Makroekonomik istikrarsızlıkların bölüşüm ilişkileri üzerindeki etkileri incelendiğinde; artan oranlı gelir vergisi rejiminin uygulandığı ve vergi tarifelerinin enflasyona endekslenmediği bir senaryoda, eş anlı olarak bütçe açıklarının yoğun parasal genişleme (monetizasyon) ile finanse edildiği varsayılmaktadır. Bu parametreler altında, ekonomideki farklı aktörler arasındaki gelir ve servet transferi dinamiklerine ilişkin aşağıdaki analitik çıkarımlardan hangisi kesinlikle doğrudur?
- Ücretli kesimin vergi sonrası reel harcanabilir geliri mali sürüklenme nedeniyle düşerken, nominal kamu borç stokunun reel değeri azaldığı için net borçlu konumundaki devlet lehine ve sabit getirili varlık sahipleri aleyhine bir servet transferi gerçekleşir.Cevap
- BFiyat mekanizmasının sinyal işlevinin bozulması sonucunda kaynakların üretken yatırımlardan ziyade spekülatif alanlara kayması, ekonomideki kaynak tahsisinde etkinliği sağlarken fonksiyonel gelir dağılımındaki bozulmayı telafi eder.
- CVergi dilimlerinin fiyat endekslerine göre güncellenmemesi, otomatik istikrar sağlayıcı mekanizmayı devre dışı bırakarak nominal ücret artışlarının tamamının harcanabilir reel gelire yansımasını sağlar ve alt gelir gruplarını korur.
- DBütçe açıklarının parasal genişleme ile finanse edilmesi sonucunda ortaya çıkan senyoraj geliri, enflasyon vergisinin alt gelir grupları üzerindeki regresif (tersine artan oranlı) ve yoksullaştırıcı etkisini nötralize ederek bölüşüm adaletini tesis eder.
- EEnflasyonist şokların yarattığı belirsizlik ortamında, ücretlerin milli gelir içindeki payının düşmesi ve kâr paylarının artması salt kişisel gelir dağılımını ilgilendiren bir olgu olup fonksiyonel gelir dağılımı üzerinde herhangi bir etki yaratmaz.
Cevap
Doğru yanıt, ücretli kesimin mali sürüklenme nedeniyle reel gelir kaybına uğradığını ve aynı zamanda enflasyonun borçlu olan devletin reel borç yükünü azaltarak sabit getirili varlık sahipleri aleyhine bir servet transferi yarattığını ifade eden seçenektir.
Artan oranlı vergi sistemlerinde tarifelerin enflasyona endekslenmemesi, bireylerin sadece nominal gelir artışları (fiyat artışlarına uyum çabası) nedeniyle daha yüksek vergi dilimlerine girmesine, yani 'mali sürüklenmeye' (fiscal drag) maruz kalmasına yol açar. Bu durum, bireylerin vergi sonrası harcanabilir reel gelirlerini düşürür. Öte yandan makroekonomik düzeyde beklenmeyen yüksek enflasyon, nominal değeri sabit olan borçların reel değerini aşındırır. Bu mekanizma, ekonominin en büyük net borçlusu konumundaki devletin reel borç yükünü hafifletirken (devlet lehine servet transferi), devlete borç veren veya sabit getirili varlıklara sahip olan kesimlerin (alacaklıların) reel servetini eritir. Bu iki mekanizma eş anlı çalıştığında gelir dağılımı sabit/ücretli gelirliler ve alacaklılar aleyhine kesin olarak bozulur.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Mali Sürüklenme ve Enflasyon Vergisi Yoluyla Servet Transferi