Examkin

İdari Yargı Örgütü

19 soru

Soru 1Soru →

2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun'da düzenlenen bölge idare mahkemesi teşkilat yapısına göre; daireler arasındaki iş bölümünü kararlaştırmak ve daireler arasındaki uyuşmazlıkları gidermek gibi görevleri bulunan "Başkanlar Kurulu" aşağıdakilerin hangisinden oluşur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bölge idare mahkemesi başkanı ile daire başkanları

Cevap

Bölge idare mahkemesi bünyesindeki Başkanlar Kurulu, mahkeme başkanı ile tüm dairelerin başkanlarından oluşur.
2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun'un 3/C maddesine göre Başkanlar Kurulu; bölge idare mahkemesi başkanı ile daire başkanlarından oluşur. Kurulun başkanı, bölge idare mahkemesi başkanıdır.

Adım Adım Çözüm

1
İlgili kanun hükmünün tespiti
2576 sayılı Kanun'un 3/C maddesinin incelenmesi
Bölge idare mahkemelerinin iç organlarının oluşumu bu kanunda düzenlenmiştir.
2
Başkanlar Kurulu üyelerinin belirlenmesi
Başkan + Daire Başkanları formülüne ulaşılması
Kanun koyucu, daireler arası koordinasyonu sağlamak amacıyla her dairenin yöneticisinin kurulda yer almasını öngörmüştür.

Anahtar Kavram

Bölge İdare Mahkemesi Teşkilatı ve Başkanlar Kurulu

Daha Fazla Pratik

Danıştay'daki 'Başkanlık Kurulu' ile Bölge İdare Mahkemesi'ndeki 'Başkanlar Kurulu' arasındaki benzer görev ve yetkileri karşılaştırınız.
Tahmini Süre:45s
Soru 2Soru →

2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun uyarınca; Türkiye'deki idari yargı düzeni içerisinde yer alan genel görevli "ilk derece" mahkemeleri aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemeleri

Cevap

İdari yargı kolundaki genel görevli ilk derece mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemeleridir.
İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemeleri seçeneği doğrudur çünkü 2576 sayılı Kanun uyarınca idari yargı yetkisi olan ve uyuşmazlıkların esastan ilk çözüm yeri olan genel görevli merciler bu mahkemelerdir.

Adım Adım Çözüm

1
İdari yargı sistemindeki mahkeme derecelerini sınıflandır.
İdari yargı; ilk derece mahkemeleri (İdare ve Vergi), bölge idare mahkemeleri (istinaf) ve Danıştay (temyiz/yüksek mahkeme) olmak üzere üçlü bir yapıdadır.
Uyuşmazlığın ilk kez çözüldüğü yargı yerini belirlemek için derecelendirmeyi bilmek gerekir.
2
2576 sayılı Kanun'un ilgili maddesine göre kuruluşları kontrol et.
Kanun, idari yargı teşkilatındaki ilk derece mahkemelerini açıkça İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemeleri olarak tanımlamıştır.
Yasal dayanak olan 2576 sayılı Kanun, idari yargı örgütünün temelini oluşturur.

Anahtar Kavram

İdari Yargı Derecelendirmesi ve İlk Derece Mahkemeleri
Tahmini Süre:45s
Soru 3Soru →

2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun'un güncel hükümleri uyarınca; bölge idare, idare ve vergi mahkemelerinin kurulması, kaldırılması ve yargı çevrelerinin değiştirilmesi usulüyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bu mahkemelerin kurulması, kaldırılması ve yargı çevrelerinin değiştirilmesi; Adalet Bakanlığının teklifi üzerine Hâkimler ve Savcılar Kurulunca kararlaştırılır.

Cevap

İdari yargıdaki bölge idare, idare ve vergi mahkemelerinin kurulması, kaldırılması ve yargı çevrelerinin değiştirilmesi; Adalet Bakanlığının teklifi üzerine Hâkimler ve Savcılar Kurulunca kararlaştırılır.
2576 sayılı Kanun'un 2. maddesinin 3. fıkrasına göre; bölge idare, idare ve vergi mahkemelerinin kurulması, kaldırılması ve yargı çevrelerinin değiştirilmesi, Adalet Bakanlığının teklifi üzerine Hâkimler ve Savcılar Kurulunca kararlaştırılır. Bu kural, idari yargı örgütlenmesindeki idari ve hukuki sorumluluğun Bakanlık ile HSK arasında paylaşıldığını gösterir.

Adım Adım Çözüm

1
Yasal dayanağın belirlenmesi
2576 sayılı Kanun'un 2. maddesi incelenmelidir.
İdari yargı teşkilatının kuruluş usulü bu kanunla düzenlenmiştir.
2
Yetkili makamların ayrıştırılması
Adalet Bakanlığı 'teklif' makamı, Hâkimler ve Savcılar Kurulu (HSK) ise 'karar' makamıdır.
Yargı bağımsızlığı ve idari ihtiyaçların dengelenmesi için ikili bir mekanizma öngörülmüştür.
3
Usulün doğrulanması
Kurulma, kaldırılma ve yargı çevresi değişikliği işlemlerinin tamamı aynı usule (Bakanlık teklifi + HSK kararı) tabidir.
Kanun koyucu bu üç temel organizasyon işlemini tek bir yetki kuralına bağlamıştır.

