Türkiye'nin İdari Teşkilatı

180 soru

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu hükümleri dikkate alındığında, büyükşehir belediye meclisi tarafından alınan kararların kesinleşmesi ve yürürlüğe girmesi süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kesinleşen meclis kararlarının yürürlüğe girebilmesi için mahallin en büyük mülki idare amirine gönderilmesi zorunludur.

Belediye başkanı tarafından yeniden görüşülmek üzere meclise iade edilen kararların kesinleşmesi için meclis üye tam sayısının üçte iki çoğunluğuyla aynen kabul edilmesi gerekir.

Büyükşehir belediye meclisi kararları, mülki idare amiri tarafından onaylanmadıkça hiçbir şekilde hukuki sonuç doğurmaz.

Meclis kararları, büyükşehir belediye başkanı tarafından imzalandığı anda mülki idare amirine gönderilme şartı aranmaksızın yürürlüğe girer.

Büyükşehir belediye başkanı, meclis kararlarını yedi gün içinde mülki idare amirine onaylatmak üzere göndermekle yükümlüdür.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kesinleşen meclis kararlarının yürürlüğe girebilmesi için mahallin en büyük mülki idare amirine gönderilmesi zorunludur.

Cevap

Kesinleşen meclis kararlarının yürürlüğe girebilmesi için mahallin en büyük mülki idare amirine gönderilmesi zorunludur.

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 14. maddesinin son fıkrası uyarınca; 'Büyükşehir belediye meclisi ve ilçe belediye meclis kararları, kesinleştiği tarihten itibaren en geç yedi gün içinde mahallin en büyük mülki idare amirine gönderilir. Mülki idare amirine gönderilmeyen kararlar yürürlüğe girmez.' Bu hüküm, kararın hukuken icra edilebilir hale gelmesi için bildirimi zorunlu kılar.

Adım Adım Çözüm

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 14. maddesinin incelenmesi.

Meclis kararlarının kesinleşme süreci (başkanın iade yetkisi ve meclisin ısrarı) ve yürürlük şartı tespit edilir.

Yasal dayanağın doğru belirlenmesi için.

Kararların kesinleşmesi ile yürürlüğe girmesi arasındaki farkın analiz edilmesi.

Kararların meclis içinde kesinleşmesi için mülki amir onayı gerekmediği, ancak yürürlük için mülki amire gönderilmesinin şart olduğu görülür.

İdari vesayet denetiminin usulünü anlamak için.

Seçeneklerin yasal hükümle karşılaştırılması.

Mülki idare amirine bildirilmemenin yaptırımının 'yürürlüğe girmeme' olduğu sonucuna varılır.

Doğru hukuki çıkarımı yapmak için.

Anahtar Kavram

Büyükşehir Belediye Meclisi Kararlarının Kesinleşmesi ve Yürürlüğe Girmesi

Daha Fazla Pratik

Büyükşehir belediye meclisinin ilçe belediye bütçeleri üzerindeki 'değiştirerek onaylama' yetkisini, genel idari vesayet ilkeleriyle karşılaştırarak inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 0s

Soru 162Soru →

Türkiye Cumhuriyeti'nin mülki idare yapılanması içerisinde yer alan merkezi idare taşra teşkilatının en büyük birimi olan "il idaresi" ve bu birimin en üst amiri olan "vali"nin anayasal statüsü ile yetki kullanımı dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Vali, ilde hem devletin hem de Cumhurbaşkanının temsilcisi ve idari yürütme vasıtası olup, ilin genel idaresinden merkezi idareye karşı sorumludur.

1982

Anayasası'nın

126

. maddesinde düzenlenen "yetki genişliği" ilkesi, merkezi idarenin taşra teşkilatında sadece iller düzeyinde ve sadece valiler tarafından kullanılabilir.

Vali, ildeki adli ve askeri teşkilat içerisinde yer alan personelin hiyerarşik amiri değildir ve bu kurumlar üzerinde doğrudan emir ve talimat verme yetkisi bulunmamaktadır.

İl idare şube başkanları, kendi görev alanlarına giren konularda valinin emri altındadır ve bu birimlerin yürüttüğü hizmetlerin koordinasyonundan vali sorumludur.

Valinin yetki genişliği ilkesi kapsamında merkezi idareye danışmadan aldığı kararların mali yükümlülükleri, ilin sınırları içinde bulunduğu il özel idaresi bütçesinden karşılanır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Valinin yetki genişliği ilkesi kapsamında merkezi idareye danışmadan aldığı kararların mali yükümlülükleri, ilin sınırları içinde bulunduğu il özel idaresi bütçesinden karşılanır.

Cevap

Valinin yetki genişliği kapsamında yaptığı harcamaların il özel idaresi bütçesinden karşılanacağı ifadesi yanlıştır; bu harcamalar doğrudan merkezi idare (devlet) bütçesinden karşılanır.

Doğru cevap olan ifade yanlıştır çünkü valinin "yetki genişliği" (deconcentration) ilkesini kullanması, merkezi idare (devlet) adına bir yetki kullanımıdır. Bu ilke çerçevesinde verilen kararların ve yapılan harcamaların mali muhatabı doğrudan devlet tüzel kişiliğidir ve genel bütçeden karşılanır. İl özel idaresi ise yerinden yönetim ilkesine tabi, kendi bütçesi ve kamu tüzel kişiliği olan ayrı bir birimdir; valinin merkezi idare sıfatıyla yaptığı harcamalar bu birimin bütçesini bağlamaz.

Adım Adım Çözüm

Valinin hukuki statüsünü analiz etme

Vali, ilde hem devletin hem de Cumhurbaşkanının temsilcisidir. Bu, merkezi idarenin (devlet tüzel kişiliğinin) bir parçası olduğu anlamına gelir.

Valinin kim adına hareket ettiğini belirlemek, mali sorumluluğun kime ait olduğunu anlamak için temeldir.

Yetki genişliği ilkesinin mali kaynağını belirleme

Yetki genişliği, merkezi idarenin bir yetkisinin taşradaki temsilciye (valiye) devridir. Bu yetki kullanılırken yapılan harcamalar 'merkezi idare bütçesinden' (genel bütçe) yapılır.

Yetkiyi kullanan makam devlet tüzel kişiliğini temsil ettiği için, borç ve alacak ilişkisi de devlet tüzel kişiliği üzerinde doğar.

Merkezi idare ile mahalli idare arasındaki ayrımı netleştirme

İl idaresi (merkezi idare) ile İl özel idaresi (mahalli idare) iki ayrı yapıdır. İl özel idaresinin kendine ait bir kamu tüzel kişiliği ve bütçesi vardır; valinin merkezi idare adına aldığı bir kararın faturası bu birime kesilemez.

Türkiye'deki idari bütünlük ilkesi içinde yerinden yönetim kuruluşlarının mali özerkliğini korumak esastır.

Anahtar Kavram

Yetki Genişliği ve Mali Sorumluluk Ayrımı

Soru 163Soru →

$5216$ sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun $28$ . maddesinin atfıyla uygulanan $5393$ sayılı Belediye Kanunu hükümleri uyarınca; bir büyükşehir belediye meclisinin, kendisinden beklenen görevleri süresi içinde yapmayı ihmal etmesi ve bu durumun belediye hizmetlerini sekteye uğratması halinde, meclisin feshine karar vermeye yetkili merci ve usul aşağıdakilerden hangisidir?

İçişleri Bakanlığının bildirimi üzerine Danıştay tarafından karar verilir.

Valinin gerekçeli raporu doğrultusunda İçişleri Bakanlığı tarafından resen karar verilir.

Büyükşehir belediye başkanının teklifi ve Cumhurbaşkanının onayı ile karar verilir.

Danıştay'ın istişari görüşü alındıktan sonra İçişleri Bakanı tarafından karar verilir.

Belediye meclisinin üye tam sayısının salt çoğunluğuyla alacağı kararla kendiliğinden gerçekleşir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İçişleri Bakanlığının bildirimi üzerine Danıştay tarafından karar verilir.

