakemdir ve asıl sorun, kadınların kamusal alana (eğitim, siyaset, istihdam) katılımını engelleyen hukuki ve kurumsal bariyerlerdir. Bu nedenle, mevcut demokratik ve ekonomik sistemi bütünüyle yıkmak yerine yasal reformlar yapılarak, rasyonel bireyler olan kadınlara kamusal alanda fırsat eşitliği sağlanmalıdır.

Mary Wollstonecraft ve Betty Friedan gibi düşünürlerin öncülük ettiği, bireysel haklar temelinde yükselen bu yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

1990'lı yıllardan itibaren feminist kuramda ağırlık kazanan 'kesişimsellik' (intersectionality) yaklaşımı; özellikle siyahi feministlerin ve sömürge sonrası çalışmaların etkisiyle, 'kadın' kategorisinin evrensel ve yekpare bir kimlik olarak ele alınmasını eleştirmiştir.

Bu perspektife göre, kadınların toplumsal konumunu analiz ederken düşülen temel metodolojik yanılgı aşağıdakilerden hangisidir?

Siyaset biliminde 'kamusal alan' ile 'özel alan' arasındaki sınırın nereden çizileceği, feminist siyaset teorisinin temel tartışma başlıklarından biridir. Birinci dalga feminizmin öncüleri olan Mary Wollstonecraft gibi düşünürlerin izinden giden liberal feminizm, kadınların kamusal alana (eğitim, siyaset, çalışma hayatı) eşit katılımını hedeflerken, devletin müdahale edemeyeceği bağımsız bir 'özel alan' (aile ve ev içi yaşam) kurgusunu büyük ölçüde korumuştur. Ancak 1960'larda yükselen İkinci Dalga içerisindeki radikal akımlar bu ayrımı şiddetle reddetmiştir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi radikal feminizmin, liberal feminizmin benimsediği 'kamusal-özel alan' ayrımına yönelttiği temel yapısal eleştiriyi ifade etmektedir?

Feminist siyaset kuramında, kadınların ezilmesinin temel kaynağını erkek egemenliğine dayalı 'ataerkillik' (patriarchy) yapısında gören; iktidar ilişkilerinin sadece devlet ve hukuk düzeyinde değil, özel alanda da (aile, ev içi yaşam ve cinsellik) işlediğini savunarak 'kişisel olan politiktir' (the personal is political) sloganını geliştiren feminist akım aşağıdakilerden hangisidir?

Siyasal ideolojiler içerisinde yer alan feminist kuramlar, toplumsal cinsiyet eşitsizliğinin kaynağına ve çözüm yollarına yönelik farklı perspektifler geliştirmiştir. Bu bağlamda; Mary Wollstonecraft gibi düşünürlerin öncülüğünde, kadınların erkeklerle aynı akıl yürütme kapasitesine sahip rasyonel bireyler olduğunu vurgulayan, sorunun kaynağını sistemin yapısında değil yasalardaki ve eğitimdeki fırsat eşitsizliğinde gören ve mevcut siyasal düzen içerisinde reformlar yoluyla ilerlemeyi savunan feminist akım aşağıdakilerden hangisidir?