Anahtar Kavram

İdari Yargı Mahkemelerinin Kuruluş Usulü
Soru 4Soru →

Türkiye'deki idari yargı örgütlenmesi ve bu örgütlenme içerisindeki mercilerin görev dağılımı dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemelerince verilen kararlara karşı yapılan istinaf başvurularını incelemekle görevli ikinci derece yargı mercileridir.

Cevap

Bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemelerinin kararlarını istinaf yoluyla inceleyen ikinci derece mahkemelerdir.
İdari yargı sisteminde ilk derece mahkemelerince verilen kararların hukuki ve maddi denetiminin yapıldığı ara kademe merci bölge idare mahkemeleridir. Bu mahkemeler istinaf kanun yolu incelemesini gerçekleştirir.

Adım Adım Çözüm

1
İdari yargı mercilerinin hiyerarşisini belirle.
İdare/Vergi Mahkemeleri (ilk derece) → Bölge İdare Mahkemesi (ikinci derece/istinaf) → Danıştay (yüksek mahkeme/temyiz).
Yargılama derecelerini doğru saptamak, mercilerin görevlerini anlamak için temel adımdır.
2
Bölge idare mahkemelerinin temel işlevini analiz et.
Bu mahkemelerin temel görevi, ilk derece mahkemesi kararlarının hem maddi hem hukuki yönden denetlendiği istinaf aşamasını yürütmektir.
İstinaf merciinin hangisi olduğunu bilmek sorunun doğru çözümünü sağlar.
3
Diğer yüksek yargı organlarının idari yargıdaki yerini sorgula.
Sayıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi gibi organların idari yargı hiyerarşisinin parçası olmadığı sonucuna ulaşılır.
Kavramsal karışıklıkları gidererek doğru seçeneği teyit etmek gerekir.

Anahtar Kavram

İdari yargıda dereceli mahkeme yapısı ve istinaf mercii

Alternatif Yöntem

Yargı şemasını zihinde canlandırarak; 'alt mahkeme -> ara mahkeme -> yüksek mahkeme' sıralamasını yapmak ve her birine 'İdare/Vergi -> BİM -> Danıştay' isimlerini yerleştirmek hataları önler.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 5Soru →

2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun uyarınca; bu mahkemelerin kurulması, kaldırılması ve yargı çevrelerinin belirlenmesi ile ilgili yetki paylaşımı aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mahkemeler Adalet Bakanlığınca kurulur; yargı çevreleri Hâkimler ve Savcılar Kurulunca belirlenir.

Cevap

İdare ve vergi mahkemeleri Adalet Bakanlığınca kurulur ve kaldırılır; yargı çevrelerinin belirlenmesine veya değiştirilmesine ise Hâkimler ve Savcılar Kurulunca karar verilir.
Mahkemelerin kurulması ve kaldırılmasının Adalet Bakanlığına, yargı çevrelerinin belirlenmesinin ise Hâkimler ve Savcılar Kurulu'na (HSK) ait olması 2576 sayılı Kanun'un açık hükmüdür. Bu ikili yetki paylaşımı, idari yargı örgütünün idari ve yargısal yönetim dengesini sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
İlgili mevzuatın tespiti
2576 sayılı Kanun'un 2. maddesi temel dayanaktır.
İdari yargı mercilerinin kuruluşu ve yargı çevreleri bu kanunla düzenlenmiştir.
2
Kurma ve kaldırma yetkisinin belirlenmesi
Adalet Bakanlığı yetkilidir.
Bölgelerin coğrafi durumları ve iş hacmi gözetilerek yapılacak idari bir işlemdir.
3
Yargı çevresi belirleme yetkisinin belirlenmesi
Hâkimler ve Savcılar Kurulu (HSK) yetkilidir.
Mahkemelerin hangi sınırlar içerisinde görev yapacağı yargı yönetimiyle ilgili bir karardır.

Anahtar Kavram

İdari Yargı Mercilerinin Kuruluş Usulü
Soru 6Soru →

Türkiye'deki idari yargı düzeninin genel teşkilat yapısı ve 2576 sayılı Kanun hükümleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi idari yargı kolu içerisinde yer alan mahkemelerden biri değildir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sayıştay

Cevap

Sayıştay, genel idari yargı kolu içerisinde yer almayan, mali yargılama yapan ayrı bir anayasal kuruluştur.
İdari yargı kolu; ilk derece mahkemeleri (İdare ve Vergi Mahkemeleri), istinaf merci (Bölge İdare Mahkemeleri) ve yüksek mahkeme (Danıştay) olmak üzere dört temel merciden oluşur. Sayıştay ise Anayasa'nın 160. maddesinde düzenlenen, mali denetim ve hesap yargılaması yapan bağımsız bir kurumdur ve genel idari yargı hiyerarşisine dahil değildir.

