Stratejik üretim girdilerinin dış piyasalardaki fiyatlarında yaşanan olumsuz arz şoku niteliğindeki sıçramalar, bir ekonomide şiddetli maliyet enflasyonunu tetiklemiş; artan maliyetler karşısında hızla daralan üretim hacmi ise işsizlik oranlarını tehlikeli boyutlara taşımıştır. Bu ikili kriz sarmalından çıkmak için geleneksel talep yönetimi araçlarının yetersiz kalacağını savunan ekonomi yönetimi, 'Laffer eğrisi' teorisini referans alan yapısal bir mali program açıklamıştır.
Arz yönlü iktisat yaklaşımı merkeze alındığında, açıklanan bu programın başarıya ulaşması için uygulanması gereken maliye politikası stratejisi ve bunun temel gerekçesi aşağıdakilerin hangisinde doğru ifade edilmiştir?
- Marjinal vergi oranlarının düşürülmesi; çünkü bu hamle faktör gelirleri üzerindeki vergi takozunu küçülterek çalışma ve yatırım iştahını artıracak, böylece toplam arz kapasitesini genişletecektir.Cevap
- BVergi indirimlerinin doğrudan düşük gelirlileri hedefleyecek şekilde tasarlanması; çünkü artan harcanabilir gelir toplam talebi uyararak firmaların atıl kapasitelerini hızla eritecektir.
- CAltyapı ve kamu yatırımlarına yönelik devlet harcamalarının artırılması; çünkü otonom harcamalardaki genişleme çarpan etkisiyle istihdam yaratıp durgunluğu doğrudan sonlandıracaktır.
- DBütçe açığını kapatmak amacıyla dolaysız vergilerin oranlarının artırılması; çünkü kamu kesimi borçlanma gereğinin azalması faizleri düşürerek özel sektör üzerindeki dışlama etkisini ortadan kaldıracaktır.
- EEkonomik büyüme hedefinden geçici olarak vazgeçilip daraltıcı maliye politikasıyla sadece enflasyonun hedeflenmesi; çünkü fiyat istikrarı ile tam istihdam arasında her zaman aşılamaz bir ters yönlü ilişki bulunmaktadır.
Cevap
Arz yönlü iktisat çerçevesinde stagflasyonla mücadelenin temel stratejisi, marjinal vergi oranlarını düşürerek vergi takozunu küçültmek ve faktör arzını (üretimi) artırmaktır.
Arz yönlü iktisatçılara (örneğin Arthur Laffer) göre stagflasyonun çözümü, toplam arzı artırmaktan geçer. Yüksek marjinal vergi oranları, faktör sahiplerinin eline geçen net gelir ile üretim maliyeti arasındaki farkı, yani 'vergi takozunu' büyütür. Bu takozun daraltılması, ekonomik birimleri daha fazla çalışmaya, tasarruf etmeye ve yatırım yapmaya teşvik eder. Sonuç olarak üretim kapasitesi (toplam arz) artar, maliyet enflasyonu düşer ve işsizlik azalır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Vergi Takozu (Tax Wedge) ve Arz Yönlü İktisat Politikaları