Kamu maliyesi literatüründe kamu gelirlerinin teorik sınıflandırılmasına ilişkin farklı yaklaşımlar mevcuttur. Özellikle C.F. Bastable ve Hugh Dalton’un geliştirdiği tasnifler, devletin gelir elde ederken kullandığı yetkiler ve bu gelirlerin iktisadi özü üzerine odaklanmaktadır. Bu iki düşünürün sınıflandırma kriterleri ve elde edilen kategoriler arasındaki ilişki dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- Bastable'ın devletin 'iktisadi bünyesinden' elde ettiği gelirler olarak tanımladığı grup, Dalton'un tasnifindeki 'fiyatlar' (prices) kategorisiyle içerik bakımından örtüşmektedir; zira her iki yaklaşımda da bu gelirler devletin kamusal egemenlik gücünden ziyade, piyasa mekanizmasına benzer bir yapıda elde edilmektedir.Cevap
- BDalton’un vergiyi 'kamu otoritesi tarafından karşılıksız olarak alınan bir ödeme' şeklinde tanımlaması, Seligman’ın vergileri 'mali tekel gelirleri' ile aynı kategoride değerlendiren tarihsel gelişim yaklaşımıyla teorik olarak özdeştir.
- CBastable, şerefiyeleri (special assessments) devletin mülkiyet haklarından doğan bir gelir olarak gördüğü için 'iktisadi bünye' içerisinde sınıflandırırken, Dalton bu geliri 'ücretler' (fees) ile aynı grup altında toplar.
- DDalton’un kamu gelirlerini 'fiyatlar, harçlar, şerefiyeler ve vergiler' şeklinde dörtlü bir ayrıma tabi tutması, Adolph Wagner’in gelirleri 'kamu hukuku' ve 'özel hukuk' gelirleri olarak ikiye ayıran metodolojisinin temelini oluşturmuştur.
- EBastable’ın 'hukuki bünye' gelirleri kapsamında değerlendirdiği vergiler, Dalton’un yaklaşımında ödeyenin elde ettiği 'özel fayda' ile orantılı olarak belirlenen iradi bir ödeme niteliği taşımaktadır.
Cevap
Bastable'ın devletin 'iktisadi bünyesinden' elde ettiği gelirlerin Dalton'un 'fiyatlar' kategorisiyle örtüştüğünü belirten ifade doğrudur.
Bastable, devleti iktisadi bir varlık (iktisadi bünye) ve hukuki bir varlık (hukuki bünye) olarak ikiye ayırır. İktisadi bünye gelirleri, devletin mülk ve teşebbüslerinden elde ettiği, piyasa benzeri gelirlerdir. Dalton’un tasnifindeki 'fiyatlar' da devletin sunduğu mal ve hizmetlerin karşılığında piyasa kurallarına göre elde edilen gelirleri temsil eder. Dolayısıyla bu iki kategori teorik olarak birbirini tamamlar.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Kamu Gelirlerinin Teorik Sınıflandırılması (Bastable ve Dalton Yaklaşımları)
Daha Fazla Pratik
Seligman'ın 'özel fayda' ve 'cebir' kriterlerine göre yaptığı 3'lü ayrımı (Bağışlar, Sözleşmeli Gelirler, Cebri Gelirler) Bastable'ın ayrımıyla kıyaslayınız.
Tahmini Süre:2m 30s