Adım Adım Çözüm

1
İdari yargı teşkilatının unsurlarını belirleme
İdari yargı; İdare Mahkemeleri, Vergi Mahkemeleri, Bölge İdare Mahkemeleri ve Danıştay'dan oluşur.
2576 sayılı Kanun idari yargı teşkilatını bu şekilde tanımlamıştır.
2
Seçeneklerdeki kurumların hukuki niteliğini analiz etme
Sayıştay'ın mali yargı merci olduğu, idari yargı hiyerarşisinde bulunmadığı tespit edilir.
Sayıştay anayasal bir hesap mahkemesidir ancak idari yargı kolunun bir parçası değildir.

Anahtar Kavram

İdari Yargı Teşkilat Yapısı

İpuçları

1
İdari yargı teşkilatı 2576 sayılı Kanun ile düzenlenmiştir.
2
İdari yargıda 'İdare', 'Vergi', 'Bölge İdare' ve 'Danıştay' hiyerarşisini hatırlayın.
3
Sayıştay bir hesap mahkemesidir ancak idari yargı teşkilat kanunu kapsamında değildir.

Daha Fazla Pratik

Sayıştay'ın anayasal statüsünü ve yüksek mahkeme olup olmadığını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:30s
Soru 7Soru →

X Bakanlığında görev yapan bir Devlet memuru, Bakanlık tarafından çıkarılarak Resmî Gazete'de yayımlanan ve ülke çapında uygulanacak olan bir yönetmeliğin bazı hükümlerinin hukuka aykırı olduğunu ileri sürmektedir. Memur, hem söz konusu yönetmeliğin ilgili maddelerinin iptalini hem de bu yönetmelik hükümlerine dayanılarak tesis edilen bireysel atama işleminin iptalini tek bir dilekçe ile yargıya taşımak istemektedir.

İdari Yargılama Usulü Kanunu ve idari yargı örgütü kuralları dikkate alındığında, bu davanın açılacağı ilk derece mahkemesi ve sonrasındaki kanun yolu süreci ile ilgili aşağıdakilerden hangisi hukuken doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Dava ilk derece mahkemesi sıfatıyla Danıştay'da açılmalı ve Danıştayın vereceği nihai karara karşı doğrudan Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu nezdinde temyiz yoluna başvurulmalıdır.

Cevap

Dava ilk derece mahkemesi sıfatıyla Danıştay'da açılmalı ve Danıştayın vereceği nihai karara karşı doğrudan Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu nezdinde temyiz yoluna başvurulmalıdır.
İdari Yargılama Usulü Kanunu Madde 32/3 hükmüne göre, Danıştayın ilk derece mahkemesi olarak görevine giren işler (örneğin ülke çapında uygulanan bakanlık yönetmelikleri) ile idare mahkemelerinin görevine giren işler (örneğin atama işlemleri) birlikte dava edildiğinde görevli merci ilk derece sıfatıyla Danıştaydır. Hiyerarşik örgütlenme kuralları gereği, Danıştayın dava dairelerinin ilk derece mahkemesi olarak verdiği kararlara karşı Bölge İdare Mahkemesine istinaf başvurusu yapılamaz; kararlar doğrudan Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunda (İDDK) temyiz edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Uyuşmazlık konularının idari yargıdaki görev yerlerini tespit et.
Ülke çapında uygulanacak yönetmelik iptali Danıştayın (ilk derece), bireysel atama işlemi ise İdare Mahkemesinin görev alanına girer.
Danıştay Kanunu m. 24, bakanlıkların tüm yurtta uygulanacak işlemlerinde ilk derece merciini Danıştay olarak belirlemiştir.
2
Bağlantılı davalarda görevli mahkemeyi belirleyen kuralı uygula.
Dava İdare Mahkemesi yerine doğrudan Danıştayda açılmalıdır.
İYUK m. 32/3 uyarınca, Danıştayın görevine giren işler ile idare mahkemesinin görevine giren işlerin birlikte dava edilmesi halinde, tek görevli ve yetkili mahkeme Danıştaydır.
3
İlk derece mahkemesi sıfatıyla karara bağlanan dosyanın kanun yolunu belirle.
Karara karşı istinaf yoluna (BİM) gidilmez, doğrudan temyiz yoluna (Danıştay İDDK) başvurulur.
Danıştay dava dairelerinin ilk derece mahkemesi sıfatıyla verdiği kararlar, Bölge İdare Mahkemesine gitmeden doğrudan Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunda temyiz edilir.

Anahtar Kavram

İdari Yargıda Görev Sınırları ve Danıştayın İlk Derece Görevi
Soru 8Soru →

İdari yargı teşkilatı içerisinde, bölge idare mahkemesi dairelerinin kesin nitelikteki kararları arasındaki aykırılık veya uyuşmazlıkların giderilmesi amacıyla, ilgili bölge idare mahkemesi başkanlar kurulunun istemi üzerine bu hususta kesin karar verme yetkisine sahip yargı mercii aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Danıştay İdari veya Vergi Dava Daireleri Kurulu

Cevap

İdari yargı teşkilatında, bölge idare mahkemesi daireleri arasındaki kesin kararların aykırılığını gidermeye yetkili merci Danıştay İdari veya Vergi Dava Daireleri Kurulu'dur.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun (İYUK) 45. maddesinin 5. fıkrasına göre; bölge idare mahkemesi dairelerinin kesin nitelikteki kararları arasındaki aykırılık veya uyuşmazlıklar bulunması halinde, bölge idare mahkemesi başkanlar kurulu bu durumun giderilmesi için Danıştay İdari veya Vergi Dava Daireleri Kuruluna başvurur. Bu kurulların verdiği karar kesindir ve aykırılığı giderir.