Cevap

Büyükşehir belediye meclisinin feshine, İçişleri Bakanlığının bildirimi üzerine Danıştay tarafından karar verilir.

Büyükşehir belediye meclislerinin fesih usulü,

5216

sayılı Kanun'un

28

. maddesi aracılığıyla

5393

sayılı Belediye Kanunu'nun

30

. maddesine tabidir. Bu maddeye göre, meclisin kanuni görevlerini yapmaması durumunda İçişleri Bakanlığı dosyayı hazırlar ve bildirimi yapar; nihai fesih kararını ise bir yargı mercii olan Danıştay verir.

Adım Adım Çözüm

Yasal dayanağın tespit edilmesi

5216

sayılı Kanun m.

28

5393

sayılı Kanun m.

30

Büyükşehir belediye meclislerinin feshine ilişkin usul, Belediye Kanunu'ndaki genel hükümlere atıf yapılarak düzenlenmiştir.

Fesih sebebinin değerlendirilmesi

Görevlerin ihmal edilmesi ve hizmetlerin aksaması

Meclisin feshine yol açan durumun kanuni şartlar (görev ihmali, siyasi meselelere müdahale vb.) kapsamında olması gerekir.

Yetkili mercilerin belirlenmesi

Bildirim yapan: İçişleri Bakanlığı, Karar veren: Danıştay

Anayasa'nın

127

. maddesi uyarınca, mahalli idarelerin seçilmiş organlarının organlık sıfatını kaybetmeleri konusundaki denetim yargı yoluyla yapılır.

Anahtar Kavram

Büyükşehir Belediye Meclisinin Feshi Usulü

Daha Fazla Pratik

Büyükşehir belediye meclisi ile büyükşehir belediye encümeni arasındaki üye yapısı ve yetki farklarını inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 164Soru →

$1982$ Anayasası ve $1$ sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi hükümleri uyarınca, merkezi idare başkent teşkilatı içerisinde yer alan Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

En yüksek devlet memuru olan İdari İşler Başkanı tarafından yönetilir ve ayrı bir kamu tüzel kişiliği bulunmaz.

Danıştay ve Sayıştay ile birlikte anayasada düzenlenen başkent teşkilatına yardımcı kuruluşlar arasında yer alır.

Tıpkı Dijital Dönüşüm ve Yatırım ofisleri gibi, kendine ait ayrı bir kamu tüzel kişiliğine ve özel bütçeye sahiptir.

Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliği gibi bir yardımcı kuruluştur ve kararları Cumhurbaşkanı üzerinde bağlayıcıdır.

Bakanlıklar ve mahalli idareler üzerinde idari vesayet denetimi yapma yetkisine sahip olan en üst mercidir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: En yüksek devlet memuru olan İdari İşler Başkanı tarafından yönetilir ve ayrı bir kamu tüzel kişiliği bulunmaz.

Cevap

Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığı, en yüksek devlet memuru olan İdari İşler Başkanı tarafından yönetilir ve ayrı bir kamu tüzel kişiliği bulunmayıp devlet tüzel kişiliği içerisinde yer alır.

Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığı, 1 sayılı CBK uyarınca Cumhurbaşkanlığı merkez teşkilatının ana birimidir. Başkanı, en yüksek devlet memuru statüsündedir. Bu birim, devlet tüzel kişiliği içinde yer aldığı için ayrı bir kamu tüzel kişiliği ve özel bütçesi bulunmaz.

Adım Adım Çözüm

Birim statüsünü belirle

İdari İşler Başkanlığı, Cumhurbaşkanlığı merkez teşkilatının en üst birimidir.

Teşkilat yapısındaki yerini saptamak doğru hukuki rejimi bulmayı sağlar.

Tüzel kişilik kontrolü yap

Bu birimin ayrı bir kamu tüzel kişiliği yoktur; devlet tüzel kişiliğini kullanır.

Cumhurbaşkanlığına bağlı Ofisler ile arasındaki temel farkı ayırt etmek gerekir.

Yönetici unvanını kontrol et

Başındaki kişi 'İdari İşler Başkanı' olup Türk bürokrasisindeki en yüksek devlet memurudur.

Personel rejimi ve hiyerarşik konumu belirlemek için unvan kritiktir.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Merkez Teşkilatı Yapısı

Tahmini Süre:50s

Soru 165Soru →

5393 sayılı Belediye Kanunu hükümleri uyarınca, bir yerleşim yerinde belediye kurulabilmesi için gerekli olan nüfus eşiği, mesafe şartı ve kuruluş usulü ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Nüfusu

5.000

ve üzerinde olan yerleşim birimlerinde, kurulu bir belediyenin sınırlarına en az

5.000

metre mesafede olması kaydıyla Cumhurbaşkanı kararı ile kurulur.

Nüfusu

2.000

ve üzerinde olan yerleşim birimlerinde, mülki idare amirinin talebi üzerine İçişleri Bakanlığı kararı ile kurulur.

Nüfusu

5.000

ve üzerinde olan yerleşim birimlerinde, diğer belediyelere olan uzaklığına bakılmaksızın İçişleri Bakanlığı kararı ile kurulur.

Nüfusu

50.000

ve üzerinde olan yerleşim birimlerinde, doğrudan Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından çıkarılan bir kanun ile kurulur.

Nüfusu

10.000

ve üzerinde olan yerleşim birimlerinde, Danıştay'ın olumlu görüşü alınarak Cumhurbaşkanı kararı ile kurulur.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Nüfusu $5.000$ ve üzerinde olan yerleşim birimlerinde, kurulu bir belediyenin sınırlarına en az $5.000$ metre mesafede olması kaydıyla Cumhurbaşkanı kararı ile kurulur.

Cevap

Nüfusu

5.000

ve üzerinde olan yerleşim birimlerinde, kurulu bir belediyenin sınırlarına en az

5.000

metre mesafede olması kaydıyla Cumhurbaşkanı kararı ile kurulur.

Belediye Kanunu'na göre bir yerin belediye olabilmesi için temel şart nüfusun

5.000

olmasıdır. Ayrıca, koruma alanları veya mevcut belediyelere

5.000

metreden yakın yerlerde belediye kurulamaz. Kuruluş işlemi ise İçişleri Bakanlığı'nın bildirimi üzerine Cumhurbaşkanı kararı ile tamamlanır.

Adım Adım Çözüm

Nüfus kriterini belirle

5.000

ve üzeri nüfus

5393 sayılı Belediye Kanunu Madde 4 uyarınca genel alt sınır budur.

Mesafe şartını kontrol et

Mevcut belediye sınırlarına en az

5.000

metre mesafe

Yerleşim yerlerinin birbirine aşırı yakınlaşmasını ve hizmet bölünmesini engellemek için mesafe şartı aranır.

Yetkili makamı ve işlem türünü tespit et

Cumhurbaşkanı kararı

Mahalli idare birimi olan belediyelerin tüzel kişilik kazanması yürütme organının kararıyla gerçekleşir.

Anahtar Kavram

Belediye İdaresinin Kuruluşu

İpuçları

Belediye kurulması için gereken nüfus, köy sınırının (

2.000

) üzerindedir.

Kuruluş işlemi için merkezi idarenin en üst makamının onayı gerekir.

Kanunda hem nüfus hem de mesafe için aynı sayısal değer (

5.000

) kullanılmıştır.

Daha Fazla Pratik

Büyükşehir belediyelerinin kurulması için gereken nüfus eşiği (

750.000

) ve kuruluş usulünü (Kanun) inceleyiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 166Soru →

Türkiye'nin idari teşkilat yapısında mahalli idare birimi olan il özel idaresinin yönetim yapısı ve organları dikkate alındığında; bu idarenin 'yürütme organı' sıfatıyla tüzel kişiliği temsil eden Vali ile 'yürütme ve danışma' işlevlerini yerine getiren İl Encümeninin oluşumu hakkında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Vali, il özel idaresinin başı ve tüzel kişiliğinin temsilcisi olup; başkanlık ettiği il encümeninin atanmış üyelerini her yıl kendi birim amirleri arasından belirler.

İl encümeni, il genel meclisi tarafından kendi üyeleri arasından seçilen

5

üyeden oluştuğu için Valinin bu kurul üzerinde herhangi bir başkanlık veya oy yetkisi bulunmamaktadır.

Vali, il genel meclisinin aldığı kararları hukuka aykırı bulması durumunda İl Encümenine sunarak bu kararların kesinleşmesini ve uygulanmasını engelleyebilir.

İl encümeninin üye yapısı, merkezi idarenin ildeki danışma organı olan 'İl İdare Kurulu' ile aynı olup; defterdar ve hukuk işleri müdürü kurulun doğal üyesidir.

İl encümenine seçilecek olan üyeler, ildeki seçmenler tarafından doğrudan beş yıl için seçilir ve bu üyeler görev süreleri boyunca Vali tarafından görevden alınamazlar.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Vali, il özel idaresinin başı ve tüzel kişiliğinin temsilcisi olup; başkanlık ettiği il encümeninin atanmış üyelerini her yıl kendi birim amirleri arasından belirler.

Cevap

Vali, il özel idaresinin başı ve tüzel kişiliğinin temsilcisi olup; başkanlık ettiği il encümeninin atanmış üyelerini her yıl kendi birim amirleri arasından belirler.

Doğru ifade, valinin il özel idaresindeki hukuki statüsünü ve encümenin karma yapısındaki belirleyici rolünü tam olarak yansıtmaktadır.

5302

sayılı İl Özel İdaresi Kanunu'na göre Vali, bu idarenin başı ve tüzel kişiliğinin temsilcisidir. Ayrıca encümene başkanlık eder ve encümenin atanmış kanadını oluşturan

3

birim amirini bizzat kendisi belirler.

Adım Adım Çözüm

İl özel idaresinin yürütme organlarını belirle.

Yürütme organı Validir; İl Encümeni ise yürütme ve danışma işlevi gören bir kuruldur.

İl özel idaresinin hiyerarşik ve yönetsel yapısını anlamak için organların hukuki statüsü belirlenmelidir.

İl Encümeninin üye bileşimini analiz et.

Vali (Başkan) +

3

seçilmiş üye (İl Genel Meclisinden) +

3

atanmış üye (Birim amirlerinden) = Toplam

7

kişi.

Kurulun karma yapısını (seçilmiş ve atanmış üyelerin birlikteliği) teyit etmek gerekir.

Merkezi idare organları ile karşılaştır.

İl İdare Kurulu (Vali, Hukuk İşleri Müdürü, Defterdar vb.) merkezi idarenin bir parçasıyken, İl Encümeni mahalli idarenin bir organıdır.

Adayın yerinden yönetim ve merkezden yönetim organlarını karıştırıp karıştırmadığı denetlenir.

Anahtar Kavram

İl özel idaresinin yürütme yapısı ve İl Encümeninin karma (seçilmiş/atanmış) kuruluş usulü.

Tahmini Süre:1m 40s

Soru 167Soru →

Türkiye'nin mülki idare yapılanması içerisinde, merkezi idarenin ildeki en yüksek danışma ve karar organı olan "İl İdare Kurulu"nun yapısı, üyeleri ve görevleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Kurulun başkanı validir; valinin katılamadığı toplantılara ise valinin görevlendireceği bir vali yardımcısı başkanlık eder.

Kurulun asil üyeleri arasında; hukuk işleri müdürü, defterdar, il milli eğitim müdürü, il sağlık müdürü, il tarım ve orman müdürü ile il çevre, şehircilik ve iklim değişikliği müdürü yer alır.

İl İdare Kurulu, ilçe kurulması veya kaldırılması gibi idari birim değişikliklerinde merkezi yönetime sunulmak üzere görüş bildirmekle görevlidir.

Kurul, ildeki memurlar hakkında disiplin işlemleri veya bazı idari yargısal süreçlerde karar alma yetkisine sahip bir organ olarak görev yapar.

İl idaresi ile yerel yönetimler arasında koordinasyonu sağlamak amacıyla, İl Genel Meclisi'nin kendi üyeleri arasından seçeceği üç temsilci de kurulun üye yapısına dahil edilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İl idaresi ile yerel yönetimler arasında koordinasyonu sağlamak amacıyla, İl Genel Meclisi'nin kendi üyeleri arasından seçeceği üç temsilci de kurulun üye yapısına dahil edilir.

Cevap

İl Genel Meclisi üyelerinin kurulda yer aldığını belirten seçenek yanlıştır; çünkü İl İdare Kurulu tamamen merkezi idarenin hiyerarşik yapısı içindeki kamu görevlilerinden oluşur.

İl İdare Kurulu, merkezi idarenin (devletin) taşra teşkilatında yer alan bir kuruldur. Bu kurulda halk tarafından seçilen veya mahalli idare organlarından (İl Genel Meclisi gibi) gelen temsilciler bulunmaz. Seçilmiş üyelerin katılımı, yerinden yönetim kuruluşu olan İl Özel İdaresi'nin 'İl Encümeni' için geçerli bir kuraldır.

Adım Adım Çözüm

İl İdare Kurulu'nun hukuki statüsünü belirle.

İl İdare Kurulu, 5442 sayılı İl İdaresi Kanunu'na göre 'Merkezi İdare Taşra Teşkilatı' (İl İdaresi) içinde yer alan bir yardımcı organdır.

Organın hangi tüzel kişilik (Devlet Tüzel Kişiliği) içinde olduğunu anlamak, üyelerinin kim olabileceğini belirlemek için temeldir.

Kurulun üye yapısını (kompozisyonunu) incele.

Kurul; Vali (başkan), Hukuk İşleri Müdürü, Defterdar, Milli Eğitim, Sağlık, Tarım ve Orman, Çevre ve Şehircilik müdürlerinden oluşur.

Bu üyelerin tamamı 'atamış' devlet memurlarıdır ve hiyerarşik yapıya dahildir.

Mahalli idare organları ile karşılaştır.

İl Genel Meclisi ve bu meclis içinden seçilen üyeler, 'İl Özel İdaresi' (Mahalli İdare) organı olan İl Encümeni'nde görev alırlar.

Merkezi idare ile yerinden yönetim (mahalli idare) organlarını birbirine karıştırmamak KPSS sorularında en kritik ayırt edici noktadır.

Anahtar Kavram

Merkezi İdare Taşra Teşkilatı ve Mahalli İdare Ayrımı

Daha Fazla Pratik

İl İdare Kurulu ile İlçe İdare Kurulu arasındaki üye farklarını (hukuk işleri müdürü yerine yazı işleri müdürü vb.) inceleyiniz.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 168Soru →

Türkiye Cumhuriyeti idari teşkilat yapısında 'Başkent Teşkilatına Yardımcı Kuruluşlar', merkezi idarenin karar alma süreçlerinde teknik, mali ve hukuki görüşleriyle destek veren ancak kural olarak icrai yetkisi bulunmayan birimlerdir.

Başkent teşkilatına yardımcı kuruluşların hukuki statüleri ve işleyişleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Milli Güvenlik Kurulu'nun gündemi; Cumhurbaşkanı yardımcıları ve Genelkurmay Başkanı'nın önerileri dikkate alınarak Cumhurbaşkanı tarafından belirlenir.

Sayıştay, merkezi yönetim bütçesi kapsamındaki kamu idarelerinin hesap ve işlemlerini TBMM adına denetleyen ve başkent teşkilatına mali alanda yardımcı olan bir kuruluştur.

Devlet Denetleme Kurulu, idarenin hukuka uygunluğunun ve verimliliğinin sağlanması amacıyla doğrudan Cumhurbaşkanına bağlı olarak çalışan bir 'Başkent Teşkilatına Yardımcı Kuruluş'tur.

