İç borçlanmada ihale yönteminin asli finansman aracı haline gelmesi ve kamu açıklarının kapatılmasında para basımı olanağının yasal düzenlemelerle daraltılarak zamanla sonlandırılması, Türkiye'nin mali geçmişinde keskin bir dönüşümü ifade eder. Tutsak piyasa kısıtlamalarının da esnetildiği bu yeni dönemin, finansal serbestleşmeyi izleyen süreçte borçlanma dinamikleri üzerinde yarattığı karakteristik makroekonomik etki aşağıdakilerden hangisidir?
- Kamunun sığ finansal piyasalardan yüksek miktarda borçlanma zorunluluğu, iç borç vadelerinin aşırı kısalmasına, reel faizlerin yükselmesine ve özel kesim yatırımlarında güçlü bir dışlama (crowding-out) etkisinin ortaya çıkmasına neden olmuştur.Cevap
- BBütçe finansmanında piyasa yerine giderek artan oranda Merkez Bankası emisyon hacminin kullanılması, borç stokunun milli gelire oranını düşürse de bütçe dengesinde kalıcı hiperenflasyonist sapmalara yol açmıştır.
- CNet borçlanma limitlerinin her yıl doğrudan para otoritesi tarafından belirlenmeye başlanmasıyla, kamu kesimi faiz dışı fazla vererek iç borç çevirme oranlarını kalıcı ve sürdürülebilir seviyelere indirmiştir.
- DKısa vadeli dalgalı borçların başarılı tahkim (konsolidasyon) operasyonlarıyla uzun vadeli dış borçlara dönüştürülmesi, Hazinenin faiz yükünü hafifleterek piyasalardaki likidite sıkışıklığını çözmüştür.
- EHalka arz ve sürekli satış yöntemlerinin zorunlu borçlanma araçları olarak benimsenmesi, yatırımcı tabanını genişleterek kamunun borçlanma maliyetlerini reel olarak enflasyonun altına çekmiştir.
Cevap
Kamunun sığ finansal piyasalardan yüksek miktarda borçlanma zorunluluğu, iç borç vadelerinin aşırı kısalmasına, reel faizlerin yükselmesine ve özel kesim yatırımlarında güçlü bir dışlama etkisinin ortaya çıkmasına neden olmuştur.
Doğru seçenek, Türkiye'nin mali geçmişinde Merkez Bankası kaynaklarından piyasa borçlanmasına geçişin yarattığı yapısal tahribatı en net özetleyen ifadedir. Finansal derinliğin yetersiz olduğu bir ekonomide kamu kesiminin şiddetli borçlanma talebi, faiz oranlarını tırmandırmış, enflasyon ve istikrarsızlık beklentisi borç verenleri sadece kısa vadeli işlemler yapmaya itmiş ve neticesinde bankacılık sistemi özel kesimi kredilendirmek yerine devleti finanse ederek dışlama (crowding-out) etkisine neden olmuştur.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
İç Borç Sarmalı ve Dışlama (Crowding-out) Etkisi