Adım Adım Çözüm

1
Uyuşmazlığın niteliği tespit edilir.
Bölge idare mahkemelerinin (BİM) kesin kararları arasındaki bir aykırılık söz konusudur.
Soruda belirtilen durumun hangi kanun kapsamında olduğu belirlenmelidir.
2
2577 sayılı İYUK Madde 45 incelenir.
İstinaf yoluyla verilen kesin kararlar arasındaki aykırılığın giderilme usulü bu maddede düzenlenmiştir.
Yargı mercilerinin görev dağılımı kanunla belirlenir.
3
Yetkili merci saptanır.
İYUK 45/5 uyarınca BİM Başkanlar Kurulu'nun talebiyle Danıştay İdari/Vergi Dava Daireleri Kurulu yetkili kılınmıştır.
Aykırılığın giderilmesi için Danıştay içindeki ilgili dava daireleri kurulunun karar vermesi gerekir.

Anahtar Kavram

Bölge İdare Mahkemeleri ve Danıştay arasındaki görev hiyerarşisi ve içtihat aykırılıklarının giderilmesi.
Soru 9Soru →

Kamu idaresinin eylem ve işlemlerinin hukuka uygunluk denetimini gerçekleştiren idari yargı kolu, kendi içerisinde belirli bir hiyerarşik yapıya ve diğer yargı mercileriyle (adli yargı, hesap yargısı) kesin sınırlarla çizilmiş görev ilişkilerine sahiptir.

Türkiye'deki idari yargı örgütlenmesi ve bu örgüt içindeki yargısal mercilerin yetki sınırları dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi hukuken doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İdari yargı teşkilatında genel görevli ilk derece mahkemesi idare mahkemeleridir; vergi ve benzeri mali yükümlülükler konusunda Sayıştay ile Danıştay kararları arasında uyuşmazlık çıkması hâlinde ise idari yargının en üst mercii olan Danıştayın kararları esas alınır.

Cevap

İdare mahkemelerinin genel görevli ilk derece mahkemesi olduğunu ve Sayıştay ile Danıştay arasındaki vergi uyuşmazlıklarında Danıştay kararının üstün tutulduğunu belirten ifade doğrudur.
İdare mahkemeleri, kanunla vergi mahkemesi veya Danıştayın ilk derece mahkemesi olarak görevlendirilmediği her türlü idari davaya bakmakla görevli olan 'genel görevli' ilk derece merciidir. Ayrıca 1982 Anayasası'nın 108. maddesi uyarınca; vergi, resim, harçlar ve benzeri mali yükümlülükler konusunda Danıştay kararları ile Sayıştay kararları arasında bir çelişki (uyuşmazlık) çıkması durumunda idari yargının en üst mercii olan Danıştayın kararları üstün tutulur ve esas alınır. Bu nedenle ifade idari yargı hiyerarşisini ve sınırlarını bütünüyle doğru yansıtmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
İdari yargı mercilerinin hiyerarşik yapılarını ve görev tanımlarını değerlendirmek
İdare mahkemeleri genel görevli, vergi mahkemeleri özel görevli ilk derece mahkemesidir. Bölge İdare Mahkemeleri sadece istinaf, Danıştay ise hem ilk derece hem temyiz merciidir.
Seçeneklerdeki ilk derece ve istinaf kurallarının doğruluk kontrolü için gereklidir.
2
Hesap yargısı (Sayıştay) ve idari yargı arasındaki görev/uyuşmazlık ilişkilerini kanunilik ilkesine göre analiz etmek
Sayıştay, başkent teşkilatına yardımcı bir kuruluştur. Kararları Danıştay tarafından temyiz edilemez ve Sayıştay-idari yargı uyuşmazlıklarına Uyuşmazlık Mahkemesi bakmaz. Ancak Anayasa md. 108 gereği vergi uyuşmazlıklarında Danıştay kararı esastır.
Sayıştay'ın hukuki statüsü ve Danıştay ile istisnai bağını kavramak için kritik adımdır.
3
Tüm yargılama yollarının (istinaf, temyiz) istisnalarını tespit ederek seçenekleri elemek
BİM'in ilk derece sıfatıyla görev yapamayacağı, tüm kararların istinafa gidemeyeceği (ivedi yargılama ve parasal sınırlar) saptanarak yanlış seçenekler elenmiştir.
Öncüllerin mutlak ifadelerini ('tamamı', 'geçmek zorundadır') çürütmek içindir.

