Yeni Klasik Yaklaşım (Rasyonel Beklentiler) ve Maliye Politikası

Maliye Bakanlığı, ekonomiyi canlandırmak amacıyla kurumlar vergisinde önemli bir indirime gitme kararı almıştır. Bakanlık uzmanları, bu politikanın milli gelir üzerindeki olası genişletici etkisini hesaplarken, geçmiş otuz yıla ait makroekonomik verilerden elde edilen 'yatırımın vergi esnekliği' katsayısını referans almış ve bu davranışsal katsayının sabit kalacağını varsaymıştır. Ancak yasa yürürlüğe girdikten sonra firmalar, uygulanan vergi indiriminin artan kamu açıkları nedeniyle gelecekte daha yüksek vergilerle geri alınacağını rasyonel biçimde öngörmüş ve yatırım planlarını değiştirmemiştir. Sonuç olarak, Bakanlığın geçmiş verilere dayalı geleneksel ekonometrik modelinin öngördüğü milli gelir artışı gerçekleşmemiştir.

Yeni Klasik (Rasyonel Beklentiler) iktisat okuluna göre, makroekonomik politika değerlendirme modellerinin bu tür yapısal yanılgılara düşmesinin temel teorik gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

Yeni Klasik Makroekonomi yaklaşımının temelini oluşturan Rasyonel Beklentiler Teorisi ve Politika Etkinsizliği Hipotezi (Sargent-Wallace) dikkate alındığında; hükümetin önceden kamuoyuna duyurduğu ve ekonomik ajanlar tarafından tam olarak öngörülen genişletici bir ihtiyari maliye politikasının makroekonomik etkilerine ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Yeni Klasik (Rasyonel Beklentiler) iktisat okulunun 'Politika Etkinsizliği Hipotezi'ne göre; kamuoyu tarafından önceden tam olarak tahmin edilen (beklenen) bir genişletici maliye politikasının reel hasıla (üretim) üzerindeki temel etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

Makroekonomik analizlerde ve maliye politikası tasarımlarında uzun yıllar boyunca, geçmiş dönem verilerine dayanan ve yapısal parametreleri sabit kabul eden büyük ölçekli ekonometrik modeller kullanılmıştır. Ancak Yeni Klasik Makroekonomi okulunun öncülerinden Robert Lucas, karar alıcıların uyguladıkları politika kuralında yapısal bir değişikliğe gitmeleri durumunda, bu politikanın makroekonomik sonuçlarını öngörmede geleneksel modellerin yetersiz ve yanıltıcı olacağını ileri sürerek literatürde 'Lucas Eleştirisi' olarak bilinen yaklaşımı ortaya koymuştur.

Buna göre, Yeni Klasik Yaklaşım çerçevesinde Lucas Eleştirisi'nin temelini oluşturan teorik gerekçe aşağıdakilerden hangisidir?

Yeni Klasik (Rasyonel Beklentiler) Yaklaşımı'na göre, uygulanan bir maliye politikasının reel hasıla ($Y$) ve istihdam düzeyinde geçici de olsa bir değişiklik yaratabilmesi aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşmesine bağlıdır?

Yeni Klasik (Rasyonel Beklentiler) yaklaşıma göre; ekonomik birimlerin rasyonel beklentilere sahip olduğu ve tüm piyasaların anında dengeye geldiği (piyasa temizlenmesi) varsayıldığında, hükümetin önceden ilan ettiği ve kamuoyu tarafından tam olarak beklenen genişlemeci bir maliye politikasının reel üretim ($Y$) düzeyi üzerindeki temel etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

Bir ülkede mali otorite, konjonktürel dalgalanmaları yumuşatmak amacıyla yeni bir yasal düzenleme yapmış ve kamu harcamalarının hacmini 'geçmiş dönem enflasyon ve büyüme verilerini' dikkate alan sistematik bir kurala bağlamıştır. Bu kural kamuoyuyla tam bir şeffaflık içinde paylaşılmış ve yasal güvence altına alınmıştır.

Yeni Klasik Makroekonomik Yaklaşım'a (Rasyonel Beklentiler) ve Politika Etkinsizliği Hipotezi'ne (Sargent-Wallace) göre, uygulamaya konulan bu kurala dayalı maliye politikasının makroekonomik sonuçlarına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Yeni Klasik (Rasyonel Beklentiler) iktisat yaklaşımına göre; iktisadi birimler tarafından önceden tam olarak tahmin edilen (beklenen) bir maliye politikasının reel hasıla ($Y$) üzerindeki etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

Maliye otoriteleri, ekonomideki durgunluğu aşmak ve hanehalkı tüketimini teşvik etmek amacıyla kamu harcamalarının hacmini değiştirmeden cari vergi yükümlülüklerinde indirime gitmiştir. Vergi indiriminin yol açtığı bütçe açığı ise tamamen piyasaya yeni devlet tahvili ihraç edilerek (iç borçlanma yoluyla) finanse edilmiştir.

Yeni Klasik ekolün maliye politikası analizlerinde temel aldığı 'Ricardocu Denklik (Barro-Ricardo) Hipotezi' bağlamında, bu politika seti karşısında rasyonel iktisadi birimlerin sergileyeceği davranış ve politikanın makroekonomik sonucu aşağıdakilerden hangisinde doğru ifade edilmiştir?

