Examkin

Soru

Zorluk: ZorRant Kollama (Rent-Seeking)

Klasik iktisadi analizde bir piyasa aksaklığı olarak ele alınan tekelci yapıların toplumsal maliyeti, üretim miktarındaki daralmaya bağlı 'Harberger Üçgeni' (dara kaybı) ile ölçülür. Ancak Kamu Tercihi Teorisi, bu maliyetin 'Tullock Dikdörtgeni' üzerinden çok daha geniş bir perspektifle değerlendirilmesi gerektiğini savunur.

Buna göre, Gordon Tullock tarafından öne sürülen rant kollama (rent-seeking) analizinde, bu faaliyetler için harcanan kaynakların toplumsal maliyetin bir parçası sayılmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Bu harcamaların, politik süreçte rasyonel ihmal (rational ignorance) yaratarak seçmenlerin maliyet ve fayda algısını bozması
  2. Rant elde etmek için harcanan kaynakların (zaman, emek, sermaye) yeni bir değer üretmek yerine mevcut refahın el değiştirmesi için üretken olmayan bir şekilde israf edilmesiCevap
  3. C
    Bu faaliyetlerin oylama ticareti (logrolling) mekanizmasını tetikleyerek kamu harcamalarının kontrolsüz artışına yol açması
  4. D
    Yapılan harcamaların vergi mükellefleri üzerinde mali yanılsama (fiscal illusion) yaratarak kamu hizmetlerinin gerçek maliyetini gizlemesi
  5. E
    İmtiyaz peşinde koşan grupların harcamalarının, piyasadaki negatif dışsallıkların (externality) içselleştirilmesini sağlayan bir araç olarak görülmesi

Cevap

Rant kollama harcamalarının toplumsal maliyete dahil edilme nedeni, bu harcamaların (zaman, emek, sermaye gibi) yeni bir ekonomik değer üretmek yerine sadece mevcut refahın (rantın) transferi için kullanılması ve dolayısıyla toplum adına üretken olmayan bir kaynak israfına yol açmasıdır.
Gordon Tullock'un rant kollama analizinin temel katkısı, klasik iktisadın sadece 'dara kaybına' (Harberger üçgeni) odaklanan eksik yaklaşımını tamamlamasıdır. Tullock'a göre, bir tekel hakkı veya kota gibi imtiyazlar (rant) ortaya çıktığında, çıkar grupları bu rantı ele geçirmek için lobi faaliyetleri, hukuki süreçler veya reklamlar gibi çeşitli yöntemlerle kaynak harcarlar. Bu kaynaklar (zaman, emek, para) yeni bir değer üretmek yerine sadece mevcut refahın bir elden diğerine geçmesi için harcandığından, ekonomi genelinde üretken olmayan bir israf (Tullock dikdörtgeni) meydana gelir ve toplumsal maliyeti artırır.

Adım Adım Çözüm

1
Klasik monopol analizi ile karşılaştırma yap
Harberger üçgeni sadece üretim azalışından kaynaklanan refah kaybını ölçer.
Tullock analizinin farkını anlamak için çıkış noktasını belirlemek gerekir.
2
Rantı elde etme sürecini değerlendir
Gruplar tekel rantını elde etmek için lobi, rüşvet ve reklam gibi harcamalar yapar.
Bu harcamaların varlığı, klasik analize eklenmesi gereken yeni bir maliyet alanı oluşturur.
3
Harcamaların ekonomik niteliğini analiz et
Bu kaynaklar yeni bir mal veya hizmet üretimine değil, sadece bölüşüm mücadelesine harcanmıştır.
Ekonomide üretken olmayan (non-productive) faaliyetlere harcanan kaynaklar toplumsal israf olarak tanımlanır.
4
Sonuca ulaş
Toplam maliyet = Harberger Üçgeni + Tullock Dikdörtgeni (Rant kollama harcamaları).
Rantın tamamının bu uğurda israf edilebileceği öngörüsü toplumsal maliyeti maksimize eder.

Anahtar Kavram

Tullock Analizi ve Rant Kollama İsrafı
Bu soruyu puanla

Konular

Rant Kollama (Rent-Seeking)

Bu konudan daha fazla soru