Anahtar Kavram

İdari Yargı Teşkilatında Görev Dağılımı ve Sayıştay-Danıştay İlişkisi
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 10Soru →

2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun hükümleri uyarınca; bölge idare mahkemeleri ile idare ve vergi mahkemelerinin yargı çevrelerinin belirlenmesi, değiştirilmesi veya bu mahkemelerin kaldırılması hususunda karar vermeye yetkili merci aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Adalet Bakanlığının teklifi üzerine Hâkimler ve Savcılar Kurulu

Cevap

Adalet Bakanlığının teklifi üzerine Hâkimler ve Savcılar Kurulu
2576 sayılı Kanun'un 2. maddesinin 4. fıkrasına göre; bölge idare, idare ve vergi mahkemelerinin yargı çevrelerinin belirlenmesi, değiştirilmesi veya bu mahkemelerin kaldırılması işlemleri, Adalet Bakanlığının teklifi üzerine Hâkimler ve Savcılar Kurulu (HSK) tarafından karara bağlanır. Bu düzenlemede nihai karar yetkisi yargı bağımsızlığı ve hakimlerin coğrafi teminatı gereği HSK'ye bırakılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Hukuki dayanağın tespiti
2576 sayılı Kanun'un 2. maddesi idari yargı mahkemelerinin kuruluşunu ve yargı çevrelerini düzenler.
Sorunun cevabı doğrudan özel kanun hükmüne dayandığı için ilgili mevzuatın incelenmesi gerekir.
2
İşlem türleri arasındaki ayrımın yapılması
Mahkemelerin 'kurulması' (fıkra 1) ile 'yargı çevresinin belirlenmesi/kaldırılması' (fıkra 4) farklı yetki usullerine tabidir.
KPSS'de sıkça sorulan bu ayrım, adayların yetkili mercileri karıştırmasına neden olur.
3
Yetkili merciin belirlenmesi
Kanun'un 2/4 maddesi: '...yargı çevrelerinin belirlenmesine, değiştirilmesine veya bu mahkemelerin kaldırılmasına Adalet Bakanlığının teklifi üzerine Hâkimler ve Savcılar Kurulunca karar verilir.'
Nihai karar verme yetkisi HSK'ye, teklif yetkisi ise Bakanlığa aittir.

Anahtar Kavram

İdari Yargı Mahkemelerinin Kurulması ve Yargı Çevreleri Yetki Ayrımı
Soru 11Soru →

Türk idari yargı düzeninin teşkilat yapısı ve bu yapının diğer yüksek mercilerle olan anayasal ve kanuni sınırları dikkate alındığında, idari yargı kolunun örgütlenmesi ve işleyişi bakımından aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anayasa uyarınca; vergi, benzeri mali yükümlülükler ve ödevler hakkında Danıştay ile Sayıştay kararları arasında bir uyuşmazlık çıkması durumunda Danıştay kararları esas alınır.

Cevap

Vergi ve benzeri mali yükümlülükler hakkındaki uyuşmazlıklarda Danıştay ile Sayıştay kararları arasındaki çelişki durumunda Danıştay kararının esas alınmasıdır.
Doğru seçenek, 1982 Anayasası'nın 160. maddesinde açıkça düzenlenen kuralı ifade etmektedir. Bu hükme göre, vergi, benzeri mali yükümlülükler ve ödevler hakkında Danıştay ile Sayıştay kararları arasında uyuşmazlık çıkması halinde Danıştay kararları esas alınır. Bu durum, idari yargı kolunun mali uyuşmazlıklar üzerindeki anayasal üstünlüğünü ve örgütlenme hiyerarşisindeki yerini netleştirir.

Adım Adım Çözüm

1
İdari yargı kolunun anayasal sınırlarını belirle.
Danıştay, idari yargı kolunun en üst dereceli mahkemesidir.
Teşkilat yapısının zirvesini ve diğer kurumlarla ilişkisini anlamak için Anayasal statü önceliklidir.
2
Sayıştay'ın hukuki statüsünü ve idari yargı ile ilişkisini değerlendir.
Sayıştay bir 'yüksek mahkeme' değildir ve idari yargı kolu dışındadır.
Anayasa m. 160 uyarınca Sayıştay'ın mali denetim yetkisi ile Danıştay'ın yargı yetkisi arasındaki sınırı belirlemek gerekir.
3
Danıştay ile Sayıştay arasındaki çelişki kuralını analiz et.
Vergi konularında Danıştay kararı üstün tutulur (Anayasa m. 160).
Bu kural, idari yargı örgütünün mali konulardaki nihai belirleyiciliğini gösteren istisnai ve güçlü bir anayasal düzenlemedir.

Anahtar Kavram

İdari Yargı Teşkilatının Sınırları ve Sayıştay ile İlişkisi
Soru 12Soru →

Türkiye'deki idari yargı düzeninde, idare ve vergi mahkemeleri tarafından verilen kararların son inceleme mercii olan ve idari yargı kolunun en yüksek mahkemesi sıfatını taşıyan kurum aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Danıştay

Cevap

İdari yargı kolunun en yüksek mahkemesi ve genel temyiz mercii Danıştay'dır.
Danıştay, Anayasa'nın 155. maddesi ve ilgili kanunlar çerçevesinde idari yargı kolunun en yüksek mahkemesi, danışma ve inceleme merciidir. İlk derece idare ve vergi mahkemeleri ile Bölge İdare Mahkemelerinin temyize tabi kararları Danıştay tarafından nihai olarak karara bağlanır.