Bir ülkenin ekonomi yönetimi, daralan iç talebi canlandırmak ve istihdamı artırmak amacıyla geniş kapsamlı bir kamu harcama programını detaylarıyla kamuoyuna duyurmuş ve uygulamaya koymuştur. Ancak ilerleyen dönemde yapılan makroekonomik ölçümler, söz konusu maliye politikasının reel hasıla ve istihdam üzerinde hiçbir pozitif etki yaratmadığını, ekonomide yalnızca enflasyonist bir baskı oluşturduğunu ortaya koymuştur.

Yeni Klasik Makroekonomi yaklaşımı çerçevesinde, uygulanan bu genişletici politikanın reel değişkenler üzerinde etkisiz kalmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisi ile açıklanır?

Bir ülkenin ekonomi yönetimi, makroekonomik istikrarsızlıklara karşı maliye politikasının tepkisini şeffaf ve sistematik bir kurala bağlamak amacıyla yeni bir yasal çerçeve oluşturmuştur. Bu çerçeveye göre, işsizlik oranının önceden belirlenen bir eşik değeri aşması durumunda, kamu harcamalarının tam olarak hangi oranda ve ne zaman artırılacağı kamuoyuna önceden ilan edilmiştir.

Yeni Klasik Makroekonomi (Rasyonel Beklentiler) yaklaşımına göre, bu yasal kuralın işletildiği bir dönemde gerçekleşen mali genişlemenin makroekonomik sonuçlarına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bir makroekonomi sempozyumunda, hükümetin istihdamı artırmak amacıyla sistematik olarak başvurduğu genişletici maliye politikalarının neden beklenen sonuçları vermediği üzerine iki farklı uzman şu açıklamaları yapmıştır:

I. Uzman: "Uygulanan harcama artışları, para arzı sabit tutulduğunda faiz oranlarını hızla yükselterek özel kesim yatırım ve tüketim harcamalarını tam olarak dışlamıştır (crowding-out). Bu nedenle maliye politikası, toplam talebin hacmini değiştirememiş, sadece devletin ekonomideki payını artırmıştır."

II. Uzman: "Hükümetin müdahaleleri öngörülebilir ve sistematik bir kurala bağlandığında, iktisadi birimler ellerindeki tüm bilgileri kullanarak politikaların gelecekteki etkilerini eksiksiz modellemiş ve fiyatlama davranışlarını anında güncellemiştir. Beklentilerin rasyonel biçimde oluşması, söz konusu politikaların kısa dönemde bile istihdam üzerinde hiçbir reel etki yaratamamasına neden olmuştur."

Bu uzmanların maliye politikasının etkinliğine ilişkin savundukları teorik yaklaşımlar, aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru olarak verilmiştir?

Yasama organı, ekonomik dalgalanmalara karşı uygulanacak kamu politikalarının öngörülebilirliğini artırmak amacıyla yeni bir 'Mali Şeffaflık Kanunu' kabul etmiştir. Bu kanuna göre, hükümetin durgunluk dönemlerinde uygulayacağı tüm genişletici maliye politikası paketleri, yürürlüğe girmeden en az altı ay önce tüm detaylarıyla (harcama büyüklüğü, finansman yöntemi vb.) kamuoyuna duyurulacaktır.

Yeni Klasik (Rasyonel Beklentiler) makroiktisat okulunun temel varsayımları dikkate alındığında, bu yasal düzenlemenin yaratacağı makroekonomik sonuç aşağıdakilerden hangisidir?

Bir ülkenin mali otoritesi, uzun süredir kamuoyunda tartışılan ve uygulama takvimi önceden resmi olarak ilan edilen geniş kapsamlı bir altyapı yatırım programını yürürlüğe koymuştur. Ancak aynı mali yıl içerisinde, komşu ülkede yaşanan ani bir jeopolitik kriz nedeniyle, önceden hiçbir şekilde öngörülemeyen ve kamuoyuna duyurulmayan büyük çaplı ek güvenlik harcamaları yapmak zorunda kalmıştır.

Yeni Klasik (Rasyonel Beklentiler) makroiktisat yaklaşımının 'Politika Etkinsizliği Teoremi' çerçevesinde, bu iki farklı kamu harcaması uygulamasının makroekonomik etkileri karşılaştırıldığında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Yeni Klasik Makroiktisat (Rasyonel Beklentiler) yaklaşımına göre, karar alıcıların tüm güncel bilgileri kullanarak rasyonel davrandığı bir ekonomide, sistematik olmayan (sürpriz) genişletici bir maliye politikasının kısa dönemde reel hasılayı ve istihdamı geçici olarak artırabilmesinin temel teorik gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

Geçmiş verilere dayalı ekonometrik modeller kullanan bir araştırma enstitüsü, yakın zamanda meclisten geçen ve kamuoyuna önceden duyurulan kapsamlı bir kurumlar vergisi indiriminin yatırımları ve istihdamı ne kadar artıracağını tahmin etmiştir. Enstitünün bu tahmini yaparken, geçmiş yıllardaki vergi değişikliklerine karşı özel kesimin gösterdiği tepki katsayılarının gelecekte de sabit kalacağını varsaydığı görülmüştür.

Yeni Klasik İktisat okulunun öne sürdüğü Lucas Eleştirisi çerçevesinde değerlendirildiğinde, bu enstitünün tahmin modelinin geçersiz sayılmasının temel gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?