Danıştay, idari uyuşmazlıkları çözen bir yüksek mahkeme olmasının yanı sıra, idarenin en yüksek danışma ve inceleme organı olarak çift nitelikli bir yapı arz eder.

Ekonomik ve Sosyal Konsey, ekonomik ve sosyal politikaların oluşturulmasında Cumhurbaşkanına istişari görüş bildirmek amacıyla 2010 yılında anayasal bir statüye kavuşturulmuştur.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Devlet Denetleme Kurulu, idarenin hukuka uygunluğunun ve verimliliğinin sağlanması amacıyla doğrudan Cumhurbaşkanına bağlı olarak çalışan bir 'Başkent Teşkilatına Yardımcı Kuruluş'tur.

Cevap

Devlet Denetleme Kurulu'nun bir 'yardımcı kuruluş' olduğunu belirten ifade yanlıştır; çünkü bu kurul Cumhurbaşkanlığına bağlı bir merkez birimidir.

Doğru cevap olan ifade yanlıştır çünkü Devlet Denetleme Kurulu (DDK), merkezi idarenin başkent teşkilatı içerisindeki 'yardımcı kuruluşlar' arasında değil, Cumhurbaşkanlığı makamına doğrudan bağlı bir 'merkez birimi' olarak yapılandırılmıştır. Başkent teşkilatına yardımcı kuruluşlar sadece Danıştay, Sayıştay, MGK ve Ekonomik ve Sosyal Konsey'den oluşmaktadır.

Adım Adım Çözüm

Başkent teşkilatı şemasını analiz etme

Başkent teşkilatı; Merkez Teşkilatı (Cumhurbaşkanı, Cumhurbaşkanlığı birimleri, Bakanlıklar) ve Yardımcı Kuruluşlar (Danıştay, Sayıştay, MGK, ESK) olarak ikiye ayrılır.

Kuruluşların hiyerarşik veya yardımcı konumunu belirlemek için temel ayrımı bilmek gerekir.

Yardımcı kuruluşları listeleme

Anayasa ve idari doktrine göre başkent teşkilatına yardımcı kuruluşlar dört tanedir: Danıştay, Sayıştay, Milli Güvenlik Kurulu (MGK) ve Ekonomik ve Sosyal Konsey (ESK).

Seçeneklerdeki kurumların bu listede olup olmadığını denetlemek için.

Devlet Denetleme Kurulu'nun (DDK) statüsünü değerlendirme

Anayasa'nın 108. maddesine göre DDK, 'Cumhurbaşkanlığına bağlı' bir denetleme birimidir. Bu birim yardımcı kuruluşlar kategorisinde değil, Cumhurbaşkanlığı teşkilatı (merkez) içinde yer alır.

DDK'nın yapısal konumunu netleştirerek hatayı tespit etmek için.

Anahtar Kavram

Başkent Teşkilatına Yardımcı Kuruluşlar ve Merkez Teşkilatı Ayrımı

İpuçları

Başkent teşkilatına yardımcı kuruluşların sayısı sınırlıdır (numerus clausus).

Daha Fazla Pratik

Başkent yardımcı kuruluşlarından olan Danıştay ve Sayıştay'ın Anayasa'nın hangi bölümünde (Yürütme mi, Yargı mı) düzenlendiğini inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 169Soru →

Türkiye'nin idari teşkilat yapısı içerisinde yerinden yönetim ilkesine dayanan il özel idarelerinde, en üst karar organı olan il genel meclisi tarafından alınan kararların kesinleşmesi ve yürürlüğe girmesi süreciyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Meclis kararları valiye gönderilir; vali, hukuka aykırı gördüğü kararları yedi gün içinde meclise iade edebilir, iade edilmeyen kararlar kesinleşir.

İl genel meclisi kararlarının hukuki geçerlilik kazanabilmesi için il idare kurulu tarafından uygunluk onayı verilmesi zorunludur.

Vali, il genel meclisinin hiyerarşik amiri sıfatıyla meclis kararlarını hem hukuka uygunluk hem de yerindelik yönünden denetleyerek doğrudan iptal edebilir.

İl özel idaresi devlet tüzel kişiliği içinde yer aldığı için meclis kararları ancak İçişleri Bakanlığı'nın onayıyla kesinleşerek yürürlüğe girer.

Meclis tarafından alınan tüm kararlar, il encümeninin onayından geçtikten sonra valinin imzasıyla kesinleşmiş sayılır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meclis kararları valiye gönderilir; vali, hukuka aykırı gördüğü kararları yedi gün içinde meclise iade edebilir, iade edilmeyen kararlar kesinleşir.

Cevap

İl genel meclisi kararlarının valiye gönderilmesi ve valinin yedi gün içinde iade etmemesi durumunda kararların kesinleşmesi ilkesi doğrudur.

İl özel idaresinin karar organı olan il genel meclisi tarafından alınan kararların hukuki denetimi vali tarafından yapılır. 5302 sayılı Kanun'un 15. maddesine göre; kararlar valiye gönderilir, vali hukuka aykırı bulduğu kararları 7 gün içinde iade edebilir, iade etmezse kararlar kesinleşir. Bu mekanizma, idari vesayet denetiminin bir görünümüdür.

Adım Adım Çözüm

Kararın valiye sevki

İl genel meclisi kararlarının tam metni, en geç beş gün içinde valiye gönderilir.

Hukuki denetim sürecinin başlaması için yürütme başı olan valinin bilgilendirilmesi gerekir.

Valinin inceleme süreci

Vali, hukuka aykırı gördüğü kararları yedi gün içinde gerekçesini belirterek meclise iade eder.

Vesayet makamı olan valiye tanınan hukuka uygunluk denetimi yetkisinin kullanılmasıdır.

Kesinleşme ve yürürlüğe girme

Vali tarafından iade edilmeyen kararlar yedi günün sonunda kesinleşir ve yürürlüğe girer.

İdari işlemlerin istikrarı ilkesi gereği belirli bir süre sonunda kararın icrai nitelik kazanması sağlanır.

Anahtar Kavram

İdari Vesayet ve İl Özel İdaresi Karar Süreci

Daha Fazla Pratik

İl encümeninin seçilmiş ve atanmış üyelerden oluşan karma yapısını ve valinin encümen başkanlığı görevini inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 0s

Soru 170Soru →

$5442$ sayılı İl İdaresi Kanunu ve $3$ sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi hükümleri uyarınca, merkezi idarenin taşra teşkilatı yapılanması içerisinde yer alan ilçe idaresi ve kaymakamlık makamının hukuki statüsü ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kaymakam, mülki idare amirliği hizmetleri sınıfına dahil bir meslek memuru olup Cumhurbaşkanı onayı ile atanır.

Kaymakam, ilçedeki genel idarenin başı sıfatıyla, mülki sınırlar içerisinde 'yetki genişliği' ilkesini kullanmaya yetkili tek amirdir.

Kaymakam, ilçede hem Devletin hem de Cumhurbaşkanının temsilcisi ve idari yürütme vasıtasıdır.

İlçe İdare Kurulu; Kaymakamın başkanlığında Yazı İşleri Müdürü, Malmüdürü, İlçe Emniyet Müdürü ve İlçe Milli Eğitim Müdüründen oluşur.

Kaymakam, ilçedeki yerinden yönetim kuruluşları üzerinde hiyerarşi yetkisini kullanarak bu kuruluşların organlarını görevden uzaklaştırabilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kaymakam, mülki idare amirliği hizmetleri sınıfına dahil bir meslek memuru olup Cumhurbaşkanı onayı ile atanır.

Cevap

Kaymakam, mülki idare amirliği hizmetleri sınıfına dahil bir meslek memuru olup Cumhurbaşkanı onayı ile atanır.