Adım Adım Çözüm

1
İdari yargı hiyerarşisini analiz et.
İdari yargı sistemi; ilk derece mahkemeleri (İdare ve Vergi Mahkemeleri), bölge idare mahkemeleri ve Danıştay'dan oluşur.
Yargı kolundaki mercilerin rollerini belirlemek için teşkilat yapısını bilmek gerekir.
2
Temyiz merciini ve en yüksek dereceli mahkemeyi saptan.
2575 sayılı Danıştay Kanunu uyarınca Danıştay, idari mahkemelerce verilen ve kanunun başka bir idari yargı merciine bırakmadığı karar ve hükümlerin son inceleme merciidir.
Hiyerarşinin en üstündeki kurumun hukuki statüsünü doğrulamak gerekir.

Anahtar Kavram

İdari Yargı Teşkilatı ve Danıştay'ın Statüsü
Tahmini Süre:45s
Soru 13Soru →

2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun uyarınca; ilk derece mahkemeleri olan idare ve vergi mahkemelerinin kararlarına karşı yapılan istinaf başvurularını incelemekle görevli olan idari yargı mercii aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bölge İdare Mahkemesi

Cevap

Bölge İdare Mahkemesi
2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun'un 3/A maddesine göre Bölge İdare Mahkemeleri; idare ve vergi mahkemelerince verilen kararlara karşı yapılan istinaf başvurularını inceleyip karara bağlamakla görevlidir.

Adım Adım Çözüm

1
Yargılama derecelerini belirleyin.
İdari yargı; ilk derece (İdare/Vergi), ikinci derece/istinaf (Bölge İdare) ve üst derece/temyiz (Danıştay) olmak üzere üçlü bir yapıya sahiptir.
Soruda ilk derece mahkemesi kararlarının bir üst seviyedeki inceleme mercii sorulmaktadır.
2
Kanun yolu kavramını eşleştirin.
İstinaf incelemesi, Bölge İdare Mahkemeleri tarafından yürütülen bir kanun yoludur.
2576 sayılı Kanun'un 1. ve 3/A maddeleri uyarınca Bölge İdare Mahkemeleri istinaf başvurularını sonuçlandırır.

Anahtar Kavram

İdari Yargı Teşkilatında İstinaf Mercii
Soru 14Soru →

2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun hükümlerine göre; idare ve vergi mahkemelerinin kurulması, kaldırılması ve yargı çevrelerinin belirlenmesi konusunda yetkili makam aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hakimler ve Savcılar Kurulunun görüşü alınarak Adalet Bakanlığı

Cevap

Hakimler ve Savcılar Kurulunun görüşü alınarak Adalet Bakanlığı tarafından idare ve vergi mahkemeleri kurulur, kaldırılır ve yargı çevreleri belirlenir.
2576 sayılı Kanun'un 2. maddesi, idare ve vergi mahkemelerinin, bölgelerin coğrafi durumları ve iş hacmi göz önünde tutularak Adalet Bakanlığınca kurulacağını ve yargı çevrelerinin tespit edileceğini hükme bağlamıştır. Ancak bu işlemlerin yapılabilmesi için Hakimler ve Savcılar Kurulu'nun (HSK) görüşünün alınması zorunlu bir usul şartıdır.

Adım Adım Çözüm

1
2576 sayılı Kanun'un 2. maddesinde yer alan kuruluş usulünü inceleyin.
Kanun metni; 'İdare mahkemeleri ile vergi mahkemeleri... Adalet Bakanlığınca kurulur' hükmünü içerir.
Yasal dayanağın tespit edilmesi doğru makamın belirlenmesi için zorunludur.
2
İşleme katılan yardımcı organı belirleyin.
Aynı madde uyarınca bu işlemler için Hakimler ve Savcılar Kurulunun (HSK) görüşünün alınması zorunludur.
Yargı bağımsızlığı ve coğrafi ihtiyaçların değerlendirilmesi için yüksek kurulun görüşü yasal şarttır.
3
Yetkili makamı netleştirin.
Adalet Bakanlığı (Karar) + HSK (Görüş).
İdari yargı örgütlenmesinde yürütme ve yargı yönetimi arasındaki iş birliğini gösteren temel kuraldır.

Anahtar Kavram

İdari Yargı Yerlerinin Kuruluş Usulü

İpuçları

1
Mahkemelerin kuruluşu için 2576 sayılı Kanun'a bakılmalıdır.
2
İşlem, bir bakanlığın kararı ve bir üst kurulun görüşü ile tamamlanır.

