Soru

Zorluk: ZorYeni Klasik Yaklaşım (Rasyonel Beklentiler) ve Maliye Politikası

Maliye Bakanlığı, ekonomiyi canlandırmak amacıyla kurumlar vergisinde önemli bir indirime gitme kararı almıştır. Bakanlık uzmanları, bu politikanın milli gelir üzerindeki olası genişletici etkisini hesaplarken, geçmiş otuz yıla ait makroekonomik verilerden elde edilen 'yatırımın vergi esnekliği' katsayısını referans almış ve bu davranışsal katsayının sabit kalacağını varsaymıştır. Ancak yasa yürürlüğe girdikten sonra firmalar, uygulanan vergi indiriminin artan kamu açıkları nedeniyle gelecekte daha yüksek vergilerle geri alınacağını rasyonel biçimde öngörmüş ve yatırım planlarını değiştirmemiştir. Sonuç olarak, Bakanlığın geçmiş verilere dayalı geleneksel ekonometrik modelinin öngördüğü milli gelir artışı gerçekleşmemiştir.

Yeni Klasik (Rasyonel Beklentiler) iktisat okuluna göre, makroekonomik politika değerlendirme modellerinin bu tür yapısal yanılgılara düşmesinin temel teorik gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

  1. İktisadi birimlerin yeni politika rejimlerine rasyonel tepki vermesi sonucunda, modellerin temel aldığı yapısal davranış parametrelerinin sabit kalmayıp değişmesiCevap
  2. B
    Uygulanan genişletici maliye politikasının piyasa faiz oranlarını yükselterek özel yatırımları tam dışlama (crowding-out) etkisine maruz bırakması
  3. C
    Mal ve işgücü piyasalarındaki nominal katılıklar nedeniyle fiyatların ve ücretlerin yeni politikalara anında uyum sağlayamaması
  4. D
    İktisadi birimlerin eksik bilgi nedeniyle genel fiyat artışlarını kendi nispi fiyatlarındaki artış zannederek üretim kararlarını geçici olarak değiştirmesi
  5. E
    Karar alıcıların önceden ilan edilmemiş, sürpriz (beklenmedik) maliye politikaları uygulaması nedeniyle rasyonel beklentilerin oluşamaması

Cevap

Doğru yanıt, iktisadi birimlerin rasyonel tepkileri nedeniyle makro modellerin dayandığı yapısal parametrelerin sabit kalmayıp değiştiğini belirten seçenektir.
Yeni Klasik Makroekonomik yaklaşımın kurucularından Robert Lucas tarafından ortaya atılan 'Lucas Eleştirisi', politika yapıcıların geçmiş verilere dayalı ekonometrik modellere güvenemeyeceğini savunur. Geleneksel modeller, hanehalkı ve firmaların davranışlarını belirleyen parametreleri (örneğin tüketim veya yatırım esnekliği) sabit kabul eder. Oysa ekonomik birimler rasyonel beklentilere sahiptir; devlet yeni bir politika (örneğin vergi indirimi) uyguladığında, bu bireyler gelecekteki olası sonuçları (örneğin vergi artışları) öngörerek davranışlarını ve dolayısıyla modellerdeki bu yapısal parametreleri değiştirirler. Sorudaki vakada da tam olarak bu epistemolojik sınır vurgulanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Soruda verilen vakanın analiz edilmesi.
Maliye Bakanlığı'nın geçmiş verilerden elde edilen sabit bir esneklik katsayısıyla yaptığı tahmin, firmaların rasyonel tepki verip davranışlarını değiştirmesi sonucu başarısız olmuştur.
Sorunun kökünün, yeni bir politika uygulandığında eski davranış kalıplarının değiştiği gerçeğine odaklandığını tespit etmek için.
2
Yeni Klasik iktisattaki ilgili teorik çerçevenin belirlenmesi.
Geçmiş verilere dayalı makroekonometrik modellerin, iktisadi birimlerin rasyonel beklentileri nedeniyle politika değişiklikleri karşısında başarısız olacağı savı 'Lucas Eleştirisi' (Lucas Critique) olarak bilinir.
Teorik bilginin somut vakaya uygulanması için.
3
Seçeneklerin Yeni Klasik yaklaşım ve Lucas Eleştirisi bağlamında değerlendirilmesi.
Parametrelerin değişmesi Lucas Eleştirisini, faiz yükselmesi Monetarist tam dışlamayı, fiyat katılılıkları Yeni Keynesyen yaklaşımı ifade etmektedir.
Yanlış seçenekleri ait oldukları makroekonomik okullara göre eleyebilmek için.

Anahtar Kavram

Lucas Eleştirisi ve Rasyonel Beklentiler
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla