Soru

Zorluk: Çok zorEkonomik Büyümeyi Etkileyen Maliye Politikası Araçları

Bir gelişmekte olan ülkenin ekonomi yönetimi, kısa vadeli konjonktürel dalgalanmaları yönetmekten ziyade, içsel büyüme dinamiklerini harekete geçirerek uzun dönemli potansiyel hasılayı artırmayı hedefleyen yapısal bir maliye politikası reformu planlamaktadır. Bu süreçte temel kısıtlar; uygulanacak politikaların özel sektör yatırımları üzerinde dışlama etkisi (crowding-out) yaratmaması, sermaye birikimini yavaşlatan mali sürüklenme (fiscal drag) olgusunun engellenmesi ve üretim faktörleri üzerindeki teşvik etkilerinin (incentive effects) maksimize edilmesidir.

Bu makroekonomik hedefler ve kısıtlar dikkate alındığında, büyümenin iç ve dış finansman dinamikleri de göz önünde bulundurularak hükümetin uygulaması gereken en rasyonel maliye politikası bileşimi aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Büyümenin nimetlerini tabana yaymak amacıyla dolaysız vergilerde artan oranlılığın keskinleştirilmesi, sosyal transfer harcamalarının bütçe içindeki ağırlığının artırılması ve ekonomik dalgalanmalara karşı otomatik istikrar sağlayıcıların güçlendirilmesi
  2. B
    Kamu tasarruflarını maksimize etmek amacıyla enflasyonist süreçlerde mali sürüklenmenin yarattığı gizli vergilendirme etkisinden faydalanılması ve elde edilen sürpriz kamu gelirleriyle cari harcamaların finanse edilmesi
  3. Özel kesimin Ar-Ge ve teknoloji yatırımlarındaki teşvik etkilerini artıracak vergi harcamalarının genişletilmesi, artan oranlı gelir vergisi tarifesinin enflasyona endekslenerek mali sürüklenmenin önlenmesi ve üretken kamu yatırımlarının dışlama etkisi yaratmaması için uygun dış finansman olanaklarıyla desteklenmesiCevap
  4. D
    İçsel büyüme modellerinin öngörüleri doğrultusunda, devletin ekonomideki fiziki hacmini küçültmek için eğitim, sağlık ve altyapı dâhil olmak üzere tüm kamu harcamalarının oransal olarak kısılması
  5. E
    Teşvik etkilerini maksimize etmek için, arz yönlü maliye politikası kapsamında marjinal tüketim eğilimi yüksek olan dar gelirli kesimlere yönelik gelir vergisi indirimleri yapılarak toplam talebin uyarılması

Cevap

Doğru yanıt, Ar-Ge için vergi harcamalarının genişletilmesini, mali sürüklenmenin önlenmesi için vergi tarifesinin enflasyona endekslenmesini ve dışlama etkisini önlemek amacıyla üretken yatırımların dış finansmanla desteklenmesini içeren seçenektir.
Uzun dönemli ekonomik büyümeyi (içsel büyümeyi) sağlamak için Ar-Ge ve teknoloji yatırımlarının vergi harcamaları yoluyla teşvik edilmesi toplam faktör verimliliğini artırır. Mali sürüklenmenin önlenmesi amacıyla vergi dilimlerinin enflasyona endekslenmesi, mükelleflerin reel harcanabilir gelirlerinin ve tasarruf kapasitelerinin korunmasını sağlayarak sermaye birikimini destekler. Ayrıca, üretken kamu yatırımlarının finansmanında dış kaynak kullanılması, yurt içi tasarruf havuzunu daraltmayacağı için özel sektör yatırımları üzerindeki dışlama etkisini (crowding-out) engeller. Bu bileşim, soruda verilen tüm kısıt ve hedefleri makroekonomik olarak rasyonel bir şekilde karşılamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Soru kökündeki temel hedeflerin ve makroekonomik kısıtların analiz edilmesi
Uzun dönemli büyüme (içsel büyüme), dışlama etkisinin (crowding-out) önlenmesi, mali sürüklenmenin (fiscal drag) engellenmesi ve teşvik etkilerinin artırılması hedeflerinin eşzamanlı olarak sağlanması gerektiği tespit edilmiştir.
Maliye politikasının alt bileşenlerinin bu spesifik kısıtlara uygun olarak doğru eşleştirilmesi gereklidir.
2
Mali sürüklenme (fiscal drag) olgusunun büyüme üzerindeki etkisinin değerlendirilmesi
Mali sürüklenme, enflasyonist ortamda artan oranlı vergi sisteminin vergi yükünü otomatik olarak artırmasıdır ve sermaye birikimini yavaşlatır. Bunun önlenmesi için vergi dilimlerinin enflasyona endekslenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Vergi tarifesinin endekslenmemesi durumunda oluşan gizli vergi yükü, özel kesimin tasarruf ve yatırım kapasitesini daraltır.
3
Dışlama etkisinin (crowding-out) ve iç/dış finansman tercihinin incelenmesi
Devletin artan fon talebinin faizleri yükselterek özel yatırımları dışlamaması için, kamu borçlanmasında iç piyasa (yurt içi tasarruflar) yerine uygun şartlarda uzun vadeli dış finansman kaynaklarına yönelinmesi gerektiği belirlenmiştir.
Büyümenin finansmanında yurt içi kredi hacminin özel sektör yatırımlarına tahsis edilebilmesi için kamunun iç borçlanma baskısı azaltılmalıdır.
4
İçsel büyüme ve teşvik etkileri bağlamında gelir ve harcama politikalarının sentezlenmesi
Ar-Ge ve teknolojiye yönelik vergi harcamalarının (istisna, muafiyet ve indirimler) teşvik etkisini maksimize ettiği; üretken kamu yatırımlarının ise içsel büyümeyi doğrudan desteklediği görülerek, tüm bu unsurları barındıran politika bileşimi doğru cevap olarak seçilmiştir.
İçsel büyüme sadece sermaye birikimiyle değil, teknolojik ilerleme ve beşeri sermaye yatırımlarıyla kalıcı hale gelir.

Anahtar Kavram

Ekonomik Büyüme ve Maliye Politikası Araçlarının Etkileşimi (İçsel Büyüme, Dışlama Etkisi ve Mali Sürüklenme)
Tahmini Süre:2m 30s
Bu soruyu puanla