Daha Fazla Pratik

Bölge İdare Mahkemelerinin kuruluş usulü ile İdare Mahkemelerinin kuruluş usulünün paralelliğini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 15Soru →

Türkiye'de idari yargı teşkilatının genişletilmesi kapsamında yeni bir ilde idare mahkemesi kurulması ve bu mahkemenin görev yapacağı coğrafi alanın (yargı çevresinin) tespit edilmesi sürecinde yetkili makamlar aşağıdakilerin hangisinde birlikte ve doğru olarak verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Adalet Bakanlığı — Hâkimler ve Savcılar Kurulu

Cevap

İdare ve vergi mahkemelerini Adalet Bakanlığı kurar, yargı çevrelerini ise Hâkimler ve Savcılar Kurulu (HSK) belirler.
2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun'un 2. maddesi uyarınca; idare ve vergi mahkemeleri bölgelerin coğrafi durumları ve iş hacmi göz önünde tutularak Adalet Bakanlığınca kurulur. Bu mahkemelerin yargı çevrelerinin belirlenmesine veya değiştirilmesine ise Hâkimler ve Savcılar Kurulunca karar verilir. Bu nedenle Adalet Bakanlığı ve HSK eşleşmesi doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Mahkemenin kuruluş yetkisini belirle.
2576 sayılı Kanun'un 2. maddesine göre idare ve vergi mahkemeleri Adalet Bakanlığınca kurulur.
Yargı örgütünün fiziksel ve idari kuruluşu Adalet Bakanlığının görev alanındadır.
2
Yargı çevresinin (coğrafi yetki alanı) belirlenme yetkisini tespit et.
Hâkimler ve Savcılar Kurulu (HSK) bu mahkemelerin yargı çevrelerini belirlemeye yetkilidir.
Yargıçların görev yerlerinin ve mahkemelerin coğrafi sınırlarının tespiti yargı bağımsızlığı gereği HSK tarafından yapılır.

Anahtar Kavram

İdari Yargı Mahkemelerinin Kuruluşu ve Yargı Çevresi
Soru 16Soru →

2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun hükümlerine göre; Bölge İdare Mahkemesi Başkanlar Kurulu'nun oluşumu (teşekkülü) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bölge idare mahkemesi başkanı ile mahkemenin tüm daire başkanlarından oluşur.

Cevap

Bölge idare mahkemesi başkanlar kurulu, bölge idare mahkemesi başkanı ile daire başkanlarından oluşur.
2576 sayılı Kanun'un 'Bölge idare mahkemesi başkanlar kurulu' başlıklı 3/B maddesine göre bu kurul; bölge idare mahkemesi başkanı ile daire başkanlarından oluşur. Kurulun temel görevi yargı çevrelerini belirlemek, daireler arasındaki iş bölümünü düzenlemek ve benzeri idari süreçleri yönetmektir.

Adım Adım Çözüm

1
İlgili kanun maddesini tespit etme
2576 sayılı Kanun'un 3/B maddesi incelenir.
Bölge idare mahkemelerinin iç işleyişi ve organları bu kanunla düzenlenmiştir.
2
Kurulun üye yapısını analiz etme
Başkanlar Kurulu'nun bölge idare mahkemesi başkanı ve tüm daire başkanlarından oluştuğu görülür.
Daire başkanları, mahkemenin karar organlarının başı oldukları için yönetim kurulunda da doğal üyedirler.

Anahtar Kavram

Bölge İdare Mahkemesi Başkanlar Kurulu

Daha Fazla Pratik

Bölge İdare Mahkemesi Başkanlar Kurulu'nun görevlerini (özellikle iş bölümü ve yargı çevresi önerileri) inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 17Soru →

2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun uyarınca; bölge idare mahkemesi başkanlar kurulu tarafından, benzer olaylarda bölge idare mahkemesi dairelerince verilen kesin kararlar arasındaki uyuşmazlığın giderilmesi amacıyla yapılan başvuruları inceleyerek kesin karara bağlama yetkisi aşağıdakilerden hangisine aittir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu veya Vergi Dava Daireleri Kurulu

Cevap

Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu veya Vergi Dava Daireleri Kurulu
2576 sayılı Kanun'un 3/C maddesinin 4. fıkrasının (c) bendi ve 5. fıkrası uyarınca; bölge idare mahkemesi başkanlar kurulu, benzer olaylarda bölge idare mahkemesi dairelerince verilen kesin kararlar arasındaki aykırılık veya uyuşmazlığın giderilmesi için Danıştay'a başvurur. Bu istemleri inceleyerek kesin karara bağlama yetkisi ise Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu veya Vergi Dava Daireleri Kurulu'na aittir.

Adım Adım Çözüm

1
Uyuşmazlığın kaynağını belirleyin
Bölge idare mahkemesi daireleri tarafından verilen kesin kararlar arasında benzer olaylarda farklı sonuçlara varıldığı (içtihat aykırılığı) tespit edilmiştir.
Sürecin başlaması için uyuşmazlığın aynı yargı kolu içindeki üst derece mahkemesi kararları arasında olması gerekir.
2
İlgili idari yargı organını tespit edin
2576 sayılı Kanun'un 3/C maddesi kapsamında Bölge İdare Mahkemesi Başkanlar Kurulu bu aykırılığı tespit eder ve Danıştay'a başvurur.
Yasal düzenleme uyarınca bu yetki bölge düzeyinde Başkanlar Kurulu'na, merkezi düzeyde ise Danıştay kurullarına verilmiştir.
3
Kesin karar merciini seçin
Uyuşmazlık konusu idari davalarla ilgiliyse İdari Dava Daireleri Kurulu, vergi davalarıyla ilgiliyse Vergi Dava Daireleri Kurulu dosyayı inceler ve kesin karara bağlar.
Danıştay Kanunu ve 2576 sayılı Kanun, içtihatların birleştirilmesi ve uyuşmazlıkların giderilmesi görevini bu ihtisas kurullarına yüklemiştir.