Kaymakamlık makamı, hukuk sistemimizde mülki idare amirliği hizmetleri sınıfına dahil bir meslek memurluğudur. Atama usulü bakımından ise

3

sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin eki olan II sayılı cetvelde yer aldığı için Cumhurbaşkanı Kararı ile değil, Cumhurbaşkanı Onayı ile göreve getirilir. Ayrıca

5442

sayılı Kanun uyarınca ilçede Cumhurbaşkanının temsilcisi ve idari yürütme vasıtasıdır.

Adım Adım Çözüm

Kaymakamlık makamının memuriyet statüsünü belirle.

Kaymakamlık, valiliğin aksine bir 'meslek memurluğu'dur (kariyer meslek).

Valilik istisnai memurluk iken, kaymakamlık mülki idare amirliği sınıfında yetişme ve sınav şartına bağlı bir meslektir.

Atama usulünü mevzuat çerçevesinde analiz et.

3 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'ne göre kaymakamlar II sayılı cetvelde yer alır.

I sayılı cetveldekiler (Valiler gibi) Cumhurbaşkanı Kararı ile, II sayılı cetveldekiler (Kaymakamlar gibi) Cumhurbaşkanı Onayı ile atanır.

Temsil ve yetki sınırlarını kontrol et.

Yetki genişliği sadece il idaresine (valiye) özgü bir anayasal ilkedir.

Anayasa madde 126 uyarınca yetki genişliği il merkezi idaresi için tanımlanmıştır, ilçeye teşmil edilemez.

Anahtar Kavram

Kaymakamın Hukuki Statüsü ve Atama Usulü

Soru 171Soru →

İdare hukukunda hizmet yerinden yönetim kuruluşları (kamu kurumları); uzmanlık ve teknik bilgi gerektiren belirli bir kamu hizmetinin, merkezi idarenin hiyerarşik yapısı dışına çıkarılarak ayrı bir kamu tüzel kişiliği ve özerk bütçe ile örgütlenmesi esasına dayanır. Bu kuruluşlar merkezi idare ile hiyerarşi ilişkisi içinde değil, idari vesayet denetimi altında yer alırlar.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi devlet tüzel kişiliğinden ayrı bir kamu tüzel kişiliğine sahip olan bir hizmet yerinden yönetim kuruluşudur?

İl Emniyet Müdürlüğü

Büyükşehir Belediyesi

Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu (TRT)

Gelir İdaresi Başkanlığı

Mahalle Muhtarlığı

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu (TRT)

Cevap

Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu (TRT)

Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu (TRT), Anayasa'da (m. 133) özerkliği ve kamu tüzel kişiliği vurgulanan, yayıncılık gibi teknik bir hizmeti yürütmek üzere merkezi idarenin hiyerarşisi dışında örgütlenmiş tipik bir hizmet yerinden yönetim kuruluşudur.

Adım Adım Çözüm

Yerinden yönetim türlerini ayrıştırma

Yerinden yönetim; 'yer yönünden' (mahalli idareler) ve 'hizmet yönünden' (kamu kurumları) olarak ikiye ayrılır.

Soruda istenen 'hizmet yerinden yönetim' kategorisini netleştirmek için.

Kamu tüzel kişiliği varlığını sorgulama

TRT ve Büyükşehir Belediyesi kamu tüzel kişiliğine sahipken; İl Emniyet Müdürlüğü, Gelir İdaresi Başkanlığı ve Mahalle Muhtarlığı devlet tüzel kişiliği içindedir.

Hizmet yerinden yönetim kuruluşlarının olmazsa olmaz şartı olan ayrı tüzel kişiliği tespit etmek için.

Hizmet vs. Yer ayrımı yapma

Büyükşehir Belediyesi coğrafi esaslı (yer yönünden) bir kuruluş iken, TRT belirli bir yayıncılık hizmeti (hizmet yönünden) için kurulmuştur.

Mahalli idareler ile hizmet kuruluşlarını birbirine karıştırmamak için.

Anahtar Kavram

Hizmet Yerinden Yönetim Kuruluşlarının Ayırt Edici Özellikleri

Daha Fazla Pratik

Üniversitelerin ve KİT'lerin tüzel kişilik yapılarını inceleyerek hizmet yerinden yönetimindeki yerlerini pekiştirebilirsiniz.

Tahmini Süre:50s

Soru 172Soru →

$5393$ sayılı Belediye Kanunu hükümleri uyarınca, bir belediyenin sınırlarının tespit edilmesi veya mevcut sınırların değiştirilmesi sürecinde; belediye meclisinin kararı ve ilgili kaymakamın görüşü alındıktan sonra sınırların kesinleşmesi için gerekli olan onay makamı aşağıdakilerden hangisidir?

Vali

İçişleri Bakanı

Cumhurbaşkanı

Danıştay

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Vali

Cevap

Belediye sınırları, belediye meclisinin kararı ve kaymakamın görüşü üzerine valinin onayı ile kesinleşir.

Doğru seçenek olan valilik makamı,

5393

sayılı Belediye Kanunu'nun

6

. maddesinde belediye sınırlarının kesinleşmesi için yetkili kılınan tek makamdır. Süreç, belediye meclisinin iradesi ile başlar, kaymakamın yerel mülki idare görüşüyle devam eder ve valinin onayıyla hukuken kesinlik kazanır.

Adım Adım Çözüm

Yasal dayanağın belirlenmesi

5393

sayılı Belediye Kanunu'nun

6

. maddesi incelenir.

Belediye sınırlarının tespiti ve kesinleşme usulü bu maddede düzenlenmiştir.

Sürecin aşamalarının analizi

Süreç: Belediye Meclisi Kararı

\rightarrow

Kaymakam Görüşü

\rightarrow

Vali Onayı.

Sınır değişikliği veya tespiti için yerel karar ve mülki amir görüşü sonrası hiyerarşik onay gereklidir.

Onay makamının teyit edilmesi

Kesinleşme için valinin onayı şarttır.

Kanun koyucu sınır tespitinde yerel mülki amiri (vali) nihai karar verici olarak belirlemiştir.

Anahtar Kavram

Belediye Sınırlarının Kesinleşme Usulü

Daha Fazla Pratik

Belediyenin kurulması (Madde

4

) ile sınır tespiti (Madde

6

) arasındaki makam ve yöntem farklarını karşılaştırınız.

Tahmini Süre:1m 0s

Soru 173Soru →

$5393$ sayılı Belediye Kanunu hükümleri uyarınca, belediye organlarının veya bu organların üyelerinin görevden uzaklaştırılması, görevlerinin sona ermesi veya meclisin feshi süreçleriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Belediye başkanının, görevine ilişkin bir suç nedeniyle hakkında soruşturma veya kovuşturma açılması durumunda görevden uzaklaştırılmasına Danıştay karar verir.

Belediye başkanlığının, seçilme yeterliğinin kaybedilmesi nedeniyle sona ermesine (düşürülmesine) İçişleri Bakanlığının bildirimi üzerine Danıştay karar verir.

Görevden uzaklaştırma kararı verilen bir belediye başkanı hakkında, bu işlemin devam edip etmeyeceği her üç ayda bir Danıştay tarafından gözden geçirilir.

Belediye meclisinin Danıştay tarafından feshedilmesi durumunda, yeni meclis seçilene kadar meclis görevleri ilgili valilikçe görevlendirilen yedi kişilik bir kurul tarafından yürütülür.

Belediye meclis üyeliğinin, mazeretsiz olarak arka arkaya üç meclis toplantısına katılmama nedeniyle sona ermesine Valinin onayı ile İçişleri Bakanı karar verir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Belediye başkanlığının, seçilme yeterliğinin kaybedilmesi nedeniyle sona ermesine (düşürülmesine) İçişleri Bakanlığının bildirimi üzerine Danıştay karar verir.

Cevap

Belediye başkanlığının seçilme yeterliliğinin kaybı nedeniyle sona ermesi kararını, İçişleri Bakanlığının bildirimi üzerine Danıştay verir.

Seçilme yeterliliğinin kaybedilmesi durumunda belediye başkanlığının sona ermesi, belediye idaresinin özerkliği ve anayasal güvencesi gereği yargısal bir süreç gerektirir.

5393

sayılı Belediye Kanunu'nun

44

. maddesi uyarınca, bu durumda belediye başkanlığının düşmesine İçişleri Bakanlığının bildirimi üzerine Danıştay tarafından karar verilir.

Adım Adım Çözüm

İşlemin niteliğini belirle

İşlem 'geçici uzaklaştırma' değil, 'görevin sona ermesi (düşürülme)' niteliğindedir.

Seçilme yeterliliğinin kaybı geri dönülemez bir durumdur ve nihai karar gerektirir.

Yetkili makamları eşleştir

Geçici önlemlerde (uzaklaştırma) İçişleri Bakanı, nihai sonlandırmalarda (düşürme/fesih) Danıştay yetkilidir.

5393

sayılı Kanun'un

44

47

. maddeleri yetki paylaşımını bu şekilde düzenlemiştir.

Yasal prosedürü doğrula

İçişleri Bakanlığı bildirir, Danıştay karara bağlar.

Anayasal güvence gereği mahalli idare organlarının organlık sıfatını kaybetmeleri ancak yargı kararıyla mümkündür.

Anahtar Kavram

Belediye Organlarının Denetimi ve Görevden Düşürülme Yetkisi

Daha Fazla Pratik

Belediye meclisinin feshi durumunda encümenin memur üyelerinin meclis görevini üstlendiği 'Geçici Encümen' yapısını tekrar ediniz.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 174Soru →

Türkiye'nin idari teşkilat yapısında yer alan 'Başkent Teşkilatına Yardımcı Kuruluşlar', merkezi idarenin karar alma süreçlerinde teknik, mali ve hukuki görüşler sunan anayasal birimlerdir.

Buna göre, söz konusu yardımcı kuruluşların hukuki statüleri ve işleyişleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Sayıştay; merkezi yönetim bütçesi kapsamındaki idareler ile mahalli idarelerin hesaplarını TBMM adına denetleyip kesin hükme bağlama yetkisine sahip olan ve 1982 Anayasası'nın 'Yargı' bölümünde düzenlenen bir yardımcı kuruluştur.

Milli Güvenlik Kurulu'nun (MGK) gündemi; Genelkurmay Başkanı ve İçişleri Bakanı'nın ortak önerisi doğrultusunda Cumhurbaşkanı Yardımcısı tarafından belirlenerek Kurul üyelerine sunulur.

Danıştay, başkent teşkilatına yardımcı kuruluş sıfatıyla kamu hizmeti imtiyaz sözleşmelerini incelemenin yanı sıra Cumhurbaşkanlığı tarafından hazırlanan kanun tekliflerini de hukuki yönden denetlemekle görevlidir.

Devlet Denetleme Kurulu, idarenin hukuka uygunluğuna dair istişari görüş bildirme ve denetim yapma yetkisi nedeniyle başkent teşkilatına yardımcı kuruluşlar şemasında yer alan en üst birimdir.

Ekonomik ve Sosyal Konsey, sadece işçi ve işveren temsilcilerinden oluşan ve aldığı tavsiye kararları Cumhurbaşkanı tarafından onaylandığında icrai nitelik kazanan bir kuruluştur.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sayıştay; merkezi yönetim bütçesi kapsamındaki idareler ile mahalli idarelerin hesaplarını TBMM adına denetleyip kesin hükme bağlama yetkisine sahip olan ve 1982 Anayasası'nın 'Yargı' bölümünde düzenlenen bir yardımcı kuruluştur.

Cevap

Sayıştay, merkezi ve mahalli idarelerin denetimini yapan ve Anayasa'nın 'Yargı' bölümünde yer almasına rağmen işlevsel olarak yardımcı kuruluş sayılan bir kurumdur.

Sayıştay, 1982 Anayasası'nın 160. maddesinde 'Yargı' bölümü altında düzenlenmiştir. Hem merkezi yönetim bütçesi kapsamındaki idareleri hem de mahalli idareleri (belediyeler ve il özel idareleri) TBMM adına denetleme ve sorumluların hesaplarını kesin hükme bağlama yetkisine sahiptir. İdari teşkilat şemasında ise merkezi idareye mali konularda yardımcı olan bir 'başkent yardımcı kuruluşu' olarak tasnif edilir.

Adım Adım Çözüm

Kurumların teşkilat şemasındaki yerini tespit etme

Başkent teşkilatına yardımcı kuruluşlar Danıştay, Sayıştay, MGK ve Ekonomik ve Sosyal Konsey olarak dörde ayrılır.

DDK ve Kamu Denetçiliği Kurumu gibi birimlerin yardımcı kuruluş olmadığını elemek için gereklidir.

Anayasal düzenlemeleri ve güncel değişiklikleri inceleme

2017 değişiklikleri ile Danıştay'ın kanun tekliflerini inceleme görevinin sona erdiği ve MGK gündem belirleme yetkisinin Cumhurbaşkanı'na ait olduğu netleşmiştir.

Yanlış seçeneklerdeki yapısal ve işlevsel hataları ayıklamak için gereklidir.

Sayıştay'ın özel statüsünü değerlendirme

Sayıştay Anayasa'nın 'Yargı' bölümündedir ancak merkezi idarenin karar organlarına (özellikle mali konularda) görüş ve denetim desteği sunduğu için idari doktrinde yardımcı kuruluş sayılır.

En teknik ve doğru olan bilginin doğrulanması için gereklidir.

Anahtar Kavram

Başkent Teşkilatına Yardımcı Kuruluşların Fonksiyonel Ayrımı ve Anayasal Statüsü

Daha Fazla Pratik

Sayıştay ve Danıştay'ın anayasal bölümlerini ve 2017 sonrası değişen MGK üye yapısını (Jandarma'nın çıkarılması gibi) tekrar gözden geçirin.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 175Soru →

İdare hukukunda, belirli bir uzmanlık ve teknik bilgi gerektiren kamu hizmetlerinin merkezi idarenin hiyerarşik yapısı dışına çıkarılarak, ayrı bir kamu tüzel kişiliği ve bütçe özerkliği ile örgütlenmesi sonucunda "hizmet yerinden yönetim kuruluşları" (kamu kurumları) oluşmuştur. Bu kuruluşlar üzerinde merkezi idarenin hiyerarşi değil, idari vesayet denetimi yetkisi bulunur.

Buna göre, aşağıda verilen idari birimlerden hangisi bir "hizmet yerinden yönetim kuruluşu" niteliğindedir?

Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK)

Diyanet İşleri Başkanlığı

İl Özel İdaresi

Emniyet Genel Müdürlüğü

Devlet Denetleme Kurulu

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK)

Cevap

Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK)

Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), anayasal ve yasal çerçevede devlet tüzel kişiliğinden ayrı bir kamu tüzel kişiliğine, kendi karar organlarına ve özerk bir bütçeye sahip olan, belirli bir teknik hizmeti (sosyal güvenlik) uzmanlık esasına göre yürüten bir kamu kurumudur. Bu özellikleri nedeniyle 'hizmet yerinden yönetim kuruluşları' kategorisinde yer alır.

Adım Adım Çözüm

Yerinden yönetim türlerini ayırt etme

Yerinden yönetim; 'Yer yönünden' (mahalli idareler) ve 'Hizmet yönünden' (kamu kurumları) olarak ikiye ayrılır.

Soruda istenen 'hizmet yerinden yönetim' kuruluşunu bulmak için coğrafi temelli yerel yönetimleri (belediye, köy, il özel idaresi) elemek gerekir.

Kamu tüzel kişiliği varlığını kontrol etme

Seçeneklerdeki kurumların devlet tüzel kişiliği (merkezi idare) içinde mi yoksa ayrı bir kamu tüzel kişiliği mi olduğunu belirleme.

