Soru

Zorluk: Çok zorYoksulluk Türleri ve Endeksleri

Bir ülkede yürürlüğe giren ve dolaylı vergilerin bütçe gelirleri içindeki ağırlığını artıran yeni bir maliye politikası paketi sonrasında, asgari geçim haddinin altında kalan bireylerin toplam nüfusa oranında ve bu bireylerin yoksulluk sınırına olan ortalama uzaklığında hiçbir matematiksel değişiklik yaşanmamıştır. Buna karşın, söz konusu regresif vergi yükü, yoksul kesimin kendi içinde en alt gelir grubundan yoksulluk sınırına daha yakın olan gruba doğru asimetrik bir refah kaybı yaratmış ve yoksullar arası gelir adaletsizliği derinleşmiştir.

Politika yapıcıların, salt temel ihtiyaçlarını karşılayamama durumunu baz alarak 'yoksulluk tablosunun kötüleşmediği' sonucuna varmasını eleştiren bir uzmanın; yoksullar arası gelir dağılımı bozukluğunu da matematiksel olarak denkleme dahil edip yoksulluğun gerçek şiddetini (severity of poverty) ortaya koymak amacıyla kullanması gereken en uygun analitik ölçüt aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Yoksulluk Açığı Endeksi
  2. B
    Çok Boyutlu Yoksulluk Endeksi
  3. C
    Genel Gini Katsayısı
  4. Amartya Sen Yoksulluk ÖlçütüCevap
  5. E
    Faktör Payları Dağılım Matrisi

Cevap

Doğru yanıt, yoksulların kendi aralarındaki gelir dağılımı eşitsizliğini de formülüne dahil eden Amartya Sen Yoksulluk Ölçütü'nü içeren seçenektir.
Amartya Sen, geleneksel yoksulluk ölçütlerinin 'transfer aksiyomuna' (yoksul birinden daha az yoksul birine gelir aktarıldığında yoksulluk endeksinin artması gerektiği kuralı) uymadığını kanıtlamıştır. Bu nedenle geliştirdiği formülde; Kişi Sayısı Oranını (HH), Yoksulluk Açığı Oranını (II) ve Yoksullar Arası Gini Katsayısını (GpG_p) birleştirmiştir. Sorudaki senaryoda HH ve II sabit kalırken yoksullar arası eşitsizlik (GpG_p) arttığı için, durumu doğru tespit edebilecek tek ölçüt Amartya Sen ölçütüdür.

Adım Adım Çözüm

1
Senaryodaki değişmeyen yoksulluk değişkenlerini tespit et.
Asgari geçim haddinin altındakilerin oranı (Kişi Sayısı Oranı) sabit kalmış. Yoksulluk sınırına olan ortalama uzaklık (Yoksulluk Açığı) sabit kalmış.
Geleneksel ölçütlerin neden değişimi yakalayamadığını anlamak için temel dinamikleri izole etmek gerekir.
2
Senaryodaki değişen yoksulluk değişkenini analiz et.
Yoksul kesimin kendi içindeki gelir eşitsizliği (Yoksulların Gini Katsayısı) artmıştır.
Dolaylı vergilerin regresif yapısı en alt gelir grubunu oransal olarak daha fazla tahrip etmiştir (Transfer Aksiyomu ihlali durumu).
3
Bu üç değişkeni (Kişi Sayısı Oranı, Yoksulluk Açığı, Yoksulların Gini Katsayısı) bir arada kullanan ölçütü belirle.
Amartya Sen ölçütü (PS=H[I+(1I)Gp]P_S = H[I + (1-I)G_p]) bu üç bileşeni entegre eden matematiksel araçtır.
Sadece bu ölçüt, kişi sayısı ve açık sabit kalsa bile GpG_p (yoksulların Gini katsayısı) arttığında yoksulluğun şiddetinin arttığını matematiksel olarak gösterir.

Anahtar Kavram

Amartya Sen Yoksulluk Ölçütü ve Transfer Aksiyomu
Bu soruyu puanla