Anahtar Kavram

Bölge İdare Mahkemesi Başkanlar Kurulu ve Danıştay Kurullarının uyuşmazlık giderme yetkisi
Soru 18Soru →

Türk idari yargı sistemi, idari işlem ve eylemlerin hukuka uygunluğunun denetlendiği bağımsız bir yargı koludur. Bu yargı kolunun örgütlenmesi ve içerisinde yer alan mercilerin görev dağılımı dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sayıştay, idari yargı hiyerarşisi içerisinde yer alan ve idare mahkemelerinin kararlarını temyiz yoluyla incelemekle görevli bir yüksek mahkemedir.

Cevap

Sayıştay'ın idari yargı teşkilatının bir parçası olduğunu ve idare mahkemesi kararlarını temyiz ettiğini belirten ifade yanlıştır.
İdari yargı örgütü; İdare ve Vergi Mahkemeleri (ilk derece), Bölge İdare Mahkemeleri (istinaf) ve Danıştay'dan (temyiz ve bazı durumlarda ilk derece) oluşur. Sayıştay ise Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'na göre mali denetim yapan ve belirli konularda yargılama yetkisi olan bağımsız bir kurumdur, ancak idari yargı hiyerarşisinin bir parçası değildir. Dolayısıyla idare mahkemelerinin kararlarını temyiz yoluyla inceleme yetkisi Sayıştay'da değil, Danıştay'dadır.

Adım Adım Çözüm

1
İdari yargı örgütlenmesindeki mahkemelerin belirlenmesi
İdari yargı kolunda Danıştay, Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemeleri bulunur.
Teşkilat yapısının sınırlarını çizmek için gereklidir.
2
Sayıştay'ın hukuki statüsünün analiz edilmesi
Sayıştay, Anayasa'da yargı bölümünde düzenlenmiş bir yüksek mahkeme/denetim organı olsa da, 'İdari Yargı' kolunun içinde değil, mali denetim alanında bağımsız bir mercidir.
Sayıştay'ın idari yargı mercileriyle karıştırılmasını önlemek için gereklidir.
3
Temyiz merciinin teyit edilmesi
İdari yargı kararlarının son inceleme (temyiz) mercii Danıştay'dır.
Hiyerarşik hatayı tespit etmek için gereklidir.

Anahtar Kavram

İdari Yargı Teşkilat Yapısı ve Danıştay-Sayıştay Ayrımı
Soru 19Soru →

2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun uyarınca; aynı bölge idare mahkemesinin yargı çevresi içerisinde yer alan iki ayrı idare mahkemesi arasında çıkan görev ve yetki uyuşmazlıklarını kesin olarak karara bağlamakla görevli merci aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İlgili bölge idare mahkemesi

Cevap

Aynı bölge idare mahkemesi çevresindeki idare mahkemeleri arasındaki görev ve yetki uyuşmazlıklarını çözmekle görevli olan merci ilgili bölge idare mahkemesidir.
İdari yargı teşkilatında, aynı bölge idare mahkemesinin (BİM) görev alanı içinde yer alan idare ve vergi mahkemeleri arasındaki görev ve yetki uyuşmazlıklarını çözmekle görevli olan merci, 2576 sayılı Kanun uyarınca ilgili bölge idare mahkemesidir. Bu yetki BİM'in idari yargı hiyerarşisindeki ara kademe mahkemesi olma rolünün bir gereğidir.

Adım Adım Çözüm

1
Uyuşmazlığın hangi yargı kolu içinde olduğunu belirleyin.
Uyuşmazlık idari yargı kolu içindeki iki alt derece mahkemesi (idare mahkemeleri) arasındadır.
Soruda belirtilen her iki mahkeme de idari yargı düzenine dahildir.
2
Mahkemelerin coğrafi bağlılığını kontrol edin.
Her iki idare mahkemesi de aynı bölge idare mahkemesinin (BİM) yargı çevresindedir.
2576 sayılı Kanun'un 3/C maddesi, aynı bölge içindeki uyuşmazlıkları BİM'in çözeceğini öngörür.
3
Hiyerarşik yetkiyi saptayın.
Uyuşmazlığı kesin olarak karara bağlayacak merci Bölge İdare Mahkemesi olarak belirlenir.
Eğer mahkemeler farklı BİM çevrelerinde olsaydı yetki Danıştay'a geçecekti.

Anahtar Kavram

İdari yargı teşkilatında merci tayini ve bölge idare mahkemelerinin görevleri

İpuçları

1
Mahkemelerin ikisinin de aynı coğrafi bölge (BİM çevresi) içinde olduğuna dikkat edin.
2
İdari yargıda uyuşmazlık mahkemeler arasında çıkıyorsa, çözüm yeri genellikle bir üst dereceli mahkemedir.

Daha Fazla Pratik

Farklı bölge idare mahkemeleri çevrelerinde bulunan iki mahkeme arasındaki uyuşmazlık durumunu araştırınız.
Tahmini Süre:45s