Hizmet yerinden yönetim kuruluşları mutlaka ayrı bir kamu tüzel kişiliğine ve bütçeye sahip olmalıdır.

Kurumların hukuki statüsünü analiz etme

Diyanet, Emniyet ve DDK merkezi idare içindedir; İl Özel İdaresi mahalli idaredir; SGK ise hizmet yerinden yönetim kuruluşudur.

SGK'nın kendine has bir kanunu, bütçesi, personeli ve belirli bir teknik alanda (sosyal güvenlik) uzmanlaşmış yapısı vardır.

Anahtar Kavram

Hizmet Yerinden Yönetim Kuruluşlarının Özellikleri

Tahmini Süre:1m 0s

Soru 176Soru →

$5442$ sayılı İl İdaresi Kanunu ve $3$ sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, merkezi idarenin taşra teşkilatı yapılanması içerisinde yer alan ilçe idaresi ve kaymakamın hukuki statüsüne dair aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Kaymakam, mülki idare amirliği hizmetleri sınıfına dahil bir kariyer meslek mensubu olup doğrudan Cumhurbaşkanı kararı ile atanır.

Bir ilçenin kurulması, kaldırılması, adının ve merkezinin değiştirilmesi ile bir ilçenin bir ilden ayrılarak başka bir ile bağlanması ancak kanun ile mümkündür.

Kaymakam ilçede sadece hükümetin temsilcisi ve her bakanın mümessili sıfatını taşırken; valinin aksine Devletin temsilcisi sıfatına sahip değildir.

İlçe idare kurulu; kaymakamın başkanlığında yazı işleri müdürü, malmüdürü, ilçe sağlık müdürü, ilçe milli eğitim müdürü ve ilçe tarım ve orman müdüründen oluşur.

Kaymakamın ilçedeki genel idare teşkilatı üzerindeki yetkisi hiyerarşik bir nitelik taşırken, belediyeler ve köyler gibi yerinden yönetim kuruluşları üzerindeki denetim yetkisi idari vesayettir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kaymakam, mülki idare amirliği hizmetleri sınıfına dahil bir kariyer meslek mensubu olup doğrudan Cumhurbaşkanı kararı ile atanır.

Cevap

Kaymakamların mülki idare amirliği sınıfında yer alması doğru bir bilgi olsa da, atama usulü bakımından Cumhurbaşkanı kararı ile değil, Cumhurbaşkanı onayı ile göreve getirilmeleri gerekmektedir.

Doğru olmayan ifade, kaymakamın 'Cumhurbaşkanı kararı' ile atandığını belirten seçenektir.

3

sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi uyarınca kaymakamlar (II) sayılı cetvelde yer almaktadır ve bu cetveldeki görevliler Cumhurbaşkanı kararı ile değil, 'Cumhurbaşkanı onayı' ile atanmaktadır. Cumhurbaşkanı kararı doğrudan Cumhurbaşkanı tarafından tesis edilen bir işlemken, onay süreci genellikle bir bakanlığın teklifine dayanır.

Adım Adım Çözüm

Kaymakamlık makamının hukuki niteliği ve atama usulünü incele.

Kaymakamlık bir 'kariyer' meslektir.

3

sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin eki olan (II) sayılı cetvelde yer alır.

Mülki idare amirlerinin atama usullerindeki hiyerarşik farkı ayırt etmek gerekir.

Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'ndeki (I) ve (II) sayılı cetvel ayrımını uygula.

Valiler (I) sayılı cetvelde olup 'Cumhurbaşkanı kararı' ile; kaymakamlar (II) sayılı cetvelde olup 'Cumhurbaşkanı onayı' ile atanır.

Üst düzey kamu yöneticilerinin atama yetki türlerini (karar vs. onay) belirlemek için gereklidir.

Diğer idari özellikleri (temsil, kurul yapısı, kuruluş usulü) doğrula.

İlçenin kanunla kurulması, kaymakamın yetki genişliğinin olmaması ve devlet temsilcisi sayılmaması güncel mevzuatla uyumludur.

Seçenekler arasında hangisinin hatalı olduğunu kesinleştirmek için diğer önermelerin doğruluğu teyit edilir.

Anahtar Kavram

Kaymakamın Atama Usulü ve Hukuki Statüsü

Soru 177Soru →

5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu çerçevesinde, il özel idaresinin hem yürütme hem de danışma organı niteliğini taşıyan "il encümeni"nin başkanlığı ve işleyişi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

İl encümenine vali başkanlık eder; valinin katılamadığı toplantılarda valinin görevlendireceği genel sekreter veya bir yardımcısı başkanlık yapar.

İl encümenine, il genel meclisi üyeleri tarafından kendi aralarından gizli oyla seçilen il genel meclisi başkanı başkanlık eder.

İl encümeni üyelerinin tamamı, halk tarafından seçilen il genel meclisi üyeleri arasından iki yıl süreyle görev yapmak üzere seçilir.

İl encümeni; vali başkanlığında hukuk işleri müdürü, defterdar ve milli eğitim müdürü gibi bakanlıkların ildeki birim amirlerinden oluşur.

İl encümeni kararları üzerinde vali hiyerarşi yetkisine sahip olup bu kararları hukuka aykırı bulması durumunda tek başına iptal edebilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İl encümenine vali başkanlık eder; valinin katılamadığı toplantılarda valinin görevlendireceği genel sekreter veya bir yardımcısı başkanlık yapar.

Cevap

İl encümenine vali başkanlık eder; valinin bulunmadığı durumlarda ise valinin görevlendireceği genel sekreter veya bir yardımcısı bu görevi yürütür.

5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu'nun 25. maddesine göre il encümenine vali başkanlık eder. Valinin toplantıya katılamaması halinde, valinin bu görev için belirleyeceği genel sekreter ya da vali yardımcısı toplantıyı yönetir. Bu kural, il özel idaresindeki 'yürütme' fonksiyonunun merkezi idarenin temsilcisi olan vali ile mahalli idarenin organı arasındaki bağı sağlar.

Adım Adım Çözüm

İl özel idaresinin organlarını belirle.

Vali (Yürütme/Baş), İl Genel Meclisi (Karar), İl Encümeni (Yürütme/Danışma).

Sorunun hangi organla ilgili olduğunu netleştirmek için.

İl encümeninin başkanlık kuralını hatırla.

5302 sayılı Kanun madde 25 uyarınca başkan validir.

Yönetim modelinde yürütmenin başı olan valinin encümen üzerindeki rolünü tespit etmek için.

Valinin katılamama durumundaki vekalet usulünü kontrol et.

Valinin görevlendireceği genel sekreter veya yardımcı başkanlık eder.

Başkanlık mekanizmasının sürekliliğini anlamak için.

Anahtar Kavram

İl özel idaresi organlarından il encümeninin karma yapısı ve valinin başkanlık sıfatı.

Soru 178Soru →

$5302$ sayılı İl Özel İdaresi Kanunu hükümleri uyarınca, İl Genel Meclisinin Danıştay tarafından feshedilmesi veya meclis toplantılarının ertelenmesi durumunda; yeni meclis seçilip göreve başlayıncaya kadar meclisin ve encümenin görev ve yetkileri aşağıdakilerden hangisi tarafından yürütülür?

İl İdare Kurulu

İçişleri Bakanlığı tarafından atanan geçici yönetim heyeti

Valinin başkanlığında, feshedilen meclis üyeleri arasından kura ile seçilen üç üye

Valinin görevlendireceği, biri yazı işleri müdürü olmak üzere beş birim amirinden oluşan encümen

Vali tarafından görevlendirilen İlçe Kaymakamlarından oluşan kurul

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Valinin görevlendireceği, biri yazı işleri müdürü olmak üzere beş birim amirinden oluşan encümen

Cevap

Valinin görevlendireceği, biri yazı işleri müdürü olmak üzere beş birim amirinden oluşan encümen

İl özel idarelerinde demokratik yollarla seçilen İl Genel Meclisinin Danıştay tarafından feshedilmesi durumunda, idarenin kamu tüzel kişiliği sona ermez ancak karar mekanizması boşlukta kalır.

