İçsel büyüme teorisi kapsamında geliştirilen ve kamu maliyesinin ekonomik büyümeye etkisin… — KPSS Maliye

İçsel büyüme teorisi kapsamında geliştirilen ve kamu maliyesinin ekonomik büyümeye etkisini analiz eden Barro (1990) modelinde, temsili bir firmanın üretim fonksiyonu tipik olarak $Y = A K^{1-\alpha} G^\alpha$ şeklinde formüle edilir. Burada $K$ özel sermayeyi, $G$ ise vergi gelirleriyle finanse edilen üretken kamu hizmetlerini (altyapı, mülkiyet haklarının korunması, temel AR-GE destekleri vb.) ifade etmektedir.

Buna göre, devletin bütçe denkliğini sağlayarak üretken kamu harcamalarını milli gelirin sabit bir oranı ( $G = \tau Y$ ) olarak finanse etmesi durumunda, ekonominin uzun dönem büyüme dinamiklerinde ortaya çıkan temel yapısal değişim aşağıdakilerden hangisidir?

Üretim fonksiyonu özel sermaye ( $K$ ) düzeyine göre doğrusal (sabit getirili) bir forma dönüşerek azalan verimler yasasını bertaraf eder ve ekonominin kalıcı (içsel) büyüme patikasına girmesini sağlar.Cevap
B
Kamu ve özel sermaye arasındaki ikame ilişkisi güçlenerek tam dışlama (crowding-out) etkisi yaratır ve ekonominin uzun dönemde ancak dışsal teknolojik şoklarla büyüyebileceği Neoklasik durağan duruma (steady-state) dönmesine neden olur.
C
Üretken kamu harcamalarının artması, ekonomide otomatik istikrar sağlayıcı bir mekanizma gibi çalışarak konjonktürel dalgalanmaları önler ancak uzun dönemli potansiyel üretim kapasitesini değiştirmez.
D
Özel sermayenin marjinal verimliliğindeki düşüş engellenemeyeceği için, vergi oranındaki ( $\tau$ ) artışlar her koşulda yatırımları caydırarak uzun dönem büyüme oranını sıfıra indirger.
E
Kamu harcamaları ile özel sermaye birikimi arasında ortaya çıkan mali sürüklenme (fiscal drag) etkisi nedeniyle, ekonomi orta gelir tuzağına saplanarak yapısal bir durgunluğa girer.

Cevap

Barro modelinde devletin kamu harcamalarını gelirin sabit bir oranı olarak belirlemesi, üretim fonksiyonunun özel sermaye açısından sabit getirili (AK modeli) bir yapıya dönüşmesini sağlar ve azalan verimler yasasını ortadan kaldırarak kalıcı içsel büyüme yaratır.

Barro modelinin en temel bulgularından biri, üretken kamu harcamalarının varlığıdır. Özel sektör yatırımları (sermaye birikimi) arttıkça normalde marjinal verimliliğin düşmesi beklenir. Ancak devlet, elde ettiği vergilerle yollar, limanlar, hukuki altyapı gibi üretken hizmetleri gelire orantılı olarak artırdığında, özel sermayenin verimlilik kaybı telafi edilir. Matematiksel olarak

Y = A K^{1-\alpha} G^\alpha

fonksiyonunda

G

yerine

\tau Y

yazılıp denklem çözüldüğünde,

Y

ile

K

arasındaki ilişkinin doğrusal (

Y=cK

) hale geldiği görülür. Bu sabit getirili yapı (AK modeli formülasyonu), ekonominin dışsal teknolojik ilerlemeye bağlı kalmaksızın sürdürülebilir bir içsel büyüme patikasına girmesini sağlar.

Adım Adım Çözüm

Modelin başlangıç denklemini analiz et.

Y = A K^{1-\alpha} G^\alpha

denkleminde

K

tek başına ele alındığında azalan verimlere (

\alpha < 1

) tabidir.

Özel sermayenin (

K

) marjinal verimliliğinin sürekli düşmesi, geleneksel Neoklasik (Solow) modelde büyümenin bir noktada durmasına (steady-state) neden olan temel problemdir.

Devletin harcama kuralını üretim fonksiyonuna entegre et.

G

yerine

\tau Y

yazılır:

Y = A K^{1-\alpha} (\tau Y)^\alpha

Devletin üretken kamu hizmetlerini vergi gelirlerine (dolayısıyla milli gelire) orantılı olarak sunduğu varsayımının matematiksel karşılığını görmek için.

Yeni üretim fonksiyonunu

Y

(milli gelir) cinsinden çöz.

Y = A \tau^\alpha Y^\alpha K^{1-\alpha}

şeklini alır. Eşitliğin her iki tarafı

Y^\alpha

ifadesine bölünürse:

Y^{1-\alpha} = A \tau^\alpha K^{1-\alpha}

elde edilir. Her iki tarafın

(1-\alpha)

dereceden kökü alındığında sonuç:

Y = (A \tau^\alpha)^{\frac{1}{1-\alpha}} K

olur.

Sermaye birikiminin gelir üzerindeki nihai etkisini sadeleştirerek görebilmek için.

Elde edilen matematiksel sonucun ekonomik yorumunu yap.

Elde edilen

Y = c K

(burada c bir sabittir) formu, gelirin doğrudan sermayenin sabit bir katı olduğunu gösterir.

Bu durum, azalan verimlerin ortadan kalktığı anlamına gelir. Sermaye yatırımları devam ettikçe, devlet de buna paralel üretken harcama yaptığı için marjinal verimlilik düşmez ve ekonomi dışsal bir teknoloji şokuna ihtiyaç duymadan kendi iç dinamikleriyle (içsel olarak) sürekli büyür.

Anahtar Kavram

Barro İçsel Büyüme Modeli ve Üretken Kamu Harcamaları

Soru

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Konular

Bu konudan daha fazla soru