5302

sayılı İl Özel İdaresi Kanunu'nun

34

. maddesine göre, bu durumda meclis ve encümenin yetkileri; valinin görevlendireceği, biri yazı işleri müdürü olmak üzere beş birim amirinden oluşan encümen tarafından yerine getirilir. Bu yapı, siyasi temsilin yerini geçici olarak teknik bürokrasiye bırakmasını sağlar.

Adım Adım Çözüm

İl Genel Meclisinin feshinin hukuki sonucunu belirleme

5302

sayılı Kanun'un

34

. maddesi uyarınca meclisin feshi halinde organların yetkisiz kaldığı tespit edilir.

Organların feshi, mahalli idarenin (kamu tüzel kişisinin) devamlılığı ilkesi gereği yetkilerin geçici olarak kime devredileceğinin bilinmesini gerektirir.

Yetkiyi devralacak yapının kompozisyonunu inceleme

Meclis ve encümenin tüm yetkilerinin 'memur üyelerden oluşan bir encümen' tarafından yürütüleceği hükmüne ulaşılır.

Siyasi organın yokluğunda, kamu hizmetlerinin aksamaması için idarenin teknik/bürokratik kanadına geçici yetki tanınmıştır.

Doğru heyet yapısını teyit etme

Bu heyetin Valinin görevlendireceği

1

yazı işleri müdürü ve

4

diğer birim amiri olmak üzere toplam

5

kişiden oluştuğu netleştirilir.

Kanun koyucu, merkezi idarenin temsilcisi olan valiye bu heyeti oluşturma yetkisi vermiştir.

Anahtar Kavram

İl Özel İdaresi Organlarının Feshi ve Yetki Devri

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 179Soru →

Türkiye'nin idari teşkilat yapısında yer alan kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının anayasal statüsü ve idari sistem içindeki yerleri dikkate alındığında, bu kuruluşların sorumlu organlarının görevlerine son verilmesi süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Sorumlu organların görevlerine son verilmesi, ancak kanunun belirttiği sebeplerle yargı kararı neticesinde mümkündür.

Merkezi idare, hiyerarşi yetkisini kullanarak kuruluş amaçları dışına çıkan organları doğrudan görevden alabilir.

Kamu kurum ve kuruluşlarında çalışan meslek mensuplarının bu kuruluşlara üye olması anayasal bir zorunluluktur.

Siyasi partiler, bu kuruluşların organ seçimlerinde aday gösterebilir ve seçim süreçlerini denetleyebilir.

Bu kuruluşlar kamu tüzel kişiliğine sahip olmadıkları için organları dernekler kanunu hükümlerine göre feshedilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sorumlu organların görevlerine son verilmesi, ancak kanunun belirttiği sebeplerle yargı kararı neticesinde mümkündür.

Cevap

Sorumlu organların görevlerine son verilmesi, ancak kanunun belirttiği sebeplerle yargı kararı neticesinde mümkündür.

Doğru ifade, meslek kuruluşlarının sorumlu organlarının görevine son verilmesinin ancak yargı kararıyla mümkün olduğunu belirtmektedir.

1982

Anayasası'nın

135

. maddesine göre, bu kuruluşların amaçları dışında faaliyet gösteren organlarının görevine son verilmesi, kanunun belirttiği merciin (genellikle valilik veya ilgili bakanlık) istemi üzerine, yargı kararıyla gerçekleşir. Bu durum, kuruluşların idari özerkliğini koruyan temel bir anayasal güvencedir.

Adım Adım Çözüm

Anayasal dayanağın belirlenmesi

1982

Anayasası'nın

135

. maddesi incelenmiştir.

Meslek kuruluşlarının hukuki rejimi bu maddede özel olarak düzenlenmiştir.

Organların güvencesinin analizi

Organların görevden uzaklaştırılması için idari bir karar yerine yargı kararının gerektiği saptanmıştır.

Bu kuruluşların özerkliğini korumak adına merkezi idarenin doğrudan müdahalesi sınırlandırılmıştır.

Anahtar Kavram

İdari Vesayet ve Yargısal Denetim Güvencesi

Soru 180Soru →

1982 Anayasası ve 5442 sayılı İl İdaresi Kanunu hükümleri çerçevesinde, merkezi idarenin en büyük taşra birimi olan il idaresinin teşkilat yapısı ve valinin hukuki statüsü dikkate alındığında; valinin yetki kullanımı ve denetim yetkileri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Anayasa'da düzenlenen yetki genişliği ilkesi, kamu hizmetlerinin aksamaması amacıyla hem valiye hem de ilçede devletin temsilcisi olan kaymakama tanınmış bir idari ayrıcalıktır.

Vali, il idaresinin merkezi idareden ayrı bir kamu tüzel kişiliğine sahip olması nedeniyle, merkeze danışmadan yaptığı işlemlerden doğan borçlardan il bütçesini sorumlu tutar.

Vali, ilde devletin ve Cumhurbaşkanının temsilcisi sıfatıyla merkezi idare birimleri üzerinde hiyerarşi, mahalli idareler üzerinde ise idari vesayet yetkisini kullanır.

İl idaresinin danışma ve karar organı olan İl İdare Kurulu, ildeki belediyelerin bütçelerini denetleme ve değiştirme yetkisine sahip bir mahalli idare organıdır.

Yetki genişliği esası, valinin merkezi idare adına işlem yaparken mahalli idarelerin karar organlarına hiyerarşik emir ve talimat verebilmesine hukuki zemin hazırlar.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Vali, ilde devletin ve Cumhurbaşkanının temsilcisi sıfatıyla merkezi idare birimleri üzerinde hiyerarşi, mahalli idareler üzerinde ise idari vesayet yetkisini kullanır.

Cevap

Vali, ilde hem devletin hem de Cumhurbaşkanının temsilcisi olarak merkezi idare birimleri üzerinde hiyerarşi, mahalli idareler üzerinde ise idari vesayet yetkisine sahiptir.

Doğru seçenek, valinin ildeki çift yönlü temsil ve denetim rolünü tam olarak yansıtmaktadır. Vali, ildeki bakanlık kuruluşlarının (merkezi taşra) hiyerarşik üstüdür; ancak kendi kamu tüzel kişiliği olan yerinden yönetim kuruluşları (mahalli idareler) üzerinde sadece kanunla sınırlı bir idari vesayet denetimi yapabilir.

Adım Adım Çözüm

İl idaresinin hukuki statüsünü tespit etmek

İl idaresi, merkezi idarenin taşra teşkilatıdır ve ayrı bir kamu tüzel kişiliği yoktur.

Merkezi idareye bağlı birimler devlet tüzel kişiliği içinde yer aldığından denetim hiyerarşi ile sağlanır.

Yetki genişliği ilkesinin öznesini belirlemek

Anayasa madde 126 uyarınca yetki genişliği sadece illerde ve valilere tanınmıştır.

Kaymakam gibi diğer taşra amirlerinin bu yetkiyi kullanması anayasal olarak mümkün değildir.

Valinin denetim yetkilerinin türünü analiz etmek

Merkezi birimler (taşra teşkilatı) üzerinde hiyerarşi; belediye, köy ve il özel idaresi (mahalli idareler) üzerinde idari vesayet yetkisi mevcuttur.

İdarenin bütünlüğü ilkesi uyarınca, farklı tüzel kişilikler arasındaki denetim ancak idari vesayet ile olabilir.

Anahtar Kavram

İdarenin Bütünlüğü: Hiyerarşi ve İdari Vesayet Ayrımı

Daha Fazla Pratik

Valinin adli ve askeri kuruluşlar üzerindeki (olmayan) denetim yetkilerini ve İl İdare Kurulu'nun disiplin cezası verme yetkisini inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 40s

ÖncekiSayfa 9 / 9

Türkiye'nin İdari Teşkilatı

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram